Ερευνούν για την αιώνια νεότητα οι δισεκατομμυριούχοι της Σίλικον Βάλεϊ – Η πρώτη δοκιμή σε ανθρώπους

Ένα νέο πεδίο στην επιστήμη της μακροζωίας περνά για πρώτη φορά από τα πειράματα σε ζώα στις κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους, με στόχο την αντιμετώπιση των συνεπειών της γήρανσης σε κυτταρικό επίπεδο. 

Πρόκειται για τον κυτταρικό επαναπρογραμματισμό, μια τεχνική που έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον δισεκατομμυριούχων της Σίλικον Βάλεϊ, όπως ο Τζεφ Μπέζος, ο Πίτερ Τιλ, ο Γιούρι Μίλνερ και ο Σαμ Άλτμαν, οι οποίοι έχουν επενδύσει σε νεοφυείς επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον συγκεκριμένο τομέα.

Η γήρανση συνδέεται με μια σειρά προβλημάτων υγείας, από τη φθορά των αρθρώσεων και την απόφραξη των αρτηριών μέχρι την απώλεια της όρασης. Οι επιστήμονες που ασχολούνται με τον κυτταρικό επαναπρογραμματισμό επιδιώκουν να επαναφέρουν τα κύτταρα σε μια νεότερη κατάσταση, περιορίζοντας τις επιπτώσεις της γήρανσης. Η τεχνική έχει ήδη οδηγήσει σε αναζωογόνηση σε ποντίκια και πιθήκους, ωστόσο μέχρι το 2026 δεν είχε δοκιμαστεί σε ανθρώπους.

Η πρώτη κλινική δοκιμή σε ανθρώπους αφορά το γλαύκωμα

Η πρώτη δοκιμή κυτταρικού επαναπρογραμματισμού σε ανθρώπους βρίσκεται σε εξέλιξη από την εταιρεία Life Biosciences. Η πειραματική θεραπεία χορηγείται σε ασθενείς με γλαύκωμα, μια οφθαλμική νόσο που μπορεί να προκαλέσει απώλεια της όρασης. Την Πέμπτη, η εταιρεία ανακοίνωσε τα πρώτα δεδομένα σχετικά με την ασφάλεια της θεραπείας, καθώς τρεις ασθενείς είχαν λάβει την πειραματική αγωγή.

Η θεραπεία περιλαμβάνει ένεση στο μάτι, σε συνδυασμό με καθημερινή χορήγηση αντιβιοτικών επί οκτώ εβδομάδες. Τα αντιβιοτικά ενεργοποιούν τους παράγοντες κυτταρικής αναζωογόνησης μέσα στα κύτταρα. Σύμφωνα με τη Life Biosciences, κανένας από τους τρεις ασθενείς δεν ανέφερε σοβαρές παρενέργειες, ενώ η αγωγή χαρακτηρίστηκε «καλά ανεκτή».

Στόχος είναι να αντιστραφούν, ουσιαστικά, ορισμένες από τις επιπτώσεις του χρόνου σε κυτταρικό επίπεδο, καθιστώντας τα γερασμένα κύτταρα του ματιού νεότερα. Για τον σκοπό αυτό, η θεραπεία εισάγει γενετικές οδηγίες επαναπρογραμματισμού, παρόμοιες με εκείνες που συμβάλλουν στην αναζωογόνηση των βλαστοκυττάρων και των εμβρύων.

Τα πρώτα σημάδια βελτίωσης της όρασης και οι επιφυλάξεις των ειδικών

Τα αρχικά αποτελέσματα δίνουν ορισμένες ενδείξεις ότι η μέθοδος ενδέχεται να έχει αποτέλεσμα. Δύο από τους τρεις ασθενείς παρουσίασαν σημαντική βελτίωση της όρασης σε μια τυπική οφθαλμολογική εξέταση. Το εύρημα δημιουργεί την πιθανότητα η πειραματική θεραπεία να συμβάλλει στην αποκατάσταση της όρασης ή, τουλάχιστον, στη βελτίωσή της.

Ο δρ Τζέιμς Τσάι, πρόεδρος του Οφθαλμολογικού και Ωτολογικού Νοσοκομείου της Νέας Υόρκης του Mount Sinai, χαρακτήρισε την εξέλιξη «συναρπαστική», επισημαίνοντας, ωστόσο, ότι τα διαθέσιμα δεδομένα βρίσκονται ακόμη σε πολύ πρώιμο στάδιο. Ο ειδικός στο γλαύκωμα δεν συμμετείχε στη συγκεκριμένη κλινική δοκιμή.

Όπως εξήγησε μιλώντας στο Business Insider, είναι πιθανό η θεραπεία να μην αναγέννησε πλήρως τον οφθαλμικό ιστό, αλλά να βελτίωσε τα υπάρχοντα ηλεκτρικά σήματα σε ασθενείς που διατηρούσαν ακόμη ένα μέρος της όρασής τους. «Χρειάζομαι πολύ περισσότερες πληροφορίες για να πω: “Έχουμε πράγματι φτάσει στο άγιο δισκοπότηρο της πραγματικής αντιστροφής της απώλειας της όρασης”», ανέφερε, προσθέτοντας ότι το σημαντικό είναι πως η μέθοδος δοκιμάστηκε σε ανθρώπους.

Με βάση τα θετικά αρχικά αποτελέσματα, ανεξάρτητη επιτροπή παρακολούθησης της ασφάλειας ενέκρινε τον τριπλασιασμό της δόσης για την επόμενη ομάδα ασθενών. Η αύξηση αυτή ενδέχεται να ενισχύσει την αποτελεσματικότητα της θεραπείας, χωρίς ωστόσο να έχει αποδειχθεί ακόμη ότι θα οδηγήσει σε καλύτερα κλινικά αποτελέσματα.

Ο κυτταρικός επαναπρογραμματισμός ως πιθανή λύση για ασθένειες που σχετίζονται με τη γήρανση

Εάν η αρχική κλινική δοκιμή της Life Biosciences αποδειχθεί επιτυχής, η τεχνική θα μπορούσε να αξιοποιηθεί και για την αντιμετώπιση άλλων παθήσεων. Ο Μάικλ Ρίνγκελ, διευθυντής επιχειρησιακών λειτουργιών της εταιρείας, αναφέρθηκε σε επιτυχημένα πειράματα σε ζώα, στα οποία ο κυτταρικός επαναπρογραμματισμός εξετάστηκε για διάφορες παθήσεις που συνδέονται με τη γήρανση.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η αρθρίτιδα, η υψηλή αρτηριακή πίεση, η λιπώδης νόσος του ήπατος, αλλά και εγκεφαλικές παθήσεις, όπως η νόσος Αλτσχάιμερ. Η προσέγγιση θα μπορούσε, επομένως, να επεκταθεί πέρα από τα μάτια και να εφαρμοστεί σε άλλες περιοχές του σώματος, με στόχο την αναζωογόνηση των αρθρώσεων ή ζωτικών οργάνων, συμπεριλαμβανομένου του εγκεφάλου.

«Πιστεύουμε ότι έχει τη δυνατότητα να αποτελέσει ένα είδος γενικού κλειδιού για την αντιμετώπιση ενός ευρέος φάσματος ασθενειών που σχετίζονται με τη γήρανση», δήλωσε ο Ρίνγκελ. Έσπευσε, ωστόσο, να διευκρινίσει ότι αυτή η δυνατότητα θα πρέπει να αποδειχθεί μέσα από κλινικές δοκιμές. «Πρέπει να το αποδείξουμε, όχι απλώς να το πιστεύουμε», σημείωσε.

Η Σίλικον Βάλεϊ επιταχύνει την προσπάθεια για κλινικές δοκιμές μακροζωίας

Η Life Biosciences είναι η πρώτη εταιρεία που δοκιμάζει τη συγκεκριμένη τεχνική μακροζωίας σε ανθρώπους, ωστόσο αρκετές ακόμη νεοφυείς βιοτεχνολογικές επιχειρήσεις που συνδέονται με τη Σίλικον Βάλεϊ επιδιώκουν να ακολουθήσουν.

Η Altos Labs, η οποία υποστηρίζεται από τον Τζεφ Μπέζος, προσέλαβε πέρυσι την Τζόαν Μάνικ, ειδικό στις κλινικές δοκιμές, αναθέτοντάς της την ηγεσία της ανάπτυξης προϊόντων. Η κίνηση αυτή προκάλεσε σχόλια από τον επιστήμονα της μακροζωίας και διευθυντή του προγράμματος XPRIZE Healthspan, Τζέιμι Τζάστις, ο οποίος εκτίμησε ότι η πρόσληψη της Μάνικ αποτελεί ένδειξη πως η εταιρεία ενδέχεται να προετοιμάζεται για κλινικές δοκιμές. «Προσλαμβάνεις την Τζόαν μόνο αν έχεις κάτι που ετοιμάζεται να περάσει σε δοκιμές», ανέφερε.

Παράλληλα, η New Limit συγκέντρωσε πρόσφατα 435 εκατομμύρια δολάρια σε γύρο χρηματοδότησης Series C, με επικεφαλής το επενδυτικό ταμείο Founders Fund του Πίτερ Τιλ. Η εταιρεία έχει δηλώσει ότι φιλοδοξεί να ξεκινήσει το 2027 τις πρώτες κλινικές δοκιμές της σε ανθρώπους για μια θεραπεία κυτταρικού επαναπρογραμματισμού που στοχεύει στα ηπατικά κύτταρα.

Στον ίδιο τομέα δραστηριοποιείται και η Retro Biosciences, η οποία υποστηρίζεται από τον Σαμ Άλτμαν και ερευνά επίσης τις δυνατότητες του κυτταρικού επαναπρογραμματισμού. Οι κινήσεις των εταιρειών αποτυπώνουν το αυξανόμενο ενδιαφέρον για θεραπείες που φιλοδοξούν να αντιμετωπίσουν τις ασθένειες της γήρανσης, με το κρίσιμο επόμενο βήμα να είναι η απόδειξη της ασφάλειας και της αποτελεσματικότητάς τους σε ανθρώπους.