Τι μπορoύν να απογίνουν οι τρίχες που καταλήγουν καθημερινά στο πάτωμα ενός κομμωτηρίου; Στη Βραζιλία η απάντηση είναι εντυπωσιακή: μια πλωτή «ασπίδα» που πέφτει στη θάλασσα και παγιδεύει πετρέλαιο και άλλους ρύπους πριν φτάσουν στα ευαίσθητα οικοσυστήματα.
Στον κόλπο Guanabara του Ρίο ντε Τζανέιρο, μαλλιά που διαφορετικά θα κατέληγαν στα σκουπίδια συσκευάζονται σε κυλίνδρους από βαμβακερό δίχτυ και τοποθετούνται πάνω σε πλωτό φράγμα. Το σύστημα έχει σχεδιαστεί ώστε να απορροφά πετρέλαιο από την επιφάνεια του νερού και να προστατεύει τα μαγκρόβια της περιοχής.
Ένα γραμμάριο μαλλιά απορροφά περίπου πέντε γραμμάρια πετρελαίου
Η ιδέα βασίζεται σε μια ιδιότητα που όλοι έχουμε παρατηρήσει, έστω και χωρίς να το γνωρίζουμε επιστημονικά. Η ανθρώπινη τρίχα είναι ελαιόφιλη, δηλαδή «αγαπά» τις λιπαρές ουσίες, ενώ ταυτόχρονα απωθεί το νερό. Όταν, λοιπόν, έρθει σε επαφή με πετρέλαιο, το πετρέλαιο κολλά πάνω στην τρίχα, ενώ το νερό απομακρύνεται.
Η απόδοση είναι εντυπωσιακή: κάθε γραμμάριο μαλλιών μπορεί να απορροφήσει περίπου πέντε γραμμάρια πετρελαίου.
Και δεν χρειάζονται καν μακριές τρίχες. Για την κατασκευή πετρελαιοαπορροφητικών στρωμάτων μπορούν να χρησιμοποιηθούν κομμάτια μαλλιών μήκους μόλις 2,5 εκατοστών. Με άλλα λόγια, σχεδόν όλα τα μαλλιά που πέφτουν στο πάτωμα ενός κομμωτηρίου μπορούν να αξιοποιηθούν.
Η οργάνωση Fiotrar, που δημιούργησε το project στη Βραζιλία, συγκεντρώνει μαλλιά από περίπου δώδεκα κομμωτήρια. Πρόκειται κυρίως για τρίχες που είναι πολύ κοντές ή ακατάλληλες για την κατασκευή περουκών.
350 μέτρα φράγματος με 250 κιλά μαλλιά
Η πρώτη δοκιμή σε φυσικό περιβάλλον πραγματοποιήθηκε στον όρμο Bom Jesus, στα νερά του κόλπου Guanabara. Το φράγμα έχει μήκος περίπου 350 μέτρα και χρειάστηκαν περίπου 250 κιλά ανθρώπινων μαλλιών για την κατασκευή του.
Τα μαλλιά δεν πετιούνται φυσικά χύμα στη θάλασσα. Τοποθετούνται μέσα σε ρολά από βαμβακερό δίχτυ, τα οποία μοιάζουν με μεγάλες «κουβέρτες» ή κυλίνδρους. Στη συνέχεια δένονται πάνω σε ένα ήδη υπάρχον πορτοκαλί πλωτό φράγμα που συγκρατεί απορρίμματα στην επιφάνεια.
Όπως εξηγεί η περιβαλλοντική μηχανικός Ana Beatriz Gonçalves, «αυτό που συγκρατεί το πετρέλαιο είναι τα μαλλιά, ενώ αυτό που κρατά το σύστημα στην επιφάνεια είναι η υπάρχουσα κατασκευή».
Το σύστημα μπορεί να παραμείνει στη θάλασσα έως και τέσσερις μήνες, παγιδεύοντας ρύπους, πριν χρειαστεί να απομακρυνθεί και να αντικατασταθεί.
Και δεν έχει σχεδιαστεί μόνο για μεγάλες πετρελαιοκηλίδες. Η χημικός Caroline Carvalho, διευθύντρια της Fiotrar, εξηγεί ότι το φράγμα μπορεί να συγκρατεί ρύπανση που προέρχεται από πλοία, παράνομες απορρίψεις αλλά και τις μικρές, καθημερινές διαρροές που συνήθως δεν γίνονται ποτέ είδηση.
«Τα μαλλιά είναι σχεδόν ανεξάντλητη πρώτη ύλη»
Το project έχει μια ιδιαίτερη ιστορία. Η Mariana Robrahn είχε ιδρύσει το 2013, μαζί με τη Mylene Duarte, την οργάνωση Cabelegria, η οποία συγκέντρωνε δωρεές μαλλιών για την κατασκευή περουκών που δίνονταν δωρεάν σε ασθενείς με καρκίνο.
Σύντομα, όμως, διαπιστώθηκε ένα πρόβλημα: ένα μεγάλο μέρος των μαλλιών που δωρίζονταν δεν ήταν αρκετά μακριά ή κατάλληλα για περούκες και κατέληγε στα σκουπίδια.
Το 2019 η Robrahn ανακάλυψε ότι στις ΗΠΑ υπήρχε ήδη μια τεχνολογία που χρησιμοποιούσε ανθρώπινα μαλλιά για την απορρόφηση πετρελαίου από τη θάλασσα.
Η ιδέα μεταφέρθηκε στη Βραζιλία και το 2021 δημιουργήθηκε η Fiotrar, με στόχο την ανάπτυξη της τεχνολογίας. Ακολούθησαν εργαστηριακές δοκιμές στο Ομοσπονδιακό Πανεπιστήμιο του Ρίο ντε Τζανέιρο και τελικά ήρθε η ώρα της δοκιμής στον πραγματικό κόσμο.
Το ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι δεν χρειάζεται να περιοριστούν στα ανθρώπινα μαλλιά. Και το τρίχωμα ζώων μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την απορρόφηση πετρελαίου.
Το πετρέλαιο εξαφανίζει τα ψάρια
Για τους ανθρώπους που ζουν από τον κόλπο Guanabara, πάντως, η ρύπανση δεν είναι ένα μακρινό περιβαλλοντικό πρόβλημα. Είναι κομμάτι της καθημερινότητάς τους.
Ο ψαράς Sérgio Carvalho λέει ότι όταν βγαίνει για ψάρεμα συναντά συχνά πετρελαιοκηλίδες στην επιφάνεια. Σύμφωνα με τον ίδιο, το πετρέλαιο δεν μένει μόνο στην επιφάνεια αλλά επηρεάζει το νερό σε βάθος περίπου ενάμιση μέτρου, με αποτέλεσμα «να εξαφανίζονται τα ψάρια».
Η ελπίδα των περιβαλλοντικών οργανώσεων και των ψαράδων είναι ότι τέτοιες κατασκευές μπορούν να βοηθήσουν σταδιακά στην αποκατάσταση του οικοσυστήματος.
Και η ιδέα δεν σταματά εδώ. Η Fiotrar έχει ήδη αναπτύξει δικό της μηχάνημα για την κατασκευή των ειδικών στρωμάτων και ερευνά τη δυνατότητα χρήσης μαλλιών και για την απομάκρυνση βαρέων μετάλλων από βιομηχανικά λύματα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
ΤΑ ΣΧΟΛΙΑ ΑΝΑΡΤΩΝΤΑΙ ME ΜΙΚΡΗ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΛΕΓΧΟΥ