Ο Μασκ «κατέβασε τον διακόπτη»: Τα Starlink των Ρώσων βγήκαν εκτός μάχης στην Ουκρανία

Μια απόφαση του Έλον Μάσκ, χιλιάδες χιλιόμετρα μακρυά από τα πεδία μάχης στην Ουκρανία, φαίνεται ότι αλλάζει το πρόσωπο του πολέμου. Με τον «διακόπτη» του Starlink να κατεβαίνει, το δορυφορικό δίκτυο που είχε γίνει βασικό εργαλείο επικοινωνίας για τις ρωσικές δυνάμεις στην Ουκρανία τέθηκε εκτός λειτουργίας. Για το Κίεβο, η εξέλιξη αυτή μεταφράζεται σε άμεσο πλήγμα στην επιχειρησιακή συνοχή και διασυνδεσιμότητα.

Και αυτό διότι, με τον «διακόπτη» του Starlink να κατεβαίνει, το δορυφορικό δίκτυο που είχε γίνει βασικό εργαλείο επικοινωνίας για τις ρωσικές δυνάμεις στην Ουκρανία τέθηκε εκτός λειτουργίας. Για το Κίεβο, η εξέλιξη αυτή μεταφράζεται σε άμεσο πλήγμα στην επιχειρησιακή συνοχή της Μόσχας, καθώς κρίσιμα σημεία του μετώπου έμειναν ξαφνικά χωρίς αξιόπιστη δορυφορική σύνδεση.

Τα Starlink που αξιοποιούσαν οι ρωσικές δυνάμεις στο ουκρανικό μέτωπο τέθηκαν εκτός λειτουργίας, με το Κίεβο να κάνει λόγο για ένα ισχυρό πλήγμα στη ρωσική πολεμική μηχανή. Ουκρανοί αξιωματούχοι παρομοιάζουν την εξέλιξη με το απότομο κατέβασμα ενός διακόπτη, που βύθισε τις ρωσικές επικοινωνίες στο σκοτάδι στα πιο κρίσιμα σημεία της σύγκρουσης.

Και αυτό διότι, η Ρωσία είχε εξοπλίσει τις δυνάμεις της με χιλιάδες τερματικά Starlink, εξασφαλίζοντας ευέλικτες και ανθεκτικές επικοινωνίες που δύσκολα διακόπτονταν. Ωστόσο, μέσα σε λίγες μόνο ώρες, αυτό το δίκτυο φέρεται να υπέστη σοβαρό πλήγμα. Αν και το ακριβές μέγεθος της απενεργοποίησης παραμένει ασαφές, ουκρανικές πηγές κάνουν λόγο για εκτεταμένες διακοπές σε πολλά σημεία του μετώπου.

Συγκεκριμένα, οι επιπτώσεις περιλαμβάνουν:

• Κατάρρευση Διοίκησης και Επικοινωνίας: Οι Ρώσοι είχαν ενσωματώσει το Starlink σε μεγάλο βαθμό στις επιχειρήσεις τους, με σχεδόν κάθε τάγμα, τάφρο ή τανκ να εξαρτάται από αυτό για real-time επικοινωνίες. Χωρίς εναλλακτικές λύσεις (η ρωσική εκδοχή του Starlink είναι ακόμα χρόνια μακριά), η απώλεια προκάλεσε "πλήρη κατάρρευση" της διοίκησης, καθιστώντας αδύνατη την άμεση διαχείριση μαχών. Ρωσοί bloggers αναφέρουν ότι "η κατάσταση είναι κοντά σε κρίσιμη", με μονάδες να χάνουν σύνδεση σε ολόκληρα μέτωπα.

• Διακοπή Επιθετικών Επιχειρήσεων: Σε πολλά σημεία του μετώπου, όπως κοντά στο Bakhmut και άλλες ανατολικές περιοχές, οι επιθέσεις σταμάτησαν λόγω έλλειψης συντονισμού. Ο ουκρανός εμπειρογνώμων Beskrestnov σημείωσε ότι "δεν υπάρχει καν πρόβλημα – είναι καταστροφή", με τις ρωσικές δυνάμεις να αδυνατούν να προχωρήσουν χωρίς αξιόπιστες επικοινωνίες.

• Προβλήματα σε Drones και Ηλεκτρονικό Πόλεμο: Οι Ρώσοι χρησιμοποιούσαν Starlink σε drones μεγάλου βεληνεκούς (π.χ. Shahed), κάνοντάς τα ανθεκτικά σε jamming και ικανά να χτυπούν στόχους βαθιά στην Ουκρανία. Η απενεργοποίηση, σε συνδυασμό με περιορισμούς ταχύτητας (π.χ. 75 km/h για κινούμενα terminals), μείωσε δραστικά την αποτελεσματικότητά τους, περιορίζοντας επιθέσεις σε υποδομές και πολιτικούς στόχους.

Ωστόσο, υπάρχουν αντικρουόμενες απόψεις από ρωσικές πηγές, που ισχυρίζονται ότι η εξάρτηση ήταν μικρότερη και ότι η απενεργοποίηση επηρέασε περισσότερο τους Ουκρανούς (λόγω μεγαλύτερης εξάρτησης από Starlink). Παρά ταύτα, οι ουκρανικές και δυτικές αναφορές δείχνουν ότι οι Ρώσοι αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα, αναγκάζοντάς τους να προσαρμοστούν σε παλαιότερες, λιγότερο αξιόπιστες μεθόδους επικοινωνίας.

Συντονισμός Κιέβου – SpaceX και μπλοκάρισμα ρωσικών συνδέσεων

Η Ουκρανία είχε ήδη ανακοινώσει από την περασμένη εβδομάδα τη συνεργασία της με τη SpaceX του Έλον Μασκ, με στόχο να μπλοκάρει τη χρήση του Starlink από ρωσικά drones και στρατιωτικές μονάδες. Παράλληλα, οι ουκρανικές αρχές δημιουργούν μια «λευκή λίστα» με όλα τα εγκεκριμένα τερματικά, ώστε να εντοπίζουν και να απενεργοποιούν άμεσα όσα πέφτουν σε ρωσικά χέρια.

«Τα Starlink που βρίσκονται στη λευκή λίστα λειτουργούν κανονικά - τα ρωσικά τερματικά έχουν ήδη μπλοκαριστεί», ανέφερε μέσω Telegram ο υπουργός Ψηφιακού Μετασχηματισμού και Άμυνας της Ουκρανίας, Mykhailo Fedorov, σημειώνοντας ότι η διαδικασία επαλήθευσης παραμένει σε εξέλιξη. Η SpaceX δεν απάντησε άμεσα σε αίτημα για σχόλιο, ενώ ο Μασκ δήλωσε την 1η Φεβρουαρίου ότι τα μέτρα για τον περιορισμό της μη εξουσιοδοτημένης χρήσης του Starlink από τη Ρωσία «φαίνεται να απέδωσαν».

«Δεν υπάρχει πρόβλημα – υπάρχει κατάρρευση»

Ο Serhiy Beskrestnov, σύμβουλος του Mykhailo Fedorov, περιέγραψε την εικόνα στο μέτωπο με ιδιαίτερα σκληρούς όρους. «Ο εχθρός δεν έχει απλώς πρόβλημα, έχει καταστροφή», δήλωσε. «Η διοίκηση των στρατευμάτων έχει καταρρεύσει. Οι επιθετικές επιχειρήσεις έχουν σταματήσει σε πολλές περιοχές».

Ουκρανικές στρατιωτικές πηγές αναφέρουν ότι οι ρωσικές μονάδες βρίσκονται αντιμέτωπες με χαοτικές διακοπές επικοινωνίας, καθώς σχεδόν όλες οι συνδέσεις Starlink έχουν σιγήσει. Από το ανατολικό μέτωπο έρχονται αναφορές για πλήρη απώλεια συντονισμού, αδυναμία μεταφοράς δεδομένων από drones και σημαντικές καθυστερήσεις στη λήψη εντολών, με το Μπαχμούτ να βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της αναστάτωσης.

Ο ουκρανικός στρατός στηρίζεται και ο ίδιος σε δεκάδες χιλιάδες συνδέσεις Starlink για να διατηρεί επικοινωνία στο πεδίο και να υποστηρίζει αποστολές drones. Αυτή την εβδομάδα, το Κίεβο ανακοίνωσε ότι εντοπίστηκαν Starlink ακόμη και σε ρωσικά drones μεγάλου βεληνεκούς που συμμετείχαν σε επιθέσεις, γεγονός που επιτάχυνε τις προσπάθειες αποκλεισμού τους. Το Reuters πάντως επισημαίνει πως οι πληροφορίες αυτές δεν έχουν ακόμη επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα.