Όλο και περισσότεροι ενήλικες στις Ηνωμένες Πολιτείες επιλέγουν να περιορίσουν ή να διακόψουν πλήρως την επαφή με τους γονείς τους, μετατρέποντας την τάση αυτή σε ένα από τα πιο συζητημένα κοινωνικά φαινόμενα των τελευταίων ετών.
Η έκταση του ζητήματος αποτυπώθηκε χαρακτηριστικά σε συνέδριο που ασχολήθηκε με το θέμα, το καλοκαίρι στο Σικάγο. Περισσότεροι από 200 γονείς βρέθηκαν στην αίθουσα, ενώ ακόμη 250 παρακολούθησαν μέσω διαδικτύου. Ορισμένοι είχαν ταξιδέψει ακόμη και από την Αυστραλία.
Ανάμεσά τους ήταν και η 60χρονη Robin Brill από την Ατλάντα, της οποίας ο 28χρονος γιος έχει διακόψει την επικοινωνία μαζί της εδώ και τρία χρόνια, όπως αναφέρει σε δημοσίευμά της η αμερικανική Wall Street Journal.
Το ερώτημα που επανέρχεται, όπως λέει η 60χρονη, είναι γιατί τόσα ενήλικα παιδιά καταλήγουν να χαρακτηρίζουν τους γονείς τους «ναρκισσιστές», «εγωκεντρικούς» ή υπεύθυνους για τα ψυχολογικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν.
Οι ειδικοί μιλούν για βαθιά κοινωνική αλλαγή
Ορισμένοι ειδικοί συγκρίνουν τη σημερινή εξάπλωση της ρήξης των σχέσεων γονιών και παιδιών με την αύξηση των διαζυγίων τη δεκαετία του 1970.
Η βασική διαφορά είναι ότι σήμερα το φαινόμενο φαίνεται να τροφοδοτείται από έναν συνδυασμό παραγόντων: την τεράστια επιρροή των social media, την αλλαγή της ψυχοθεραπευτικής κουλτούρας και τη διεύρυνση της έννοιας του ψυχικού τραύματος.
Ο William Doherty, ομότιμος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Μινεσότας, κάνει λόγο για «πολιτισμικό σημείο καμπής», στο οποίο συμπεριφορές που παλαιότερα θεωρούνταν ακραίες ή κοινωνικά απαγορευμένες γίνονται πλέον αποδεκτές ή ακόμη και επιδοκιμάζονται.
Παρότι δεν υπάρχουν πλήρη στοιχεία για την περίοδο μετά την πανδημία, έρευνα του κοινωνιολόγου Karl Pillemer έχει δείξει ότι περίπου το 10% των Αμερικανών έχει διακόψει ή χάσει την επαφή με γονέα ή παιδί, ενώ περίπου το 25% έχει αποξενωθεί από κάποιο στενό συγγενικό πρόσωπο.
Το TikTok και το «no contact»
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνουν οι ειδικοί στον ρόλο των social media και κυρίως του TikTok.
Η έννοια του «no contact», της πλήρους διακοπής επικοινωνίας, έχει αποκτήσει τεράστια προβολή μέσα από σύντομα βίντεο, προσωπικές μαρτυρίες και λογαριασμούς που ασχολούνται σχεδόν αποκλειστικά με οικογενειακές ρήξεις.
Τον περασμένο μήνα, περισσότερα από 138.000 νέα βίντεο στο TikTok αναφέρονταν στη διακοπή ή στον σημαντικό περιορισμό επαφής με τους γονείς, αριθμός υπερδεκαπλάσιος σε σχέση με τον Αύγουστο του 2020, σύμφωνα με στοιχεία της Infegy.
Πάνω από το 82% των σχετικών αναρτήσεων έγιναν από γυναίκες.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι αλγόριθμοι μπορούν να ενισχύσουν το φαινόμενο, καθώς ένας χρήστης που παρακολουθεί ένα σχετικό βίντεο ενδέχεται πολύ γρήγορα να βρεθεί αντιμέτωπος με μεγάλο όγκο παρόμοιου περιεχομένου.
Ο ψυχοθεραπευτής Matthias Barker προειδοποιεί ότι ένας influencer στο TikTok δεν γνωρίζει το προσωπικό ιστορικό του χρήστη ούτε μπορεί να αξιολογήσει την πραγματική δυναμική μιας οικογένειας.
«Τοξικός», «κακοποιητικός», «μη ασφαλής»
Σημαντική αλλαγή καταγράφεται και στον τρόπο με τον οποίο οι νεότερες γενιές περιγράφουν τις οικογενειακές συγκρούσεις.
Σε πρόσφατη έρευνα σε περίπου 1.000 αποξενωμένους γονείς, το 82% ανέφερε ότι η αυξανόμενη χρήση χαρακτηρισμών όπως «τοξικός», «κακοποιητικός» ή «μη ασφαλής» συνέβαλε στη ρήξη με τα παιδιά τους.
Ορισμένοι ψυχολόγοι μιλούν για το φαινόμενο του «concept creep», δηλαδή τη σταδιακή διεύρυνση της σημασίας εννοιών που παλαιότερα χρησιμοποιούνταν για σοβαρότερες μορφές βλάβης.
Οι ειδικοί αναγνωρίζουν ότι η εξέλιξη αυτή έχει και θετική πλευρά, καθώς παλαιότερες γενιές συχνά υποβάθμιζαν πραγματικές μορφές κακοποίησης.
Ωστόσο, σημειώνουν ότι σήμερα ο ορισμός της ψυχολογικής βλάβης έχει διευρυνθεί σημαντικά και σε ορισμένες περιπτώσεις επαναλαμβανόμενη κριτική, έντονες διαφωνίες ή επίμονες οικογενειακές συγκρούσεις μπορεί να αντιμετωπίζονται ως κακοποιητικές συμπεριφορές.
Αλλάζει η ίδια η έννοια της οικογένειας
Η κοινωνιολόγος Rin Reczek από το Ohio State University υποστηρίζει ότι βρίσκεται σε εξέλιξη μια βαθύτερη αλλαγή στον τρόπο που οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται τις οικογενειακές σχέσεις.
Οι προηγούμενες γενιές μεγάλωσαν με την αντίληψη ότι οι συγγενικοί δεσμοί πρέπει να διατηρούνται σχεδόν ανεξάρτητα από τα προβλήματα.
Σήμερα, όμως, όλο και περισσότεροι νέοι θεωρούν ότι μια οικογενειακή σχέση πρέπει να συνεχίζεται μόνο εφόσον βασίζεται στον αμοιβαίο σεβασμό, τη συναισθηματική ασφάλεια και την ανάληψη ευθύνης.
Η Reczek συγκρίνει αυτή την αλλαγή με την εξέλιξη της αντίληψης γύρω από τον γάμο τον 20ό αιώνα, όταν η κοινωνία άρχισε να αποδέχεται περισσότερο την ιδέα ότι κάποιος μπορεί να αποχωρήσει από μια σχέση που δεν λειτουργεί.
Η ταυτότητα πάνω από την οικογένεια
Άλλος παράγοντας είναι η ολοένα μεγαλύτερη έμφαση στην προσωπική ταυτότητα.
Οι νεότερες γενιές αυτοπροσδιορίζονται περισσότερο μέσα από στοιχεία όπως το φύλο, η σεξουαλικότητα, η πολιτική, η φυλή ή η ψυχική υγεία.
Όταν ένας γονέας αμφισβητεί ή δεν αποδέχεται κάποιο από αυτά τα στοιχεία, η διαφωνία μπορεί να αντιμετωπιστεί όχι απλώς ως οικογενειακή σύγκρουση, αλλά ως απόρριψη της ίδιας της ταυτότητας του παιδιού.
Ο ψυχολόγος Joshua Coleman σημειώνει ότι σε αυτό το πλαίσιο, η διακοπή επαφής μπορεί να παρουσιάζεται ως πράξη αυτοπροστασίας ή αυτοφροντίδας.
Αλλάζει και η στάση της ψυχοθεραπείας
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι έχει μεταβληθεί και η στάση μέρους της ψυχοθεραπευτικής κοινότητας.
Για δεκαετίες, η βασική προσέγγιση ήταν η βελτίωση της επικοινωνίας και η προσπάθεια επίλυσης των οικογενειακών διαφορών.
Τα τελευταία χρόνια, σύμφωνα με τον Doherty, ορισμένοι θεραπευτές είναι περισσότερο πρόθυμοι να θεωρήσουν τη διακοπή επαφής ως θεμιτή λύση, ειδικά όταν ο θεραπευόμενος περιγράφει τη σχέση ως επιβαρυντική για την ψυχική του υγεία.
Οι επικριτές αυτής της προσέγγισης υποστηρίζουν ότι σε ορισμένες περιπτώσεις ενδέχεται να δίνεται υπερβολικά εύκολα θεσμική νομιμοποίηση στην οικογενειακή ρήξη.
Οι υποστηρικτές της, από την άλλη, θεωρούν ότι η αποξένωση δεν είναι απαραίτητα συχνότερη από παλιά, αλλά απλώς έχει πάψει να αντιμετωπίζεται ως κοινωνικό ταμπού.
Η συζήτηση παραμένει ανοιχτή. Εκεί όπου για ορισμένους η διακοπή επαφής αποτελεί απαραίτητο όριο απέναντι σε μια επιβλαβή σχέση, για άλλους είναι το αποτέλεσμα μιας κουλτούρας που κάνει ολοένα δυσκολότερη τη διαχείριση της σύγκρουσης μέσα στην οικογένεια.
Πηγή: The Wall Street Journal
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
ΤΑ ΣΧΟΛΙΑ ΑΝΑΡΤΩΝΤΑΙ ME ΜΙΚΡΗ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΛΕΓΧΟΥ