Βιταμίνες: Χρειάζεται πραγματικά να τις παίρνουμε ενδοφλέβια; Η μήπως όχι;

Μπορεί μια έγχυση βιταμινών να μας χαρίσει περισσότερη ενέργεια, καλύτερη άμυνα και ευεξία; Ή μήπως πρόκειται για έναν σύγχρονο μύθο που δεν χρειάζεται να τρυπήσει καν τη φλέβα μας;

Οι βιταμίνες είναι μικρές σε ποσότητα, αλλά τεράστιες σε σημασία. Το όνομά τους προέρχεται από τη λατινική λέξη vita, δηλαδή «ζωή» και δεν είναι τυχαίο: χωρίς αυτές, ο οργανισμός αδυνατεί να εκτελέσει βασικές βιοχημικές λειτουργίες. Συμμετέχουν στον μεταβολισμό, στη λειτουργία του ανοσοποιητικού, στην παραγωγή κυττάρων και στη διατήρηση της νεανικότητας και της υγείας των ιστών.

Ο ανθρώπινος οργανισμός χρειάζεται 13 απαραίτητες βιταμίνες: τις βιταμίνες του συμπλέγματος Β, καθώς και τις A, C, D, E και K. Άλλες είναι υδατοδιαλυτές, όπως η C και οι βιταμίνες Β, και άλλες λιποδιαλυτές, όπως οι A, D, E και K, οι οποίες μπορούν να αποθηκεύονται στον οργανισμό.

Eδώ βρίσκεται ένα σημαντικό σημείο: οι βιταμίνες δεν είναι συνώνυμο των μετάλλων. Ο σίδηρος, το ασβέστιο και το μαγνήσιο, για παράδειγμα, είναι απαραίτητα θρεπτικά συστατικά, αλλά δεν είναι βιταμίνες.

Η καλύτερη «πηγή» βρίσκεται συχνά στο πιάτο

Για τους περισσότερους ανθρώπους, η διατροφή αποτελεί τον φυσικό και ασφαλέστερο τρόπο πρόσληψης βιταμινών. Πολύτιμες πηγές είναι τα φρούτα και τα λαχανικά, τα όσπρια, τα δημητριακά ολικής άλεσης, οι ξηροί καρποί, τα αυγά, τα γαλακτοκομικά, τα ψάρια και το κρέας.

Η βιταμίνη C βρίσκεται, μεταξύ άλλων, στα εσπεριδοειδή, τις πιπεριές, το μπρόκολο και τις φράουλες. Οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β συναντώνται σε κρέας, ψάρια, όσπρια, αυγά και δημητριακά ολικής άλεσης. Η βιταμίνη Κ είναι άφθονη στα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, ενώ η βιταμίνη Α σε τρόφιμα όπως το συκώτι, τα αυγά και τα καρότα.

Εξαίρεση αποτελεί σε μεγάλο βαθμό η βιταμίνη D, για την οποία σημαντικό ρόλο παίζει και η σύνθεση στον οργανισμό μετά την έκθεση στον ήλιο.

Πότε χρειάζεται συμπλήρωμα;

•  Σε ελλείψεις βιταμινών κατόπιν διενέργειας εξετάσεων ή επί σαφούς κλινικής εικόνας. Π.χ. αναιμία που οφείλεται σε έλλειψη Β12, σύνδρομα κόπωσης που οφείλονται σε έλλειψη βιταμίνης Β9.

•  Σε ανθρώπους με αυξημένες ανάγκες, όπως σε εγκυμοσύνη ή σε ανθρώπους που ευρίσκονται υπό αναπαραγωγική προσπάθεια.

• Σε περιπτώσεις μειωμένης απορρόφησης, π.χ. σε κοιλιοκάκη, ορισμένες φλεγμονώδεις παθήσεις του εντέρου ή μετά από συγκεκριμένες βαριατρικές επεμβάσεις.

•  Επί ανεπαρκούς διατροφικής πρόσληψης, όπως σε κακή ποιότητα διατροφής ή σε αυστηρή φυτοφαγία

•  Επί λήψεως ορισμένων φαρμάκων ή νοσημάτων που επηρεάζουν τον μεταβολισμό ή τα επίπεδα συγκεκριμένων βιταμινών.

•           Σε περιόδους έντονου stress

•           Σε ηλικιωμένους όταν υπάρχει συγκεκριμένος κίνδυνος ανεπάρκειας

•  Σε περιπτώσεις  με πολύ περιορισμένη έκθεση στον ήλιο, μπορεί να χρειαστεί συμπλήρωμα βιταμίνης D, εφόσον υπάρχει αυξημένος κίνδυνος ή διαπιστωμένη ανεπάρκεια.

Παρά ταύτα, το περισσότερο δεν σημαίνει πάντα καλύτερο. Οι υψηλές δόσεις και η μακροχρόνια, αλόγιστη χρήση ορισμένων βιταμινών μπορεί να προκαλέσουν ανεπιθύμητες ενέργειες. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στις λιποδιαλυτές βιταμίνες, όπως οι A και D, που μπορούν να συσσωρευτούν στον οργανισμό.

Και οι περίφημες ενδοφλέβιες βιταμίνες;

Εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη παρανόηση.

Οι ενδοφλέβιες (IV) βιταμίνες δεν υπερέχουν από τις βιταμίνες που χορηγούνται από το στόμα. ‘Οταν το άτομο μπορεί να καταπιεί και απορροφά φυσιολογικά από το έντερο, η από του στόματος χορήγηση είναι επαρκής, ασφαλέστερη και πιο πρακτική. Η ενδοφλέβια χορήγηση δεν είναι χωρίς κίνδυνο: μπορεί να προκαλέσει λοίμωξη ή φλεγμονή στη φλέβα, αντιδράσεις υπερευαισθησίας, διαταραχές ηλεκτρολυτών ή επικίνδυνη άθροιση.

Η ενδοφλέβια χορήγηση προτιμάται όταν υπάρχει σοβαρό πρόβλημα κατά την πρόσληψη ή απορρόφηση της βιταμίνης (π.χ. αδυναμία κατάποσης), ή σοβαρό πρόβλημα που να απειλεί άμεσα την ζωή του ασθενούς (π.χ. απειλητική για την ζωή οξεία αιμορραγία από έλλειψη βιταμίνης Κ). Για υγιείς ανθρώπους, δεν υπάρχει πλεονέκτημα των IV βιταμινών έναντι της κατάλληλης από του στόματος πρόσληψης.

Στην ιατρική, το ζητούμενο δεν είναι να πάρουμε περισσότερα. Είναι να πάρουμε ακριβώς αυτό που χρειαζόμαστε.

Δρ. Αναστασία Μοσχοβάκη

Φραγκοπούλου 10 Κηφισιά, Αθήνα
Έκτακτα-νοσοκομειακά περιστατικά
24ωρη γραμματεία: 2106252770 και 6945575287
Facebook https://www.facebook.com/pages/Aναστασία-Μοσχοβάκη-Ιατρός-Ειδική-Παθολόγος
Twitter http://twitter.com/amoschovaki