Πυροσβέστες έκαναν περιπολία και βρήκαν ένα μυστηριώδες πρόσωπο σκαλισμένο σε βράχο

Μια συνηθισμένη περιπολία πυροσβεστών στη βόρεια πλευρά του Καζακστάν οδήγησε σε μια αναπάντεχη αρχαιολογική ανακάλυψη. Δύο πυροσβέστες εντόπισαν σε έναν γρανιτένιο βράχο ένα ανθρώπινο πρόσωπο σκαλισμένο στην πέτρα.

Η ανακάλυψη έγινε το 2024 στην περιοχή Sandyktau, περίπου 320 χιλιόμετρα βορειοδυτικά της πρωτεύουσας Αστάνα. Οι Nursultan Ashkenov και Akhmet Zaripov, εργαζόμενοι στην τοπική πυροσβεστική υπηρεσία, ήταν εκείνοι που εντόπισαν το ανάγλυφο κατά τη διάρκεια της περιπολίας τους. Ενημέρωσαν αμέσως το Υπουργείο Καταστάσεων Έκτακτης Ανάγκης του Καζακστάν και το τοπικό μουσείο, προκειμένου να εξεταστεί το εύρημα.

Ένα πρόσωπο με μεγάλα μάτια και προεξέχοντα χείλη

Το σκαλισμένο πρόσωπο βρίσκεται στην επιφάνεια ενός γρανιτένιου βράχου. Έχει μήκος περίπου 26,5 εκατοστά και πλάτος περίπου 20 εκατοστά. Σύμφωνα με τον Sergey Yarygin, επιστήμονα του Ινστιτούτου Αρχαιολογίας Alkey Margulan, τα χαρακτηριστικά του είναι αρκετά ευδιάκριτα: μεγάλα μάτια, μακριά και ίσια μύτη και χείλη που προεξέχουν. Από την πρώτη στιγμή, το ανάγλυφο δημιούργησε ερωτήματα σχετικά με την προέλευσή του και τη χρήση του. Αρχικές εκτιμήσεις το συνέδεσαν πιθανώς με έναν τελετουργικό χώρο. Στην ίδια ευρύτερη περιοχή έχουν εντοπιστεί και άλλα αρχαιολογικά κατάλοιπα, μεταξύ των οποίων μια πέτρινη στήλη με βραχογραφία που απεικονίζει ελάφι.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα για τους αρχαιολόγους είναι η ηλικία του ίδιου του προσώπου. Αρχικά, ο Yarygin είχε επισημάνει ότι παρόμοιες παραστάσεις έχουν βρεθεί σε θέσεις της Εποχής του Χαλκού στην Κεντρική Ασία και τη Δυτική Ευρώπη. Παράλληλα, το συγκεκριμένο πρόσωπο παρουσιάζει ομοιότητες και με παραστάσεις της Εποχής του Σιδήρου στη νότια Σιβηρία, αλλά και με στοιχεία από μεσαιωνικούς τουρκικούς πολιτισμούς.

Έτσι, δεν υπάρχει μία οριστική χρονολόγηση. Τον Οκτώβριο του 2025, οι περιφερειακές αρχές πολιτιστικής κληρονομιάς της Akmola ανέφεραν ότι τα αποτελέσματα της μελέτης έδειχναν πως το πέτρινο ανάγλυφο χρονολογείται μεταξύ του 6ου και του 9ου αιώνα μ.Χ. Ωστόσο, επιστημονική δημοσίευση του Δεκεμβρίου 2025 στο Archaeology of Eurasian Steppes παρουσίασε τα ευρήματα ως δύο ξεχωριστά αντικείμενα: μια πέτρινη στήλη με βραχογραφία και έναν γρανιτένιο βράχο πάνω στον οποίο βρίσκεται το ανάγλυφο πρόσωπο. Σύμφωνα με τη συγκεκριμένη μελέτη, μόνο η στήλη μπορούσε να χρονολογηθεί κατ’ αναλογία, και αυτή τοποθετείται στη 2η χιλιετία π.Χ. Η ηλικία του προσώπου δεν καθορίστηκε. Με άλλα λόγια, η παρουσία ενός αντικειμένου που μπορεί να ανάγεται στην Εποχή του Χαλκού στην ίδια περιοχή δεν αποδεικνύει ότι και το πρόσωπο είναι τόσο παλιό.

Ένα ευρύτερο αρχαιολογικό συγκρότημα

Η έρευνα στην περιοχή έδειξε ότι το ανάγλυφο δεν βρίσκεται απομονωμένο. Οι αρχές της Akmola περιέγραψαν το 2025 την περιοχή ως μέρος ενός ευρύτερου ιερού συγκροτήματος, στο οποίο περιλαμβάνονται τύμβοι, ένας μενίρ, ένας πέτρινος τοίχος και λατομείο. Η ακριβής σχέση μεταξύ των επιμέρους ευρημάτων, αλλά και το αν το σκαλισμένο πρόσωπο δημιουργήθηκε την ίδια περίοδο με αυτά, εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο μελέτης.

Μετά την ανακάλυψη, οι τοπικές αρχές προχώρησαν στην προστασία του μνημείου. Τον Ιούλιο του 2024, οι αρμόδιες υπηρεσίες πολιτιστικής κληρονομιάς της Akmola ανακοίνωσαν ότι το μνημείο τέθηκε υπό κρατική προστασία ως αναγνωρισμένο αντικείμενο πολιτιστικής κληρονομιάς, ενώ εξεταζόταν το οριστικό καθεστώς του. Μέχρι τον Οκτώβριο του 2025, οι αρχές συζητούσαν την περαιτέρω μελέτη και προστασία του σημείου, καθώς και τρόπους ώστε το εύρημα να γίνει ευρύτερα γνωστό στην επιστημονική και πολιτιστική κοινότητα. Έτσι, αυτό που ξεκίνησε ως μια απλή περιπολία δύο πυροσβεστών κατέληξε στην ανακάλυψη ενός αρχαιολογικού γρίφου: ένα ανθρώπινο πρόσωπο λαξευμένο σε γρανίτη, του οποίου η πραγματική ηλικία παραμένει ακόμη ανοιχτό ερώτημα.