Η προοπτική αποκλιμάκωσης της κρίσης στη Μέση Ανατολή φαίνεται να φέρνει τις πρώτες πρακτικές εξελίξεις, καθώς ιρανικά δεξαμενόπλοια άρχισαν να απομακρύνονται από τη ζώνη αποκλεισμού που είχαν επιβάλει οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις στα Στενά του Ορμούζ.
Η εξέλιξη αυτή καταγράφεται δύο ημέρες πριν από την προγραμματισμένη υπογραφή συμφωνίας-πλαισίου ανάμεσα στην Τεχεράνη και την Ουάσιγκτον, η οποία αναμένεται να ανοίξει τον δρόμο για συνομιλίες γύρω από κρίσιμα ζητήματα, όπως οι αμερικανικές κυρώσεις και το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Ύστερα από περισσότερους από τρεις μήνες πολεμικών συγκρούσεων, που είχαν ως αποτέλεσμα χιλιάδες θανάτους, κυρίως στο Ιράν και τον Λίβανο, αλλά και μετά από επίπονες διαπραγματεύσεις και αλλεπάλληλες αλλαγές στάσης από τον Ντόναλντ Τραμπ, οι ΗΠΑ και η Τεχεράνη ανακοίνωσαν τελικά ότι κατέληξαν σε συμφωνία ως προς τις βασικές κατευθύνσεις.
Οι πληροφορίες που έχουν γίνει γνωστές για το περιεχόμενο της συμφωνίας παραμένουν περιορισμένες. Όπως δήλωσε ο Αμερικανός αντιπρόεδρος, Τζέι Ντι Βανς, πρόκειται για ένα κείμενο «πολύ γενικό», το οποίο δεν ξεπερνά «τη μιάμιση σελίδα».
Σύμφωνα με την ιρανική διπλωματία, τα πρώτα αποτελέσματα γίνονται ήδη ορατά ακόμα και πριν από την επίσημη υπογραφή. Ο αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών που είχαν επιβάλει οι ΗΠΑ στις 13 Απριλίου, ως αντίποινα για το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ μετά την έναρξη της σύρραξης στα τέλη Φεβρουαρίου, έχει πλέον τερματιστεί.
Η εξειδικευμένη υπηρεσία παρακολούθησης θαλάσσιων μεταφορών TankerTrackers ανέφερε μέσω X ότι τρία υπερδεξαμενόπλοια μεταφοράς αργού πετρελαίου (VLCCs), που ανήκουν στην κρατική εταιρεία National Iranian Tanker Company (NITC), πέρασαν τη γραμμή του αποκλεισμού. Τα πλοία μετέφεραν συνολικά 4,8 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου.
Νωρίτερα, η κρατική τηλεόραση του Ιράν είχε γνωστοποιήσει ότι τα δεξαμενόπλοια της χώρας που μεταφέρουν πετρέλαιο έχουν επανέλθει στα δρομολόγιά τους.
Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν ξανά «πλήρως» μεθαύριο, αμέσως μετά την υπογραφή της συμφωνίας. Η διακοπή της ναυσιπλοΐας είχε προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στη μεταφορά υδρογονανθράκων και είχε εκτινάξει τις διεθνείς τιμές του πετρελαίου.
Ωστόσο, χθες καταγράφηκε υποχώρηση στην τιμή του αργού. Το Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας, σημείο αναφοράς για τις διεθνείς αγορές, έπεσε κάτω από τα 80 δολάρια το βαρέλι για πρώτη φορά από τον Μάρτιο. Περί τις 06:30 ώρα Ελλάδας, η τιμή του σημείωνε πτώση 0,32%, στα 78,81 δολάρια.
Πωλήσεις αργού
Η Wall Street Journal, επικαλούμενη πηγές της, ανέφερε ότι η αμερικανική κυβέρνηση έχει δώσει το πράσινο φως στην Τεχεράνη ώστε να ξεκινήσει «αμέσως» την πώληση πετρελαίου στις διεθνείς αγορές. Στο πλαίσιο της συμφωνίας-πλαισίου, η Ουάσιγκτον προχωρά επίσης σε χαλάρωση των κυρώσεων που αφορούν τον τραπεζικό τομέα και τις μεταφορές, προκειμένου να διευκολύνει τις εξαγωγές.
Παρά τις εξελίξεις αυτές, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές εκκρεμότητες σχετικά με τη λειτουργία των Στενών του Ορμούζ. Η Τεχεράνη δεν επιθυμεί επιστροφή στην προπολεμική κατάσταση, καθώς σκοπεύει να επιβάλει τέλη για τις «υπηρεσίες» που παρέχει στα πλοία, ενώ η κυβέρνηση Τραμπ επιδιώκει οι διελεύσεις να πραγματοποιούνται χωρίς επιβαρύνσεις.
