Παρουσιάστηκαν στο ΤΕΕ/ΤΚΜ οι μελέτες ανάπλασης για Διοικητηρίου, Αριστοτέλους, Ελευθερίας και Δημοκρατίας

Τις μελέτες ανάπλασης τεσσάρων εμβληματικών πλατειών της Θεσσαλονίκης –της πλατείας και του άξονα της Αριστοτέλους καθώς και των πλατειών Διοικητηρίου, Ελευθερίας και Δημοκρατίας– παρουσίασε σε ανοιχτή εκδήλωση το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας/Τμήμα Κεντρικής Μακεδονίας.

Η εκδήλωση, με τίτλο «Αναπλάσεις εμβληματικών πλατειών της Θεσσαλονίκης – Ο δρόμος για την υλοποίηση», που πραγματοποιήθηκε με την επιμέλεια της Μόνιμης Επιτροπής Αρχιτεκτονικών Θεμάτων του ΤΕΕ/ΤΚΜ, στο αμφιθέατρο του Τμήματος, συγκέντρωσε το ενδιαφέρον εκπροσώπων της αυτοδιοίκησης και της πολιτείας, της ακαδημαϊκής και επιστημονικής κοινότητας, καθώς και πλήθους μηχανικών και πολιτών.

«Η πρωτοβουλία για την παρουσίαση των μελετών ανάπλασης τεσσάρων εμβληματικών πλατειών τόσο στην επιστημονική κοινότητα και στον τεχνικό κόσμο όσο και στο ευρύ κοινό επιβεβαιώνει στην πράξη τον εξωστρεφή προσανατολισμό και την πορεία ουσιαστικής σύνδεσης με την κοινωνία που τα τελευταία χρόνια έχουμε επιλέξει να ακολουθούμε στο ΤΕΕ/ΤΚΜ. Δεν περιοριζόμαστε μόνο στα ζητήματα που αφορούν το επάγγελμα και την επιστήμη του μηχανικού, αλλά παρεμβαίνουμε ουσιαστικά στον δημόσιο διάλογο για τη Θεσσαλονίκη και ολόκληρη την Κεντρική Μακεδονία. Οι τέσσερις παρεμβάσεις στις οποίες εστίασε η εκδήλωση αφορούν κομβικά τοπόσημα της Θεσσαλονίκης, με ισχυρό ιστορικό και κοινωνικό αποτύπωμα, που συνδέονται άμεσα με την καθημερινότητα των πολιτών, την ποιότητα του δημόσιου χώρου και τη φυσιογνωμία αλλά και τη δυναμική της πόλης», ανέφερε μεταξύ άλλων στον χαιρετισμό του ο πρόεδρος του ΤΕΕ/ΤΚΜ Ηλίας Περτζινίδης.

Όπως πρόσθεσε ο κ. Περτζινίδης, «το ΤΕΕ/ΤΚΜ θα συνεχίσει να στέκεται αρωγός σε όλους τους θεσμικούς φορείς, συμβάλλοντας με τεκμηριωμένες προτάσεις και επιστημονική γνώση, ώστε τα έργα να υλοποιούνται με ποιότητα, συνέπεια και όφελος για το αστικό περιβάλλον και την κοινωνία».

«Ανοίγουμε έναν ουσιαστικό διάλογο γύρω από τις αναπλάσεις και τον τρόπο με τον οποίο αυτές μπορούν να αναβαθμίσουν την καθημερινή ζωή μας», επεσήμανε από την πλευρά της η πρόεδρος της Μόνιμης Επιτροπής Αρχιτεκτονικών Θεμάτων του ΤΕΕ/ΤΚΜ Ναταλία Παντελίδου. Με την επισήμανση ότι η Θεσσαλονίκη βρίσκεται σε μια περίοδο έντονων μετασχηματισμών με την ταυτόχρονη εξέλιξη σημαντικών παρεμβάσεων σε κομβικά σημεία της, η κ. Παντελίδου υπογράμμισε την αναγκαιότητα ο δημόσιος χώρος να γίνει πιο ανθρώπινος, πιο πράσινος και πιο συμπεριληπτικός.

«Στην Περιφέρεια έχουμε βάλει ψηλά τον πήχη για την αναβάθμιση του δημόσιου χώρου», είναι το μήνυμα που έστειλε ο αντιπεριφερειάρχης Υποδομών και Δικτύων της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας Πάρις Μπίλλιας. Σε γραπτό χαιρετισμό του σημείωσε ότι η Περιφέρεια χρηματοδοτεί μέσα από το ΕΣΠΑ τα έργα σε τρεις πλατείες και συγκεκριμένα σε Αριστοτέλους, Διοικητηρίου και Δημοκρατίας. «Υλοποιούμε Στρατηγικές Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης και Ολοκληρωμένες Χωρικές Επενδύσεις στη Μητροπολιτική Ενότητα Θεσσαλονίκης. Το συνολικό κόστος των παρεμβάσεων είναι ύψους 215 εκατομμυρίων ευρώ», ανέφερε ο κ. Μπίλλιας.

«Η πόλη έχει ανάγκη αλλά και αναφαίρετο δικαίωμα να ενημερώνεται για την εξέλιξη των δημόσιων έργων που διαμορφώνουν τη φυσιογνωμία, την εικόνα της και την καθημερινότητα των πολιτών», σημείωσε ο πρόεδρος του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων Θεσσαλονίκης Δημήτρης Αμπόνης, υπογραμμίζοντας ότι στο επίπεδο του αρχιτεκτονικού και πολεοδομικού σχεδιασμού η αποδεκτή διαδικασία σε διεθνές επίπεδο είναι η διενέργεια αρχιτεκτονικών διαγωνισμών.

Σημαντική χαρακτήρισε την πρωτοβουλία του ΤΕΕ/ΤΚΜ να παρουσιάσει δημόσια τις μελέτες για τις τέσσερις εμβληματικές πλατείες ο πρόεδρος του Τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών της Πολυτεχνικής Σχολής του ΑΠΘ Αναστάσιος Τέλλιος, κάνοντας ξεχωριστή αναφορά στη σπουδαιότητα της σύνδεσης του πανεπιστημίου και των επιστημονικών φορέων με την κοινωνία. «Το πανεπιστήμιο ανοίγεται και τροφοδοτείται από την πόλη, αλλά και την τροφοδοτεί με ιδέες και προτάσεις», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Τον συντονισμό της εκδήλωσης είχαν η πρόεδρος Ναταλία Παντελίδου και τα μέλη της Μόνιμης Επιτροπής Αρχιτεκτονικών Θεμάτων του ΤΕΕ/ΤΚΜ Σταύρος Τσουμαλάκος και Μιχαέλα Λιτσαρδάκη. Στην ημερίδα παραβρέθηκε μεταξύ άλλων, ο Συντονιστής του Γραφείου του Πρωθυπουργού στη Θεσσαλονίκη Γιάννης Παπαγεωργίου.

 

Πρώτη δημόσια παρουσίαση της μελέτης ανάπλασης της πλατείας Διοικητηρίου

Στην εκδήλωση του ΤΕΕ/ΤΚΜ παρουσιάστηκε για πρώτη φορά δημόσια η μελέτη ανάπλασης της πλατείας Διοικητηρίου, που φέρει την υπογραφή των αρχιτεκτόνων μηχανικών Βενετίας Τσακαλίδου, Αναστασίας Παπαδοπούλου και Ελευθερίας Δισλή. Στον κεντρικό πυρήνα της πρότασης βρίσκεται η συνύπαρξη αρχαιολογικού χώρου και δημόσιας πλατείας μέσα από δύο συμβολικούς αρχιτεκτονικούς χειρισμούς, το «θέατρο» και την «πασαρέλα».

Ειδικότερα, η πλατεία Διοικητηρίου ακολουθεί μια τριμερή διάταξη:

1. Η αστική βόρεια πλατεία – υποδοχή: Λόγω της γεωμετρίας της και της γειτνίασης με την Αγίου Δημητρίου και το Διοικητήριο, αποκτά έναν πιο επίσημο χαρακτήρα. Μεγάλο τμήμα της αφήνεται ελεύθερο και επίπεδο με τις διαμορφώσεις υψηλής φύτευσης και καθιστικών να οργανώνονται στις δύο απολήξεις της. Προτείνεται δαπεδόστρωση με τριγωνικά μάρμαρα ειδικής επεξεργασίας τοποθετημένα σε παράλληλους ομόκεντρους κύκλους σε μια νοητή συνέχεια με την αυλή του Διοικητηρίου. Στο κέντρο της προτείνεται η ενσωμάτωση υδρονέφωσης.

2. Το θέατρο με τις βαθμίδες, την πασαρέλα και τα θεωρεία: Στο κεντρικό τμήμα διαμορφώνεται το θέατρο με τα διαδοχικά πλατώ-βαθμίδες και την πεζογέφυρα-πασαρέλα. Στα πλευρικά πεζοδρόμια διαμορφώνονται στάσεις που λειτουργούν ως ‘θεωρεία’ θέασης των ευρημάτων και της δημόσιας ζωής.

3. Η νότια πλατεία της γειτονιάς – ο χώρος των δρώμενων, του παιχνιδιού, της καθημερινής ζωής: Καθώς βρίσκεται πλησίον της κατοικημένης περιοχής, αποκτά έναν χαρακτήρα γειτονιάς. Ως αναφορά στην προγενέστερη πλατεία, διαμορφώνεται με τη βοήθεια σκαλοπατιών ένα ελαφρώς υπερυψωμένο από τα πλευρικά πεζοδρόμια πλατώ.

 

Πλατεία και άξονας Αριστοτέλους

Τη μελέτη ανάπλασης της πλατείας και του άξονα της Αριστοτέλους καθώς και τις αλλαγές που συντελέστηκαν στον σχεδιασμό, από την κατάκτηση του πρώτου βραβείου στον αρχιτεκτονικό διαγωνισμό που προκηρύχθηκε από τον δήμο Θεσσαλονίκης μέχρι την κατάθεση της μελέτης εφαρμογής και των τευχών δημοπράτησης, παρουσίασαν οι μελετήτριες Αριάδνη Βοζάνη, καθηγήτρια Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ, και Εβίτα Φανού, αρχιτέκτων μηχανικός.

Η περιοχή παρέμβασης είναι περίπου 32.500 τ.μ. και εκτείνεται από το παραλιακό μέτωπο έως την οδό Εγνατία. Περιλαμβάνει επίσης τα πεζοδρόμια επί της Λεωφόρου Νίκης, εκατέρωθεν του άξονα μέχρι τις οδούς Πλουτάρχου και Δημοσθένους. Οι παρεμβάσεις αφορούν τρεις ενότητες: 1. την πλατεία επί της Εγνατίας, 2. τον άξονα της οδού Αριστοτέλους και 3. την πλατεία Αριστοτέλους.

Η Αριστοτέλους οργανώνεται λειτουργικά, ως προς τον άξονα συμμετρίας της, σε επιμέρους κατά μήκος ζώνες: 1. Κεντρικού περίπατου, πλάτους εννέα μέτρων, 2. Στάσης αστικού εξοπλισμού – φύτευσης, 6.45 μ. και 3. Διέλευσης Οχημάτων Έκτακτης Ανάγκης – Τροφοδοσίας, ελάχιστου πλάτους 3,50 μ.

Επιπλέον, θα γίνει ανάπλαση στις ζώνες κίνησης των στοών των κτιρίων, ενώ το έργο περιλαμβάνει και τον ανασχεδιασμό των υπογείων χώρων υγιεινής στην υφιστάμενη θέση τους, πλησίον της οδού Τσιμισκή, με νέα διάταξη και προσβάσεις.

Η πλατεία Αριστοτέλους, κατ’ αναλογία με την υφιστάμενη κατάσταση, περιλαμβάνει ένα κεντρικό, ελεύθερο από φυτεύσεις και υπέργειες κατασκευές τμήμα, εκατέρωθεν του οποίου οργανώνονται περιοχές στάσης, φύτευσης και διάθεσης υπαίθριων τραπεζοκαθισμάτων εστίασης.

