Artemis: H NASA ετοιμάζεται να επιστρέψει στη Σελήνη 50 και πλέον χρόνια μετά

Αμερικανοί αστροναύτες πάτησαν το πόδι τους στη Σελήνη για τελευταία φορά το 1972. Πάνω από μισό αιώνα αργότερα, η NASA ετοιμάζεται να κάνει ένα μεγάλο βήμα που θα σηματοδοτήσει την επιστροφή της.

Αύριο (1/4), η αμερικανική διαστημική υπηρεσία αναμένεται να εκτοξεύσει μια αποστολή με την ονομασία Artemis II από το Διαστημικό Κέντρο Κένεντι της Φλόριντα. Θα δοκιμάσει τον πύραυλο Space Launch System, που κατασκευάστηκε από την Boeing Co, και την κάψουλα πληρώματος Orion , που κατασκευάστηκε από την Lockheed Martin Corp. , οι οποίες μαζί είναι ψηλότερες από το Άγαλμα της Ελευθερίας. Τέσσερις αστροναύτες θα επιβιβαστούν στο Orion για ένα ταξίδι γύρω από τη Σελήνη και πίσω.

«Υπάρχουν ανθρώποι σε αυτό το όχημα για πρώτη φορά, και αυτό είναι πάντα σημαντικό», δήλωσε ο Φιλ ΜακΆλιστερ, πρώην διευθυντής εμπορικού διαστήματος της NASA. Η NASA σκόπευε να εκτοξεύσει το Artemis II ήδη από τον Φεβρουάριο, αλλά τεχνικά προβλήματα άλλαξαν το χρονοδιάγραμμα. Εάν το ταξίδι στεφθεί με επιτυχία, θα βοηθήσει να ανοίξει ο δρόμος για τους αστροναύτες, ίσως σε δύο χρόνια, να περπατήσουν ξανά εκεί που ο Νιλ Άρμστρονγκ έκανε ένα γιγάντιο άλμα . Ωστόσο, πολλά πρέπει να πάνε σωστά και πολλά χρήματα θα δαπανηθούν — πριν συμβεί αυτό.

Επιστροφή στη Σελήνη

Το πρόγραμμα εξερεύνησης της Σελήνης Artemis αντιπροσωπεύει αυτό που πολλοί ελπίζουν ότι θα είναι το μέλλον της NASA. Το πρόγραμμα Apollo που μετέφερε τον Άρμστρονγκ και τους συναδέλφους του αστροναύτες στη Σελήνη ήταν το προϊόν της αμερικανικής προσπάθειας για στρατηγική κυριαρχία στον Ψυχρό Πόλεμο. Τώρα, το Artemis θα κάνει τη NASA να αξιοποιήσει τη βιομηχανία και την επιχειρηματικότητα των ΗΠΑ για να μάθει να ζει στη Σελήνη και τελικά να φτάνει στον Άρη.

Αυτό έχει ένα τεράστιο και κλιμακούμενο κόστος. Σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες εκτιμήσεις, ο λογαριασμός για τη χρήση των SLS και Orion αναμένεται να ξεπεράσει τα 4 δισεκατομμύρια δολάρια σε καθεμία από τις πρώτες τέσσερις εκτοξεύσεις του Artemis. Άλλα έξοδα -συμπεριλαμβανομένων των συμβάσεων για μια νέα γενιά διαστημικών εταιρειών με επικεφαλής δισεκατομμυριούχους- θα προσθέσουν δισεκατομμύρια ακόμη στο συνολικό κόστος, το οποίο ήδη αναμένεται να φτάσει τα 93 δισεκατομμύρια δολάρια.