Σε άρθρο του στο περιοδικό Time, ο Άλι Βαέζ του International Crisis Group εκτιμά ότι η συμφωνία-πλαίσιο δεν συνιστά «σημαντική πρόοδο με την ευρεία έννοια του όρου», καθώς δεν γεφυρώνει «τα ασυμβίβαστα αφηγήματα» των δύο πλευρών, ούτε επιλύει «τη διένεξη» γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα της Ισλαμικής Δημοκρατίας, ούτε δημιουργεί «νέα περιφερειακή τάξη πραγμάτων».
Παρά ταύτα, όπως σημειώνει, η συμφωνία «προσφέρει χώρο να αναπνεύσει η αμερικανική διπλωματία και να παραμερίσει τη βία που λίγο έλειψε να τη θάψει».
Η τελετή υπογραφής προβλέπεται να πραγματοποιηθεί μεθαύριο σε πολυτελές ξενοδοχείο στο Μπίργκενστοκ, πάνω από τη λίμνη της Λουκέρνης, σύμφωνα με πληροφορίες που έδωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο η κυβέρνηση της Ελβετίας.
Στην τελετή αναμένεται να παραστούν ο επικεφαλής της ιρανικής διαπραγματευτικής ομάδας και πρόεδρος του κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, καθώς και ο Αμερικανός αντιπρόεδρος. Τζέι Ντι Βανς. Ανοιχτό παραμένει το ενδεχόμενο να δώσει το «παρών» και ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος βρίσκεται στην περιοχή λόγω της συμμετοχής του στη σύνοδο της G7 στην Εβιάν, στις όχθες της λίμνης Λεμάν.
Μετά την υπογραφή αναμένεται να αρχίσει ο πρώτος γύρος συνομιλιών με στόχο την επίτευξη «οριστικής συμφωνίας», όπως δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί.
Τα ανοικτά ζητήματα παραμένουν πολλά, με κυριότερα το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και τις αμερικανικές κυρώσεις, οι οποίες ασκούν ισχυρή πίεση στην οικονομία της χώρας.
Οι συνομιλίες πραγματοποιούνται μέσα σε κλίμα βαθιάς καχυποψίας, καθώς η προηγούμενη προσπάθεια είχε διακοπεί όταν ξεκίνησαν οι μαζικοί αμερικανοϊσραηλινοί βομβαρδισμοί κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου.
Ο Αμπάς Αραγτσί υπογράμμισε ότι υπάρχει «παθητικό δεσμεύσεων αθετημένων, ανεφάρμοστων, εγκαταλελειμμένων, όλα αυτά τα κρατάμε στο μυαλό μας».
Ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας επέμεινε και χθες στη σημασία που αποδίδει η Τεχεράνη στον τερματισμό των συγκρούσεων στον Λίβανο ανάμεσα στις ισραηλινές δυνάμεις και τη Χεζμπολάχ, η οποία πρόσκειται στο Ιράν.
Από την πλευρά του, ο επικεφαλής της Χεζμπολάχ ευχαρίστησε την Ισλαμική Δημοκρατία για τη στήριξη που παρέχει.
Στο Ισραήλ, πάντως, η αμερικανοϊρανική συμφωνία αντιμετωπίζεται με επιφυλακτικότητα. Ο πρωθυπουργός, Μπενιαμίν Νετανιάχου, προειδοποίησε ότι ο ισραηλινός στρατός θα παραμείνει στον Λίβανο, στη Συρία και στη Λωρίδα της Γάζας «για όσο χρειαστεί».
Χθες, σύμφωνα με το επίσημο πρακτορείο ειδήσεων ANI, τέσσερις άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από ισραηλινά πλήγματα στον νότιο Λίβανο. Ο ισραηλινός στρατός υποστήριξε ότι οι επιθέσεις πραγματοποιήθηκαν ως απάντηση σε εκτοξεύσεις ρουκετών από τη Χεζμπολάχ.
Τέλος, ο στρατός του Ιράν, μέσω ανακοίνωσης που μεταδόθηκε από την κρατική τηλεόραση IRIB, απείλησε με «σκληρή τιμωρία» το Ισραήλ σε περίπτωση που δεν σταματήσει τις επιθέσεις του στον Λίβανο.
Η συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου περιλαμβάνει ένα ταμείο 300 δισεκ. δολαρίων
Ένα ιδιωτικό ταμείο 300 δισ. δολαρίων σχεδιασμένο για την ενίσχυση των επενδύσεων στο Ιράν περιλαμβάνεται στο πλαίσιο συμφωνίας Τεχεράνης-Ουάσινγκτον, ενώ ήδη υπάρχουν δεσμεύσεις για περισσότερα από τα μισά χρήματα, όπως δήλωσε πηγή που έχει γνώση της συμφωνίας στο Reuters.