 

Βιοκλιματική αναβάθμιση πλατείας Ελευθερίας

Ως έναν λειτουργικό δημόσιο χώρο, αλλά και ως έναν τόπο μνήμης, στον οποίο το Μνημείο του Ολοκαυτώματος θα καταλαμβάνει περίοπτη θέση, περιέγραψαν την υπό διαμόρφωση πλατεία Ελευθερίας οι μελετητές του έργου Θέμης Χατζηγιαννόπουλος, αναπληρωτής καθηγητής Αρχιτεκτονικής ΑΠΘ, και Κωνσταντίνος Χαραλαμπίδης, αρχιτέκτων μηχανικός. Οι παρεμβάσεις για την ανάπλαση της πλατείας έχουν ήδη ξεκινήσει και, σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που παρουσιάστηκε, το έργο θα ολοκληρωθεί σε διάστημα περίπου δώδεκα μηνών.

Σύμφωνα με τους μελετητές του έργου, επί σειρά ετών η Ελευθερίας χρησιμοποιούνταν ως πάρκινγκ, ενώ ήταν σχεδόν άγνωστη ως ιστορική πλατεία. «Αυτή η συνθήκη επιχειρήθηκε να ανατραπεί. Η πρόταση συγκροτείται από τη σύνθεση διαφόρων στοιχείων που επιχειρούν τη χωρική και αντιληπτική ανακατάληψη του χώρου, την ενδυνάμωση της συλλογικής μνήμης και την επαναφορά μιας πλατείας που θα συνεισφέρει στη διαμόρφωση μιας φιλικής αισθητικής της καθημερινότητας», περιέγραψαν οι μελετητές του έργου, σημειώνοντας ότι στον αρχιτεκτονικό διαγωνισμό που είχε προκηρυχθεί από πλευράς δήμου Θεσσαλονίκης είχε καταγραφεί ρεκόρ συμμετοχών από 130 και πλέον αρχιτεκτονικά σχήματα.

Στη νέα πλατεία Ελευθερίας θα κυριαρχούν το πράσινο και τα ψηλά δέντρα, ενώ ο χώρος θα διαμορφωθεί με ενιαία δαπεδόστρωση από το μέτωπο των κτιρίων στα ανατολικά μέχρι τη δυτική πλευρά και από το βόρειο μέτωπο μέχρι τη θάλασσα.

 

Ανάπλαση πλατείας Δημοκρατίας

Η τέταρτη μελέτη που παρουσιάστηκε αφορά την ανάπλαση της πλατείας Δημοκρατίας, στην περιοχή Βαρδαρίου. Η παρουσίαση έγινε από τον συντονιστή της μελέτης, αρχιτέκτονα μηχανικό Μάνο Νικηφόρο.

Αντικείμενο του έργου είναι η ανάπλαση της πλατείας Δημοκρατίας, μετά την απομάκρυνση των εργοταξίων του μετρό, καθώς και της ευρύτερης περιοχής των διαδρομών παρά τα δυτικά βυζαντινά τείχη της πόλης.

Στόχος της παρέμβασης είναι να αποκατασταθεί ο λειτουργικός ρόλος της πλατείας, σε μια ιστορική περιοχή της Θεσσαλονίκης, στο λεγόμενο «σημείο μηδέν», το οποίο αντιστοιχεί στην αρχή της αρίθμησης και της χιλιομέτρησης. Ακόμη, προβλέπονται η απόδοση σημαντικού χώρου στους πεζούς, η ενίσχυση του πρασίνου, η αναβάθμιση του φωτισμού στον δημόσιο χώρο καθώς και η διαμόρφωση και ανάπλαση της οδού Ειρήνης με την τριγωνική εκβολή της προς την οδό Αγίου Δημητρίου.

Η μελέτη περιλαμβάνει τέσσερις ενότητες: 1. Βόρεια, τους χώρους πρασίνου στο πάρκο Εθνών και στην οδό Ειρήνης. Οι χώροι πρασίνου ενοποιούνται και διαμορφώνεται μεταξύ άλλων ένα πάρκο ήπιας άθλησης και εναλλακτικού παιχνιδιού. 2. Την οδό Ειρήνης κατά μήκος των δυτικών τειχών, 3. Την πλατεία Δημοκρατίας και 4. Τις οδούς Μοσκώφ και Δαναΐδων στα νότια.