Το χειρόγραφο των 2.000 ετών που οδηγεί σε έναν χαμένο θησαυρό: Κανείς δεν κατάφερε να λύσει το μυστήριό του

Μια νέα διεθνής έρευνα επιχειρεί να αποκαλύψει τα μυστικά των χειρογράφων της Νεκράς Θάλασσας, χρησιμοποιώντας σύγχρονες επιστημονικές μεθόδους και τεχνητή νοημοσύνη. Ωστόσο, ένα από τα πιο ιδιαίτερα ευρήματα της συλλογής, ο χάλκινος πάπυρος που περιγράφει έναν κρυμμένο θησαυρό, δεν θα συμπεριληφθεί στην ανάλυση.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας χρηματοδότησε με 2,5 εκατ. ευρώ το πενταετές πρόγραμμα Tracing Scribes and Scrolls, με επικεφαλής τον καθηγητή Μλάντεν Πόποβιτς από το Πανεπιστήμιο του Γκρόνινγκεν. Σε συνεργασία με την Αρχή Αρχαιοτήτων του Ισραήλ, ερευνητές από την Ευρώπη θα εξετάσουν 250 δείγματα από τη συλλογή των χειρογράφων της Νεκράς Θάλασσας, χρησιμοποιώντας χημική ανάλυση, τεχνητή νοημοσύνη, παλαιογραφία και κωδικολογία. Στόχος είναι να ανασυνθέσουν το γεωγραφικό και πολιτισμικό περιβάλλον στο οποίο δημιουργήθηκαν και αντιγράφηκαν τα χειρόγραφα.

Τα χειρόγραφα που βρέθηκαν στα σπήλαια του Κουμράν

Τα χειρόγραφα της Νεκράς Θάλασσας ανακαλύφθηκαν μεταξύ 1947 και 1956 σε έντεκα σπήλαια κοντά στο Χίρμπετ Κουμράν, στις όχθες της Νεκράς Θάλασσας, από τρεις Βεδουίνους βοσκούς. Η συλλογή περιλαμβάνει τα αρχαιότερα γνωστά χειρόγραφα πολλών βιβλίων της Εβραϊκής Βίβλου, καθώς και μεγάλο αριθμό εβραϊκών λογοτεχνικών και θρησκευτικών κειμένων. Παρά τις δεκαετίες μελέτης, οι επιστήμονες δεν έχουν καταλήξει με βεβαιότητα στον τόπο δημιουργίας και αντιγραφής τους.

Το 1952 ανακαλύφθηκε σε ένα από τα σπήλαια ένα μοναδικό εύρημα: ένας πάπυρος κατασκευασμένος από χαλκό, ο μόνος της συλλογής που δεν ήταν γραμμένος σε περγαμηνή ή πάπυρο. Επειδή ήταν σφιχτά τυλιγμένος και εύθραυστος, χρειάστηκαν πέντε χρόνια για να ανοιχτεί. Οι ειδικοί τελικά τον έκοψαν σε μικρά τμήματα και διαπίστωσαν ότι δεν επρόκειτο για θρησκευτικό κείμενο, αλλά για έναν χάρτη θησαυρού.

Το κείμενο περιγράφει κρυμμένες τοποθεσίες με χρυσό, ασήμι, νομίσματα και σκεύη. Οι πρώτες γραμμές αναφέρουν: «Στο οχυρό που βρίσκεται στην κοιλάδα Αχώρ, σαράντα πήχεις κάτω από τα σκαλοπάτια που οδηγούν προς τα ανατολικά: ένα κιβώτιο με χρήματα και το περιεχόμενό του, συνολικού βάρους δεκαεπτά ταλάντων». Παρότι το κείμενο είναι γραμμένο στα εβραϊκά, μεγάλο μέρος του λεξιλογίου του δεν εμφανίζεται σε άλλα γνωστά αρχαία κείμενα, γεγονός που δυσκολεύει την ερμηνεία του.

Η προέλευση του θησαυρού

Οι ειδικοί δεν γνωρίζουν πού βρίσκονται οι τοποθεσίες που αναφέρονται στον χάλκινο πάπυρο ή αν εξακολουθούν να υπάρχουν. Μία από τις θεωρίες υποστηρίζει ότι πρόκειται για θησαυρό του Ναού που κρύφτηκε πριν από την καταστροφή του το 70 μ.Χ., ενώ άλλοι θεωρούν ότι συνδέεται με τη θρησκευτική κοινότητα του Κουμράν. Σύμφωνα με το κείμενο, ο θησαυρός είχε κρυφτεί σε 61 ή 64 διαφορετικές τοποθεσίες.

Η επιλογή του χαλκού θεωρείται σημαντική, καθώς το υλικό είναι σχεδόν άφθαρτο. Η καταγραφή των σημείων όπου βρισκόταν ένας τόσο μεγάλος θησαυρός και η απόκρυψη του ίδιου του χάλκινου παπύρου δείχνουν ότι οι δημιουργοί του ήθελαν να προστατεύσουν τις πληροφορίες από πιθανή κατάσχεση. Ο χάλκινος πάπυρος παραμένει μέχρι σήμερα το μοναδικό χειρόγραφο της συλλογής που δεν έχει ενταχθεί στη νέα ερευνητική προσπάθεια.