Το ταμείο έχει στόχο να προσφέρει και στις δύο πλευρές οικονομικά κίνητρα για να καταλήξουν σε οριστική συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου, όπως εξήγησε η πηγή, η οποία θέλησε να διατηρήσει την ανωνυμία της, καθώς το σχέδιο αυτό δεν έχει ανακοινωθεί επισήμως.
Η ύπαρξη του ταμείου ήταν γνωστή, αλλά το Reuters αποκαλύπτει για πρώτη φορά ότι υπάρχουν ήδη δεσμεύσεις για περισσότερο από το μισό ποσό και ότι θα χρηματοδοτηθεί εξ ολοκλήρου από ιδιωτικά κεφάλαια.
Το ταμείο αυτό είναι ένα ιδιωτικό επενδυτικό μέσο, όχι ένα πρόγραμμα ανοικοδόμησης ή αποζημιώσεων, και δεν θα περιλαμβάνει κυβερνητικά χρήματα ή επιχορηγήσεις, όπως ανέφερε η πηγή, προσθέτοντας ότι εταιρείες με έδρα τις ΗΠΑ, τα αραβικά κράτη του Κόλπου, την Ασία, τη Νότια Αμερική και την Αφρική έχουν συμφωνήσει να δεσμευτούν για χρηματοδότηση.
«Οι επενδύσεις για τις οποίες υπάρχουν δεσμεύσεις αφορούν τομείς όπως η ενέργεια, η επιμελητεία, η μεταποίηση και οι μεταφορές», ανέφερε η πηγή.
Ανώτερη ιρανική πηγή δήλωσε στο Reuters ότι η Τεχεράνη είχε αρχικά ζητήσει 400 δισεκατομμύρια δολάρια ως πολεμικές αποζημιώσεις από τις ΗΠΑ, αλλά η Ουάσινγκτον είχε δηλώσει ότι δεν θα τα παρείχε. Τότε δημιουργήθηκε η ιδέα για το ταμείο, το οποίο θα ονομάζεται Ταμείο Ανοικοδόμησης και Ανάπτυξης.
«Ο μηχανισμός προβλέπει ότι οι χώρες της περιφέρειας θα συνεισφέρουν με διάφορους τρόπους», σημείωσε η ιρανική πηγή. Μεταξύ αυτών είναι η παροχή δανείων, η δημιουργία πιστωτικών γραμμών ή η άμεση χρηματοδότηση της ανοικοδόμησης υποδομών που υπέστησαν ζημιές στον πόλεμο, συμπεριλαμβανομένων εγκαταστάσεων όπως το χαλυβουργικό συγκρότημα Mobarakeh, διυλιστήρια, αεροδρόμια.
Το Ιράν δεν έχει προσελκύσει σχεδόν καθόλου άμεσες ξένες επενδύσεις τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες, λόγω των διεθνών και αμερικανικών κυρώσεων.
Στη χώρα υπάρχουν τα δεύτερα μεγαλύτερα επιβεβαιωμένα κοιτάσματα φυσικού αερίου και τα τέταρτα μεγαλύτερα επιβεβαιωμένα κοιτάσματα πετρελαίου. Έχει επίσης έναν νεαρό, μορφωμένο πληθυσμό άνω των 92 εκατομμυρίων, μια διαφοροποιημένη βιομηχανική βάση και σημαντικό ανεκμετάλλευτο δυναμικό σε τομείς που κυμαίνονται από τα πετροχημικά και την εξόρυξη έως τον τουρισμό και τη γεωργία.
Το επενδυτικό ταμείο δεν θα συσταθεί ούτε θα τεθεί σε λειτουργία μέχρι να συναφθεί μια οριστική και ικανοποιητική συμφωνία. Μόλις υπογραφεί το μνημόνιο κατανόησης ΗΠΑ- Ιράν, θα ακολουθήσει μια διαδικασία διαπραγμάτευσης που προβλέπεται να διαρκέσει 60 ημέρες.
«Θα συσταθεί μόλις υπογραφεί η τελική συμφωνία», δήλωσε η πηγή. «Στη διάρκεια αυτών των 60 ημερών οι διαχειριστές του ταμείου θα συνεργαστούν με Ιρανούς και επενδυτές για να σχεδιάσουν τα έργα».
Το Ιράν και το Πακιστάν, που μεσολάβησε για τη σύναψη του μνημονίου κατανόησης, δεν έχουν σχολιάσει προς το παρόν τις πληροφορίες.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
ΤΑ ΣΧΟΛΙΑ ΑΝΑΡΤΩΝΤΑΙ ME ΜΙΚΡΗ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΛΕΓΧΟΥ