Νέοι φόβοι για τις τιμές πετρελαίου μετά το κλείσιμο του αγωγού East-West – Από το Ιράκ απογειώθηκαν τα drones της επίθεσης

Η παγκόσμια αγορά ενέργειας βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα και ιδιαίτερα επικίνδυνη εστία αβεβαιότητας, καθώς δύο από τις βασικές οδούς μεταφοράς πετρελαίου γύρω από την Αραβική Χερσόνησο δέχονται ταυτόχρονα ισχυρές πιέσεις.

Η προσωρινή διακοπή λειτουργίας του σαουδαραβικού αγωγού East-West, μετά την επίθεση με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, και η κατάληψη του στρατηγικού νησιού Μαγιούν από τους Χούθι ενισχύουν τους φόβους για νέες αναταράξεις στις διεθνείς τιμές και στις εφοδιαστικές αλυσίδες.

Το υπουργείο Ενέργειας της Σαουδικής Αραβίας ανακοίνωσε ότι ο αγωγός East-West τέθηκε εκτός λειτουργίας για προληπτικούς λόγους, έπειτα από πολλαπλές επιθέσεις που σημειώθηκαν το πρωί της Πέμπτης στις περιοχές του Ριάντ και της Μεδίνας.

Σύμφωνα με το σαουδαραβικό υπουργείο Εξωτερικών, τα drones απογειώθηκαν από το έδαφος του Ιράκ, ενώ από τα πλήγματα προκλήθηκαν τραυματισμοί και υλικές ζημιές, η έκταση των οποίων εξακολουθεί να αξιολογείται.

Το Ριάντ δεν έχει γνωστοποιήσει πότε θα επαναλειτουργήσει ο αγωγός. Παράλληλα, ανέφερε ότι δεν θα προχωρήσει προς το παρόν σε αντίποινα, ανταποκρινόμενο σε αίτημα της ιρακινής κυβέρνησης και δίνοντας στη Βαγδάτη χρόνο να εντοπίσει τους υπευθύνους. Διατηρεί, ωστόσο, το δικαίωμα να λάβει τα αναγκαία μέτρα για την προστασία των συμφερόντων και της ασφάλειάς του.

Η ιρακινή κυβέρνηση επιβεβαίωσε ότι η επίθεση ξεκίνησε από την επαρχία Μαϊσάν, κοντά στα σύνορα με το Ιράν. Ο πρωθυπουργός Αλί αλ-Ζαΐντι διέταξε έρευνα, απομάκρυνε τον επικεφαλής της τοπικής διοίκησης επιχειρήσεων και έθεσε σε εξέλιξη ευρείας κλίμακας επιχείρηση για τον εντοπισμό των δραστών. Παράλληλα, διατάχθηκε το προληπτικό κλείσιμο συνοριακού περάσματος μεταξύ Ιράκ και Ιράν. Μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει επίσημη ανάληψη ευθύνης για την επίθεση.

Η ενεργειακή αρτηρία που παρακάμπτει το Ορμούζ

Ο East-West, γνωστός και ως Petroline, έχει μήκος περίπου 1.200 χιλιόμετρα και μεταφέρει αργό πετρέλαιο από τα κοιτάσματα της ανατολικής Σαουδικής Αραβίας προς το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα. Κατασκευάστηκε τη δεκαετία του 1980, ώστε οι σαουδαραβικές εξαγωγές να μπορούν να παρακάμπτουν τα Στενά του Ορμούζ.

Η συνήθης δυναμικότητά του υπολογίζεται σε περίπου 5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως και μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να αυξηθεί στα 7 εκατομμύρια. Τους τελευταίους μήνες μετέφερε 4 έως 5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 4%-5% της παγκόσμιας προσφοράς. Η σημασία του είχε αυξηθεί ακόμη περισσότερο λόγω των σοβαρών προβλημάτων στη διέλευση δεξαμενόπλοιων από το Ορμούζ.

Οι Χούθι στο Μαγιούν

Την ενεργειακή πίεση εντείνει η προέλαση των υποστηριζόμενων από το Ιράν Χούθι στη δυτική Υεμένη. Μετά την κατάληψη της Μόκα, οι δυνάμεις τους απέκτησαν τον έλεγχο του Μαγιούν, γνωστού και ως Περίμ, ενός μικρού νησιού στο εσωτερικό των Στενών Μπαμπ ελ-Μαντέμπ.

Τα στενά αποτελούν τη νότια είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας και συνδέουν τον Ινδικό Ωκεανό με τη Διώρυγα του Σουέζ και τη Μεσόγειο. Από τη θαλάσσια αυτή αρτηρία διέρχεται περίπου το 12% του παγκόσμιου εμπορίου, ενώ οι επιθέσεις των Χούθι από τα τέλη του 2023 είχαν ήδη οδηγήσει σε μείωση της ναυσιπλοΐας στην περιοχή κατά περίπου 60%.

Η κατάληψη του νησιού δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με πλήρη έλεγχο των στενών, αυξάνει όμως αισθητά τη δυνατότητα των Χούθι να επιτηρούν ή να απειλούν τις διελεύσεις. Εκπρόσωπός τους υποστήριξε ότι η ναυσιπλοΐα παραμένει ασφαλής, εξαιρώντας ωστόσο τα πλοία που συνδέονται με τη Σαουδική Αραβία. Σε περίπτωση γενικευμένης διακοπής, η βασική εναλλακτική διαδρομή είναι ο περίπλους της Αφρικής, μια λύση σημαντικά ακριβότερη και πιο χρονοβόρα.

Νέα άνοδος του γεωπολιτικού κινδύνου

Οι αγορές παρακολουθούν πλέον όχι μόνο τις πραγματικές απώλειες προσφοράς, αλλά και το ενδεχόμενο μιας παρατεταμένης διακοπής. Το Brent έκλεισε την Παρασκευή στα 104,61 δολάρια το βαρέλι, καταγράφοντας εβδομαδιαία άνοδο άνω του 8%, ενώ ενδοσυνεδριακά πλησίασε τα 110 δολάρια.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα για τη Σαουδική Αραβία είναι ότι η πίεση εκδηλώνεται ταυτόχρονα και στις δύο πλευρές της χώρας: στα Στενά του Ορμούζ ανατολικά και στο Μπαμπ ελ-Μαντέμπ δυτικά. Όσο παραμένει κλειστός ο East-West και αβέβαιη η ασφάλεια στην Ερυθρά Θάλασσα, τόσο αυξάνονται τα κόστη μεταφοράς, ασφάλισης και καυσίμων, με τον κίνδυνο να περάσουν οι ανατιμήσεις στον πληθωρισμό και στην καθημερινότητα καταναλωτών και επιχειρήσεων.