Ιός του Δυτικού Νείλου: Φυσικά και χημικά εντομοαπωθητικά σκευάσματα

Το καλοκαίρι δεν φέρνει μόνο ζέστη, διακοπές και βραδινές βόλτες. Φέρνει μαζί του και έναν αόρατο κίνδυνο: τον ιό του Δυτικού Νείλου. Το 2026, ο ΕΟΔΥ ανακοίνωσε στις 9 Ιουλίου το πρώτο περιστατικό της περιόδου, ενώ στις 30 Ιουλίου προειδοποίησε για έντονη κυκλοφορία του ιού στην Αττική.

Ο ιός του Δυτικού Νείλου (West Nile virus) είναι φλαβοϊός και μεταδίδεται κυρίως μέσω μολυσμένων κουνουπιών, με τα κουνούπια του γένους Culex να αποτελούν σημαντικούς διαβιβαστές. Ο ιός απομονώθηκε για πρώτη φορά το 1937 στην Ουγκάντα, στην περιοχή του Δυτικού Νείλου. Σήμερα ο ιός θεωρείται εγκατεστημένος σε πολλές ευρωπαϊκές περιοχές και παρουσιάζει εποχική δραστηριότητα, κυρίως κατά τους θερμούς μήνες. Χώρες υψηλού κινδύνου στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ισπανία, η Ρουμανία. Στη φύση, ο κύκλος του ιού περιλαμβάνει κυρίως κουνούπια και πτηνά. Τα κουνούπια μολύνονται όταν τρέφονται με αίμα μολυσμένων πτηνών και στη συνέχεια μπορούν να μεταδώσουν τον ιό στον άνθρωπο.

Οι περισσότεροι άνθρωποι που μολύνονται δεν εμφανίζουν συμπτώματα. Όταν εμφανίζονται, τα συμπτώματα περιλαμβάνουν πυρετό, πονοκέφαλο, έντονη κόπωση, μυϊκούς ή αρθρικούς πόνους, ναυτία, έμετο, διάρροια ή εξάνθημα. Σπάνια, σε λιγότερο από 1% των μολύνσεων, αναπτύσσεται νευροδιηθητική νόσος, όπως μηνιγγίτιδα ή εγκεφαλίτιδα. Άλλες ακόμη σπανιότερες επιπλοκές της νόσου είναι η πνευμονία, η λοίμωξη του ουροποιητικού συστήματος, τα σύνδρομα χρόνιας κόπωσης, τα έλκη. 

Προειδοποιητικά συμπτώματα είναι ο υψηλός πυρετός, ο έντονος πονοκέφαλος, η δυσκαμψία του αυχένα, η σύγχυση, η διαταραχή του επιπέδου συνείδησης, οι σπασμοί, ο τρόμος, η μυϊκή αδυναμία ή η παράλυση. Η εμφάνισή τους απαιτεί άμεση ιατρική αξιολόγηση. Ο κίνδυνος σοβαρής νόσου αυξάνεται ιδιαίτερα στους μεγαλύτερους σε ηλικία ανθρώπους και σε άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα. Δεν υπάρχει ειδική αντιιική θεραπεία, επομένως η προστασία από τα κουνούπια αποτελεί την σημαντικότερη άμυνα.

Η πρόληψη ξεκινά από το σπίτι μας. Απομακρύνουμε στάσιμα νερά από γλάστρες, πιατάκια, δοχεία και άλλα σημεία όπου μπορούν να αναπαραχθούν κουνούπια. Χρησιμοποιούμε σήτες σε πόρτες και παράθυρα, κλιματισμό όπου είναι δυνατόν και, για βρέφη και μικρά παιδιά, κατάλληλες κουνουπιέρες. Σε εξωτερικούς χώρους προτιμούμε μακριά μανίκια και παντελόνια, ιδιαίτερα όταν η δραστηριότητα των κουνουπιών είναι αυξημένη.

Ποια εντομοαπωθητικά είναι αποτελεσματικά; Υπάρχουν φυσικά εντομοαπωθητικά ή εντομοαπωθητικά φυσικής προέλευσης;

Aποτελεσματικά χημικά εντομοαπωθητικά που χρησιμοποιούνται ευρέως είναι  το deet, το IR3535 και το picaridin.

Όσον αφορά τα ευρέως χρησιμοποιούμενα σκευάσματα φυτικής προέλευσης, αυτά είναι η citronella και το oil of lemon eucalyptus:

1. Λεμονόχορτο / citronella

Έχει απωθητική δράση απέναντι σε κουνούπια, αλλά η προστασία συνήθως είναι βραχύτερη και λιγότερο αξιόπιστη.

2. Oil of lemon eucalyptus / PMD

Το OLE είναι εκχύλισμα/έλαιο από το φυτό Corymbia citriodora (lemon eucalyptus).Περιέχει ως σημαντικό εντομοαπωθητικό συστατικό το PMD (p-menthane-3,8-diol).Το OLE (oil of lemon eucalyptus) και το δραστικό PMD (p-menthane-3,8-diol) για άτομα άνω των τριών ετών, έχουν επιστημονική τεκμηρίωση ως δραστικά εντομοαπωθητικά φυτικής προέλευσης. Δεν είναι όμως ίδια με το αιθέριο έλαιο ευκαλύπτου ή το λάδι ευκαλύπτου με τα οποία συχνά συγχέονται.

Η σωστή χρήση των εντομοαπωθητικών σκευασμάτων

·         Κατά την χρήση των εντομοαπωθητικών σκευασμάτων χρησιμοποιήστε υψηλής ποιότητας εγκεκριμένα εντομοαπωθητικά σκευάσματα και ακολουθήστε πιστά τις οδηγίες χρήσης του προϊόντος. Το εντομοαπωθητικό εφαρμόζεται στο εκτεθειμένο δέρμα σύμφωνα με τις οδηγίες  χρήσης. Δεν εφαρμόζεται σε μάτια, στόμα, πληγές ή ερεθισμένο δέρμα.

·         Εάν χρησιμοποιείτε και αντηλιακό και εντομοαπωθητικό, πρώτα εφαρμόζεται το αντηλιακό και μετά το εντομοαπωθητικό.

·         Στα παιδιά, η εφαρμογή πρέπει να γίνεται με προσοχή και σύμφωνα με τις ηλικιακές οδηγίες του συγκεκριμένου προϊόντος.

Ο ιός του Δυτικού Νείλου δεν μεταδίδεται με τη συνηθισμένη καθημερινή επαφή μεταξύ ανθρώπων. Η κύρια οδός μετάδοσης είναι το τσίμπημα μολυσμένου κουνουπιού. Επομένως, το μήνυμα δεν είναι φόβος αλλά εγρήγορση: μην φοβάστε το κουνούπι, αλλά μην το υποτιμάτε. Η πρόληψη παραμένει η πρώτη και σημαντικότερη άμυνα.

Δρ. Αναστασία Μοσχοβάκη

Φραγκοπούλου 10 Κηφισιά, Αθήνα

Έκτακτα-νοσοκομειακά περιστατικά

24ωρη γραμματεία: 2106252770 και 6945575287

Facebook https://www.facebook.com/pages/Aναστασία-Μοσχοβάκη-Ιατρός-Ειδική-Παθολόγος
Twitter http://twitter.com/amoschovaki