Αρχαίο ελληνικό τείχος αποκαλύφθηκε στην Οδησσό - Πώς βρέθηκε κοντά στη Μαύρη Θάλασσα

Αρχαιολόγοι που πραγματοποιούν ανασκαφές στο κέντρο της Οδησσού έφεραν στο φως ένα μεγάλο αρχαίο ελληνικό αμυντικό τείχος, το οποίο ενδέχεται να βοηθήσει στον προσδιορισμό των ορίων ενός οικισμού που υπήρχε στις ακτές της Μαύρης Θάλασσας πριν από περισσότερα από 2.000 χρόνια.

Το τείχος εντοπίστηκε κάτω από τη λεωφόρο Πριμόρσκι, μία από τις πιο γνωστές ιστορικές περιοχές της ουκρανικής πόλης. Έχει πλάτος περίπου δύο μέτρα, ενώ οι αρχαιολόγοι έχουν εντοπίσει τμήμα του σε μήκος περίπου 20 μέτρων, συμπεριλαμβανομένων σημείων που είχαν αποκαλυφθεί κατά τη διάρκεια παλαιότερων εργασιών.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι το τείχος αποτελούσε μέρος των οχυρώσεων ενός αρχαίου ελληνικού οικισμού που συνδέεται με το λιμάνι των Ιστριανών. Ο οικισμός φαίνεται πως υπήρχε στην περιοχή μεταξύ του 5ου και του 3ου αιώνα π.Χ., ενώ η ακριβής χρονολόγηση του τείχους δεν έχει ακόμη καθοριστεί.

Η νέα ανακάλυψη έρχεται να ενισχύσει τα στοιχεία για την εκτεταμένη παρουσία των αρχαίων Ελλήνων γύρω από τη Μαύρη Θάλασσα.

Οι αρχαίοι Έλληνες στην Ουκρανία

Οι αρχαίοι Έλληνες ίδρυσαν πόλεις και αποικίες σε ολόκληρη τη Μεσόγειο. Η Μαύρη Θάλασσα, ωστόσο, είχε ιδιαίτερη σημασία για τον ελληνικό κόσμο και εξελίχθηκε σε σημαντικό κέντρο δραστηριότητας πέρα από τον πυρήνα του αρχαίου ελληνικού χώρου.

Ήδη από τον 8ο αιώνα π.Χ., Έλληνες εξερευνητές και άποικοι πραγματοποιούσαν ταξίδια προς τη Μαύρη Θάλασσα, επεκτείνοντας τον ελληνικό κόσμο πολύ πέρα από τα τότε γνωστά όρια.

Archaeologists in Odesa have uncovered a massive ancient Greek defensive wall beneath the heart of the modern city.

The structure stretches at least 66 feet and could reveal the boundaries of a Greek settlement that flourished on the Black Sea more than 2,000 years ago. pic.twitter.com/FN7biaNYz9

— Tom Marvolo Riddle (@tom_riddle2025) September 3, 2026

Οι αποικίες και οι εμπορικοί σταθμοί που δημιουργήθηκαν στην περιοχή αποτέλεσαν σημαντικούς κόμβους εμπορίου και επικοινωνίας, συνδέοντας τον ελληνικό κόσμο με τους πληθυσμούς της ευρύτερης περιοχής.

Η ανασκαφή βρίσκεται στην τέταρτη περίοδο

Την έρευνα πραγματοποιεί κοινή αρχαιολογική αποστολή του Νοτιοουκρανικού Εθνικού Παιδαγωγικού Πανεπιστημίου «Κ. Ντ. Ουσίνσκι» και του Ινστιτούτου Αρχαιολογίας της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών της Ουκρανίας.

Επικεφαλής της έρευνας είναι οι ιστορικοί Σβιτλάνα Ιβάνοβα και Αντρίι Κρασνοζόν. Η αρχαιολογική ομάδα βρίσκεται πλέον στην τέταρτη περίοδο των ανασκαφών και εξετάζει τμήματα της λεωφόρου Πριμόρσκι που δεν είχαν ερευνηθεί στο παρελθόν.

Το μέγεθος και η θέση του τείχους ενισχύουν την εκτίμηση ότι είχε αμυντικό χαρακτήρα. Μεγάλο μέρος της αρχικής κατασκευής φαίνεται πως αποσυναρμολογήθηκε με την πάροδο των αιώνων. Από το τείχος έχουν διασωθεί πέτρες, ανάμεσα στις οποίες εντοπίστηκαν και θραύσματα αρχαίων αμφορέων.

Η ανακάλυψη ενδέχεται να βοηθήσει τους αρχαιολόγους να προσδιορίσουν το βορειοδυτικό όριο του αρχαίου οικισμού και να κατανοήσουν καλύτερα τον τρόπο με τον οποίο οι κάτοικοί του προστάτευαν την κοινότητά τους από την πλευρά της ενδοχώρας.

Ένας ακόμη σημαντικός αρχαίος ελληνικός οικισμός στη νότια Ουκρανία ήταν η Όλβια, κοντά στη σημερινή πόλη Μικολάιβ. Η πόλη ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.Χ. και εξελίχθηκε σε σημαντικό εμπορικό κέντρο.

Γενουάτικα και οθωμανικά ευρήματα αποκαλύπτουν τη μεταγενέστερη ιστορία

Τα ελληνικά κατάλοιπα αποτελούν μόνο ένα μέρος του πλούσιου αρχαιολογικού παρελθόντος που βρίσκεται κάτω από τη σύγχρονη Οδησσό.

Οι αρχαιολόγοι έχουν εντοπίσει επίσης αντικείμενα του 14ου αιώνα που συνδέονται με τη Γινέστρα, έναν γενουατικό εμπορικό σταθμό. Μεταξύ των ευρημάτων περιλαμβάνονται νομίσματα και κεραμικά αντικείμενα από την Κριμαία και την Τραπεζούντα, στη σημερινή Τουρκία.

Παράλληλα, εντοπίστηκαν επεξεργασμένοι λίθοι και αρχιτεκτονικά στοιχεία της οθωμανικής περιόδου. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι ορισμένα από αυτά ενδέχεται να συνδέονται με το κάστρο του Χατζήμπεη, γεγονός που υποδηλώνει ότι σημαντικά τμήματα του οχυρού μπορεί να βρίσκονταν στην ευρύτερη περιοχή.

Η ανασύνθεση της ιστορίας της περιοχής είναι δύσκολη, καθώς η έντονη οικοδομική δραστηριότητα κατά τον 19ο και τον 20ό αιώνα κατέστρεψε ή αλλοίωσε πολλά από τα αρχαιολογικά στρώματα.

Οι ανασκαφές καταρρίπτουν τον ισχυρισμό ότι η Οδησσός ιδρύθηκε σε «άδειο τόπο»

Οι προηγούμενες ανασκαφές στη λεωφόρο Πριμόρσκι έχουν αποκαλύψει περισσότερα από 1.000 αντικείμενα, τα οποία χρονολογούνται από την αρχαιότητα έως τη σύγχρονη εποχή.

Ορισμένα από τα ανασκαφικά σκάμματα έφτασαν σε βάθος μεγαλύτερο των πέντε μέτρων κάτω από τη σημερινή επιφάνεια του εδάφους.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, τα ευρήματα αποδεικνύουν ότι διαφορετικές κοινότητες εγκαταστάθηκαν, έζησαν και μεταμόρφωσαν την περιοχή επανειλημμένα, πολύ πριν από την ανάπτυξη της σύγχρονης Οδησσού.

Η πόλη εξελίχθηκε αργότερα σε σημαντικό κέντρο της ελληνικής διασποράς. Το 1814, τρεις Έλληνες ίδρυσαν στην Οδησσό τη Φιλική Εταιρεία, τη μυστική οργάνωση που συνέβαλε στην προετοιμασία της Ελληνικής Επανάστασης του 1821.

Ο Αντρίι Κρασνοζόν υποστήριξε ότι οι ανασκαφές αποδεικνύουν πως ο ισχυρισμός ότι η Οδησσός ιδρύθηκε «σε έναν άδειο τόπο» δεν μπορεί να θεωρηθεί βάσιμος.

Οι ανασκαφές συνεχίζονται και οι αρχαιολόγοι ελπίζουν ότι οι επόμενες έρευνες θα επιτρέψουν να προσδιοριστούν με μεγαλύτερη ακρίβεια τα όρια του αρχαίου ελληνικού οικισμού, αλλά και να αποκαλυφθούν περισσότερα στοιχεία για τη γενουατική και την οθωμανική παρουσία σε αυτό το τμήμα των ακτών της Μαύρης Θάλασσας.