Μαζί με μακροχρόνιους εργολάβους όπως η Boeing και η Lockheed, οι ΗΠΑ έχουν στραφεί σε εταιρείες όπως η SpaceX του Ελον Μασκ και η Blue Origin του Τζεφ Μπέζος για να ανακτήσουν τη διαστημική τους κυριαρχία. Ο συνδυασμός της αναπτυγμένης τεχνολογίας με νέες ιδέες από τις νεοσύστατες επιχειρήσεις, υπήρχε η ελπίδα ότι θα εξοικονομούσε χρήματα και χρόνο . Μέχρι στιγμής, ωστόσο, αυτό έχει δώσει ανάμεικτα αποτελέσματα.

Η SpaceX και η Blue Origin πρότειναν σεληνιακά διαστημόπλοια που θα απαιτούσαν ανεφοδιασμό στο διάστημα, μια μη αποδεδειγμένη ιδέα. Και οι δύο έχουν έκτοτε υποβάλει αναθεωρημένες προτάσεις, αφού η NASA απογοητεύτηκε από πιθανές καθυστερήσεις. Ο νέος διευθυντής της NASA, ο δισεκατομμυριούχος επιχειρηματίας fintech, Τζάρεντ Άιζακμαν δήλωσε ότι όποιο διαστημόπλοιο είναι έτοιμο να πετάξει πρώτο, θα είναι αυτό που θα μεταφέρει τους πρώτους αστροναύτες του Artemis στην επιφάνεια της σελήνης.

Τον Φεβρουάριο, ο Άιζακμαν αποκάλυψε μια αναθεώρηση του οδικού χάρτη Artemis της NASA, προσθέτοντας μια νέα δοκιμαστική αποστολή τον επόμενο χρόνο. Το Artemis III θα στείλει ένα πλήρωμα για να προσδεθεί με ένα ή και τα δύο σεληνιακά σκάφη προσεδάφισης σε τροχιά γύρω από τη Γη, για να εξασκηθεί στη συνάντηση με τα σκάφη στο διάστημα. Το Artemis IV, που έχει προγραμματιστεί για το 2028, θα επιχειρήσει την προσεδάφιση στη Σελήνη.

«Ο στόχος είναι να δημιουργηθεί εμπειρία με αυτά τα συστήματα βήμα προς βήμα, διατηρώντας παράλληλα έναν υψηλότερο ρυθμό εκτόξευσης, προετοιμάζοντας την Αμερική για μια ασφαλή και βιώσιμη επιστροφή στη Σελήνη το 2028», δήλωσε η Μπέθανι Στίβενς, γραμματέας Τύπου της NASA, σε email προς το Bloomberg.

Ο οργανισμός αναδιαμορφώνει επίσης τα σχέδιά του για την προσγείωση, υποβαθμίζοντας τον ρόλο της Boeing. Μια επιλογή που εξετάζεται θα ήταν να χρησιμοποιηθεί το Starship — όχι το SLS — για την προώθηση του Orion στο μεγαλύτερο μέρος της διαδρομής προς τη Σελήνη. «Ήταν σαν να έλεγα, πρώτα θα προσπαθήσουμε να πηδήξουμε λίγο στον αέρα», είπε ο McAlister για το αρχικό σχέδιο. «Και μετά θα πάμε στο άλμα επί κοντώ».

Η στροφή στον ιδιωτικό τομέα

Η ιστορία του Artemis καταδεικνύει επίσης πώς οι μακροπρόθεσμες διαστημικές αποστολές μπορούν να γίνουν όμηροι αντικρουόμενων προεδρικών προτεραιοτήτων και αγώνων εξουσίας στο Κογκρέσο , που αυξάνουν το κόστος και καθιστούν τους στόχους πιο δύσκολους στην επίτευξη. Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει χαράξει μια μελλοντική πορεία για τη NASA, η οποία έχει ισχυρή υποστήριξη από το Κογκρέσο, δήλωσε η εκπρόσωπός της Μπέθανι Στίβενς. «Υπάρχει πλέον ένα σαφές και συνεπές όραμα βάσει του οποίου ο οργανισμός θα υλοποιήσει την προσπάθεια διασφάλισης της αμερικανικής διαστημικής υπεροχής», είπε.

Το 2017, ο Τραμπ υπέγραψε μια οδηγία που έδινε εντολή στη NASA να επιστρέψει τους ανθρώπους στη Σελήνη. Δύο χρόνια αργότερα, το νέο πρόγραμμα ονομάστηκε Άρτεμις. Στην ελληνική μυθολογία, η Άρτεμις είναι η δίδυμη αδερφή του Απόλλωνα. Η NASA έθεσε ως στόχο την προσσελήνωση της πρώτης γυναίκας, αν και αυτός ο δηλωμένος στόχος αφαιρέθηκε στη συνέχεια από τους στόχους του προγράμματος.

Λόγω έλλειψης οικονομικών πόρων, η NASA στράφηκε στον ιδιωτικό τομέα. Ο οργανισμός ανέθεσε το έργο στην SpaceX , ζητώντας της να αναπτύξει τον γιγάντιο πύραυλο Starship, έναν πιθανό ανταγωνιστή της SLS, σε ένα ξεχωριστό σύστημα προσελήνωσης. Η NASA αργότερα ζήτησε από την Blue Origin να δημιουργήσει μια δεύτερη επιλογή εφεδρικού οχήματος προσεδάφισης.

Η NASA ανέθεσε σε μια νεοσύστατη επιχείρηση που ονομάζεται Axiom Space συμβόλαιο για την κατασκευή νέων σεληνιακών διαστημικών στολών για τους αστροναύτες της Artemis. Η Axiom έχει δοκιμάσει το πρωτότυπο της στολής της σε πισίνες στη Γη, αλλά η ετοιμότητα των στολών είναι ένας από τους πολλούς παράγοντες που θα επηρεάσουν το πρόγραμμα Artemis IV. Η NASA προκαλεί την Axiom να έχει έτοιμα πρωτότυπα για δοκιμές στη νέα δοκιμαστική αποστολή Artemis III. Η εταιρεία ανέφερε σε ανακοίνωσή της ότι προχωρά προς την παράδοση της στολής το 2027, με τις δοκιμές πιστοποίησης να αναμένεται να ξεκινήσουν αργότερα φέτος.

«Οι καινοτόμες διαστημικές στολές της Axiom Space θα προωθήσουν την ανθρώπινη εξερεύνηση του διαστήματος και θα διευρύνουν τις επιστημονικές ευκαιρίες όταν οι αστροναύτες επιστρέψουν στη Σελήνη», δήλωσε η Tammy Radford, Διευθύντρια Προγράμματος xEVAS της Axiom Space. Η NASA και η κυβέρνηση Τραμπ έχουν καθορίσει ένα δυναμικό χρονοδιάγραμμα για την επιστροφή στη Σελήνη, υποκινούμενοι εν μέρει από την ανησυχία ότι θα μπορούσαν να ξεπεραστούν από την Κίνα.

Υπάρχουν όμως πολλοί επικίνδυνοι ελιγμοί που θα πρέπει να εξελιχθούν άψογα για να φτάσει κανείς στη Σελήνη με βάση το χρονοδιάγραμμα του Τραμπ. Ίσως το πιο κρίσιμο είναι ότι το Starship θα πρέπει να ξεπεράσει πολλά σημαντικά τεχνικά εμπόδια προτού μπορέσει να μεταφέρει με ασφάλεια ανθρώπους. Καθώς η εταιρεία ενδεχομένως να διαδραματίζει μεγαλύτερο ρόλο στην προσγείωση, θα βρίσκεται υπό πίεση να παραδώσει ένα πολύπλοκο στοιχείο της αποστολής σε εξαιρετικά περιορισμένη προθεσμία. Για να προσγειωθούν άνθρωποι στη Σελήνη το 2028, υπάρχει μικρό περιθώριο λάθους. «Αυτό εξακολουθεί να είναι μια εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση», είπε ο Χιλ για το σύντομο χρονικό πλαίσιο. «Δεν είναι σαφές ότι αυτό μπορεί να γίνει».