Οι «γοργόνες» της Νότιας Κορέας: Η παράδοση των haenyeo είναι -πια- υπό εξαφάνιση

Στο νησί Τζέτζου της Νότιας Κορέας, οι γυναίκες haenyeo εξασκούν εδώ και αιώνες τη δωρεάν κατάδυση για τη συλλογή θαλασσινών, συνεχίζοντας τη δραστηριότητά τους ακόμα και όταν φτάνουν σε ηλικία 70 ή 80 ετών.

Παρά το γεγονός ότι η μοναδική τους τέχνη έχει αναγνωριστεί από την UNESCO ως Πολιτιστική Κληρονομιά, ο παραδοσιακός αυτός τρόπος ζωής τείνει πλέον να εξαφανιστεί οριστικά.

Πώς αντέχουν οι haenyeo κάτω από το νερό: Οι δύο γενετικές παραλλαγές

Πρόσφατη έρευνα από τους επιστήμονες των πανεπιστημίων της Γιούτα και του UCLA εξέτασε το DNA των γυναικών αυτών, εντοπίζοντας δύο σημαντικές γενετικές παραλλαγές που εξηγούν τις εξαιρετικές σωματικές τους αντοχές.

Αφενός, οι δύτριες έχουν τετραπλάσιες πιθανότητες να φέρουν μια γενετική αλλαγή που διατηρεί χαμηλότερη την πίεση του αίματος κατά την κατάδυση. Αυτός ο μηχανισμός προσφέρει προστασία στις ίδιες αλλά και στα έμβρυά τους, καθώς στο παρελθόν πολλές συνέχιζαν τις βουτιές καθ' όλη τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

Αφετέρου, η δεύτερη γενετική διαφοροποίηση σχετίζεται με την αυξημένη αντοχή στον πόνο που προκαλεί το πολικό ψύχος. Οι θάλασσες γύρω από το Τζέτζου τον χειμώνα πλησιάζουν το σημείο πήξης, όμως οι γυναίκες σπάνια σταματούν την εργασία τους, αν δεν ενεργοποιηθεί ο ειδικός συναγερμός ισχυρών ανέμων.

Παράλληλα με το DNA, η μακρόχρονη εξάσκηση παίζει καθοριστικό ρόλο, καθώς ο καρδιακός τους ρυθμός κατά την κατάδυση μειώνεται στο μισό σε σχέση με έναν μη εκπαιδευμένο άνθρωπο, επιτρέποντάς τους να εξοικονομούν πολύτιμο οξυγόνο.

Γιατί η παράδοση των haenyeo αργοσβήνει στο πέρασμα του χρόνου;

Οι haenyeo καταδύονται σε βάθος έως και 18 μέτρων, πραγματοποιώντας περίπου 100 βουτιές σε μία μόνο βάρδια που ξεκινά από τις έξι το πρωί. Ωστόσο, το επάγγελμα απειλείται άμεσα από την παντελή έλλειψη ασφαλιστικής κάλυψης λόγω υψηλού κινδύνου, καθώς και από την κλιματική αλλαγή που συρρικνώνει τη θαλάσσια ζωή στα ρηχά νερά.

Την ίδια στιγμή, οι νεότερες γενιές αρνούνται να ακολουθήσουν τη βαριά αυτή παράδοση. Από όσους εγγράφονται στη σχολή κατάδυσης που ιδρύθηκε για τη διάσωση του εθίμου, μόλις το 5% συνεχίζει επαγγελματικά.

Οι εναπομείνασες ηλικιωμένες δύτριες έχουν μετατραπεί πλέον σε δυναμικές ακτιβίστριες για την προστασία του περιβάλλοντος, ενώ η διαδρομή τους αποτυπώνεται στο ντοκιμαντέρ «The Last of the Sea Women» σε παραγωγή της Μαλάλα Γιουσαφζάι.