Μικροσκοπικές πέτρινες αιχμές, ηλικίας περίπου 80.000 ετών, έρχονται να προσθέσουν νέα στοιχεία στη συζήτηση για το πότε και με ποιον τρόπο έφτασε ο σύγχρονος άνθρωπος στην Ευρασία. Τα ευρήματα εντοπίστηκαν στην αρχαιολογική θέση Obi-Rakhmat, στα βουνά Τιεν Σαν του βορειοανατολικού Ουζμπεκιστάν, σε υψόμετρο περίπου 1.200 μέτρων.
Η θέση είχε ανακαλυφθεί το 1962 και οι παλαιότερες στρώσεις της περιλαμβάνουν πέτρινα εργαλεία που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους αρχαιολόγους. Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2025 στο επιστημονικό περιοδικό PLOS One εξέτασε τα ευρήματα και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ορισμένες από τις μικρές αιχμές παρουσιάζουν χαρακτηριστικά που τις διαφοροποιούν από τα γνωστά όπλα των Νεάντερταλ.
Γιατί συνδέονται με τον Homo sapiens
Οι αιχμές έχουν πλάτος περίπου 1,3 εκατοστά και ζυγίζουν μόλις μερικά γραμμάρια. Πρόκειται για τριγωνικές μικρολιθικές αιχμές, δηλαδή πολύ μικρά κομμάτια κατεργασμένης πέτρας που μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως άκρες όπλων. Το μέγεθός τους έχει ιδιαίτερη σημασία. Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι, σύμφωνα με τις αρχές σχεδιασμού των κυνηγετικών όπλων, οι συγκεκριμένες αιχμές είναι τόσο στενές ώστε είναι πιθανό να είχαν προσαρμοστεί σε λεπτά στελέχη που έμοιαζαν με αυτά των βελών. Ορισμένες μάλιστα φέρουν μικροσκοπικά ίχνη από πρόσκρουση, τα οποία εξετάστηκαν στο πλαίσιο της μελέτης.
Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι οι μικροσκοπικές αιχμές του Obi-Rakhmat παρουσιάζουν ομοιότητες με αντίστοιχα ευρήματα που έχουν εντοπιστεί σε άλλες θέσεις όπου υπάρχουν στοιχεία για την παρουσία του Homo sapiens. Παρόμοια μικρά βλήματα έχουν βρεθεί, για παράδειγμα, στη Νότια Αφρική και χρονολογούνται σε περισσότερα από 77.000 χρόνια. Υπάρχει επίσης ομοιότητα με μικρές αιχμές που κατασκευάζονταν στην κοιλάδα του Ροδανού στη Γαλλία περίπου 25.000 χρόνια αργότερα.
Οι ερευνητές Hugues Plisson, αρχαιολόγος στο Πανεπιστήμιο του Μπορντό, και Andrey Krivoshapkin, ερευνητής στο Ινστιτούτο Αρχαιολογίας και Εθνογραφίας της Ρωσικής Ακαδημίας Επιστημών, υποστηρίζουν ότι η συγκεκριμένη τεχνολογία απαιτούσε σημαντική τεχνογνωσία. Ωστόσο, η παρουσία των αιχμών δεν αποτελεί από μόνη της οριστική απόδειξη ότι κατασκευάστηκαν από Homo sapiens. Η σύνδεση βασίζεται στα χαρακτηριστικά της τεχνολογίας, στη σύγκριση με άλλα ευρήματα και στο ευρύτερο αρχαιολογικό πλαίσιο της περιοχής.
Οι Νεάντερταλ χρησιμοποιούσαν διαφορετικού τύπου όπλα
Ένα από τα στοιχεία που εξετάζουν οι ερευνητές είναι η διαφορά ανάμεσα στις συγκεκριμένες μικρολιθικές αιχμές και στα γνωστά όπλα των Νεάντερταλ. Οι αιχμές βλημάτων είναι σχετικά σπάνιες στο αρχαιολογικό αρχείο των Νεάντερταλ, ενώ τα ευρήματα από το Obi-Rakhmat περιλαμβάνουν τόσο τις πολύ μικρές αιχμές όσο και μεγαλύτερα, πιο στιβαρά επεξεργασμένα αντικείμενα. Σύμφωνα με τη μελέτη, ορισμένες από τις μεγαλύτερες αιχμές ήταν 15 έως 20 φορές βαρύτερες και τρεις έως τέσσερις φορές παχύτερες από τις μικροσκοπικές αιχμές.
Αυτό ενισχύει την άποψη ότι το μικρό τους μέγεθος δεν ήταν απλώς αποτέλεσμα έλλειψης κατάλληλης πρώτης ύλης. Στην ίδια θέση υπήρχε διαθέσιμο υλικό που μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή πολύ μεγαλύτερων λεπίδων. Για μεγάλο χρονικό διάστημα, η επικρατούσα εικόνα ήταν ότι ο Homo sapiens εγκαταστάθηκε στην Ευρασία περίπου 45.000 χρόνια πριν, μετά την έξοδό του από την Αφρική.
Τα ευρήματα από το Obi-Rakhmat προσθέτουν στοιχεία σε μια διαφορετική εικόνα, σύμφωνα με την οποία πληθυσμοί σύγχρονων ανθρώπων μπορεί να είχαν φτάσει στην Κεντρική Ασία δεκάδες χιλιάδες χρόνια νωρίτερα. Η σημασία των μικροσκοπικών αιχμών βρίσκεται επομένως όχι μόνο στο μέγεθός τους, αλλά και στην τεχνολογία που ενδέχεται να αντιπροσωπεύουν. Εάν η ερμηνεία των ερευνητών επιβεβαιωθεί από μελλοντικές έρευνες, τα ευρήματα θα μπορούσαν να συμβάλουν στην αναθεώρηση του χρονολογίου για την παρουσία και τις μετακινήσεις του Homo sapiens στην καρδιά της Ευρασίας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
ΤΑ ΣΧΟΛΙΑ ΑΝΑΡΤΩΝΤΑΙ ME ΜΙΚΡΗ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΛΕΓΧΟΥ