Επιστήμονες επιβεβαιώνουν τον Δαρβίνο: Το φυτό που παγιδεύει και «τρώει» έντομα

Περισσότερα από 150 χρόνια μετά την πρωτοποριακή υπόθεση του Κάρολου Δαρβίνου, μια νέα επιστημονική μελέτη επιβεβαιώνει ότι ορισμένα φυτά του γένους Saxifraga μπορούν πράγματι να τρέφονται με έντομα.

Ο Δαρβίνος είχε υποψιαστεί ήδη από το 1875 ότι δύο είδη του γένους, η Saxifraga rotundifolia και η Saxifraga umbrosa, ενδέχεται να είναι εντομοφάγα. Η θεωρία του βασίστηκε στην παρουσία μικρών αδενωδών τριχών, οι οποίες παράγουν μια κολλώδη ουσία και θυμίζουν αντίστοιχες δομές γνωστών σαρκοφάγων φυτών. Ωστόσο, τα πειράματά του δεν μπορούσαν να αποδείξουν ότι τα φυτά ήταν σε θέση να χωνέψουν τα έντομα που παγίδευαν.

Η Saxifraga candelabrum παγιδεύει έντομα

Η νέα έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο Nature Communications, έδωσε την απάντηση αξιοποιώντας σύγχρονες τεχνικές που δεν υπήρχαν την εποχή του Δαρβίνου. Οι επιστήμονες μελέτησαν δείγματα της Saxifraga candelabrum, ενός ανθοφόρου φυτού που αναπτύσσεται στις ορεινές περιοχές της Κίνας, κυρίως στα νότια του οροπεδίου Τσινγκχάι-Θιβέτ και στα βουνά Χενγκντουάν. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το φυτό χρησιμοποιεί τις κολλώδεις δομές του για να παγιδεύει μικρά έντομα, κυρίως σκνίπες και άλλα μικρά δίπτερα.

Τα προσελκύει και στη συνέχεια τα διασπά, οι χημικές αναλύσεις έδειξαν ότι το φυτό παράγει οσμές που προσελκύουν τα έντομα και στη συνέχεια εκκρίνει ένα ένζυμο, τη φωσφατάση, το οποίο συμβάλλει στη διάσπασή τους. Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της έρευνας προέκυψε από τη χρήση ισοτόπων. Οι επιστήμονες σημάδεψαν το άζωτο που υπήρχε στα έντομα και στη συνέχεια διαπίστωσαν ότι το συγκεκριμένο στοιχείο μεταφερόταν από τα θηράματα στους ιστούς του φυτού. Το εύρημα αποδεικνύει ότι υπάρχει άμεση σχέση ανάμεσα στην παγίδευση, την πέψη και την απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών από το φυτό.

Γιατί χρειάζεται να «τρώει» έντομα

Η ιδιαιτερότητα της Saxifraga candelabrum φαίνεται να συνδέεται άμεσα με το περιβάλλον στο οποίο ζει. Το φυτό αναπτύσσεται σε υψόμετρο περίπου 2.500 έως 3.300 μέτρων, σε βραχώδεις και ξηρές περιοχές με έδαφος φτωχό σε θρεπτικά συστατικά. Όπως όλα τα φυτά, μπορεί να παράγει την ενέργεια που χρειάζεται μέσω της φωτοσύνθεσης. Για την ανάπτυξή του όμως χρειάζεται και απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία, όπως το άζωτο.

Σε ένα περιβάλλον όπου το έδαφος δεν προσφέρει αρκετό άζωτο, η παγίδευση και η πέψη μικρών εντόμων προσφέρει στο φυτό έναν επιπλέον τρόπο να εξασφαλίζει τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά. Έτσι, η νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Nature δεν επιβεβαιώνει απλώς μια υπόθεση που είχε διατυπώσει ο Δαρβίνος το 1875, αλλά αποκαλύπτει και τον τρόπο με τον οποίο ένα φυτό που ζει σε ακραίες συνθήκες έχει προσαρμοστεί για να επιβιώνει.