Οι επιστήμονες ανακάλυψαν μια «χαμένη ήπειρο» μετά από 375 χρόνια

Οι επιστήμονες λένε ότι εντόπισαν επιτέλους μια «χαμένη ήπειρο» που παρέμενε κρυμμένη κάτω από τον ωκεανό για εκατομμύρια χρόνια.

Για γενιές ολόκληρες, ο κόσμος χωριζόταν σε επτά αναγνωρισμένες ηπείρους: την Αφρική, την Ανταρκτική, την Ασία, την Ευρώπη, τη Βόρεια Αμερική, τη Νότια Αμερική και την Αυστραλία.

Μαζί, αυτές οι τεράστιες χερσαίες μάζες έχουν διαμορφώσει τα οικοσυστήματα της Γης, τη γεωγραφία και την ανθρώπινη ιστορία. Όμως οι ερευνητές λένε τώρα ότι υπάρχει και μια ακόμη ήπειρος που αξίζει να προστεθεί σε αυτή τη λίστα.

Με το παρατσούκλι «πραγματική Ατλαντίδα», η Ζηλανδία ή Τε Ρίου-α-Μάουι είναι μια σε μεγάλο βαθμό βυθισμένη χερσαία μάζα που έχει πλέον αναγνωριστεί επίσημα από γεωλόγους, μετά από αιώνες εικασιών και εξερεύνησης.

Μια αναζήτηση που ξεκίνησε πριν από αιώνες

Η ιστορία ξεκινά το 1642, όταν ο Ολλανδός εξερευνητής Άμπελ Τάσμαν απέπλευσε αναζητώντας την Terra Australis, μια υποθετική νότια ήπειρο που πολλοί Ευρωπαίοι πίστευαν ότι υπήρχε, σύμφωνα με το BBC.

Αναχωρώντας από τη Τζακάρτα της Ινδονησίας, το ταξίδι του Τάσμαν τον έφερε τελικά στο Νότιο Νησί της Νέας Ζηλανδίας.

Πριν προλάβει όμως να αποβιβαστεί, συνάντησε τοπικές κοινότητες Μαορί που αντιστάθηκαν στην άφιξή του. Σύμφωνα με ιστορικές αναφορές, έγιναν προσπάθειες να εμποδιστεί η προσέγγισή του και να διαταραχθεί η επικοινωνία με τον στόλο του.

Αν και ο Τάσμαν επέστρεψε χωρίς να βρει την ήπειρο που αναζητούσε, άθελά του έγινε ο πρώτος Ευρωπαίος που κατέγραψε μέρος αυτού που σήμερα οι επιστήμονες αναγνωρίζουν ως Ζηλανδία.

Η ήπειρος που κρυβόταν κάτω από τα κύματα

Σχεδόν τέσσερις αιώνες αργότερα, ερευνητές της GNS Science συνέβαλαν στην επιβεβαίωση της ύπαρξης της Ζηλανδίας, μιας ηπείρου που καλύπτει περίπου 1,89 εκατομμύρια τετραγωνικά μίλια (4,9 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα).

Αυτό που κάνει τη Ζηλανδία μοναδική είναι ότι το μεγαλύτερο μέρος της βρίσκεται κάτω από το νερό.

Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι η ήπειρος κάποτε ήταν ενωμένη με την αρχαία υπερήπειρο Γκοντβάνα, μαζί με τμήματα της Ανταρκτικής και της Αυστραλίας, πριν από περισσότερα από 500 εκατομμύρια χρόνια.

Πριν από περίπου 105 εκατομμύρια χρόνια, η Ζηλανδία άρχισε να αποσπάται από τη Γκοντβάνα μέσα από μια πολύπλοκη γεωλογική διαδικασία που οι ερευνητές εξακολουθούν να μελετούν.

Ίσως να αναρωτιέται κανείς γιατί, αν το μεγαλύτερο μέρος της καλύπτεται από νερό, η Ζηλανδία θεωρείται ήπειρος. Η απάντηση βρίσκεται σε συγκεκριμένα γεωλογικά κριτήρια.

Ο βασικός λόγος είναι ότι η Ζηλανδία διαθέτει διακριτή γεωλογική σύσταση, με φλοιό που είναι υπερυψωμένος σε σχέση με τον γύρω ωκεάνιο πυθμένα και με σαφώς καθορισμένα όρια.

Είναι επίσης αρκετά μεγάλη ώστε να θεωρείται ξεχωριστή από τις γειτονικές ηπείρους.

Η Νέα Ζηλανδία και η Νέα Καληδονία είναι από τα λίγα ορατά τμήματα της ηπείρου, γεγονός που έκανε δύσκολη για τους παλαιότερους επιστήμονες την κατανόηση της πραγματικής της έκτασης.

Οι εξελίξεις στη δορυφορική χαρτογράφηση, τις έρευνες του βυθού και τη γεωλογική δειγματοληψία επέτρεψαν τελικά στους ερευνητές να σχηματίσουν μια πιο καθαρή εικόνα της βυθισμένης αυτής μάζας ξηράς.

Πώς εξαφανίστηκε η Ζηλανδία

Ο Άντι Τάλοκ, γεωλόγος στο ερευνητικό ινστιτούτο GNS Science της Νέας Ζηλανδίας και βασικός συντελεστής της έρευνας του 2017, εξήγησε τι συνέβη καθώς η ήπειρος απομακρυνόταν.

Είπε: «Η Ζηλανδία άρχισε να τραβιέται μακριά από τη Γκοντβάνα», και τελικά βυθίστηκε κάτω από τα κύματα.

Σήμερα, περίπου το 94% της ηπείρου παραμένει κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, με μεγάλο μέρος του ηπειρωτικού φλοιού της να βρίσκεται περίπου 2 χιλιόμετρα κάτω από την επιφάνεια του ωκεανού.

Η «κρυφή» της φύση είναι ένας από τους βασικούς λόγους που δεν είχε αναγνωριστεί για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα, παρά το τεράστιο μέγεθός της.

Μια ανακάλυψη που αλλάζει την κατανόησή μας για τη Γη

Η αναγνώριση της Ζηλανδίας αναδεικνύει πώς μεγάλα γεωλογικά χαρακτηριστικά μπορούν να παραμείνουν απαρατήρητα ακόμη και στη σύγχρονη επιστημονική εποχή.

Σχολιάζοντας την ανακάλυψη, ο Τάλοκ είπε: «Αυτό είναι ένα παράδειγμα του πώς κάτι πολύ προφανές μπορεί να πάρει χρόνο για να αποκαλυφθεί».

Ο Νικ Μόρτιμερ, που ηγήθηκε της ερευνητικής ομάδας, τόνισε ένα ακόμη ασυνήθιστο χαρακτηριστικό της ηπείρου.

Σημείωσε: «Κάθε ήπειρος στον πλανήτη έχει διαφορετικά κράτη πάνω της, αλλά στη Ζηλανδία υπάρχουν μόνο τρεις επικράτειες».

Η ταυτοποίηση της Ζηλανδίας υπενθυμίζει ότι πολλά από τα μυστικά της Γης παραμένουν κρυμμένα κάτω από την επιφάνεια. Για τους επιστήμονες, η ήπειρος προσφέρει μια μοναδική ευκαιρία να κατανοήσουν καλύτερα τη γεωλογική ιστορία του πλανήτη και τις δυνάμεις που συνεχίζουν να τον διαμορφώνουν.

Ελπίζεται ότι η ανακάλυψη αυτή θα βοηθήσει να απαντηθούν σημαντικά ερωτήματα για την τεκτονική των πλακών, τον σχηματισμό των ηπείρων και τις μεγάλες γεωλογικές μεταβολές που διαμόρφωσαν τον σύγχρονο κόσμο.

Επειδή μεγάλο μέρος της ηπείρου έχει παραμείνει σχετικά ανέπαφο κάτω από τον ωκεανό, αποτελεί ένα μοναδικό αρχείο της ιστορίας της Γης που εκτείνεται σε εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια.