Η Ιταλία επιστρατεύει 130.000 χταπόδια στη μάχη κατά των μπλε καβουριών

Μια ασυνήθιστη «συμμαχία» επιστρατεύουν οι επιστήμονες στην Ιταλία, στην προσπάθειά τους να περιορίσουν την εξάπλωση του μπλε καβουριού, ενός χωροκατακτητικού είδους που τα τελευταία χρόνια έχει προκαλέσει σοβαρές ζημιές στην αλιεία και τις καλλιέργειες οστρακοειδών της χώρας.

Περίπου 130.000 νεαρά χταπόδια απελευθερώθηκαν στα νερά της Αδριατικής, στο πλαίσιο ενός πειραματικού προγράμματος που βασίζεται στην αξιοποίηση ενός φυσικού θηρευτή του μπλε καβουριού. Το σχέδιο, με την ονομασία Octo-Blu, υλοποιείται από ερευνητές του Πανεπιστημίου της Μπολόνια σε συνεργασία με τις περιφερειακές αρχές της Εμίλια-Ρομάνια.

Χιλιάδες μικροσκοπικά χταπόδια στην Αδριατική

Τα χταπόδια που χρησιμοποιούνται στο πρόγραμμα βρίσκονται στα πρώτα στάδια της ζωής τους. Πρόκειται για νεοεκκολαφθείσες προνύμφες, μήκους μόλις λίγων χιλιοστών, οι οποίες απελευθερώνονται σε παράκτιες περιοχές ώστε να αναπτυχθούν στο φυσικό τους περιβάλλον.

Το εγχείρημα ξεκίνησε το 2024, όταν οι επιστήμονες επικεντρώθηκαν αρχικά στην εκτροφή των νεαρών χταποδιών σε ελεγχόμενες εργαστηριακές συνθήκες. Αφού μελέτησαν τις απαιτήσεις για την επιβίωση και την ανάπτυξή τους, πέρασαν στο επόμενο στάδιο, απελευθερώνοντας μεγάλο αριθμό από αυτά στη θάλασσα.

Κατά τη διάρκεια του φετινού καλοκαιριού πραγματοποιήθηκαν απελευθερώσεις στα ανοιχτά του Τσεζενάτικο και του Ριτσιόνε, δύο περιοχών που έχουν δεχθεί έντονη πίεση από την εξάπλωση των μπλε καβουριών.

Παράλληλα, στον βυθό έχουν τοποθετηθεί τεχνητά καταφύγια, προκειμένου τα μικροσκοπικά χταπόδια να έχουν περισσότερες πιθανότητες προστασίας κατά την ιδιαίτερα ευάλωτη πρώτη περίοδο της ζωής τους.

Ένα χταπόδι μπορεί να καταναλώσει τέσσερα μπλε καβούρια την ημέρα

Η λογική πίσω από το πείραμα βασίζεται στις διατροφικές συνήθειες του κοινού χταποδιού, καθώς τα καρκινοειδή αποτελούν μέρος της φυσικής διατροφής του. Ένα ενήλικο χταπόδι βάρους περίπου ενός κιλού μπορεί, υπό κατάλληλες συνθήκες, να καταναλώσει έως και τέσσερα μπλε καβούρια μεσαίου μεγέθους μέσα σε μία ημέρα.

Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι δεν εισάγουν έναν ακόμη ξένο οργανισμό στο οικοσύστημα για να αντιμετωπίσουν το ήδη υπάρχον πρόβλημα. Αντίθετα, επιχειρούν να ενισχύσουν έναν πληθυσμό που αποτελεί φυσικό κομμάτι της θαλάσσιας ζωής της περιοχής.

«Δεν εισάγουμε ένα νέο είδος, αλλά εργαζόμαστε για την ενίσχυση του πληθυσμού ενός γηγενούς είδους που υπάρχει ήδη με φυσικό τρόπο στην Αδριατική», εξήγησε ο Αντόνιο Καζαλίνι, τεχνικός ερευνητής υδατοκαλλιεργειών στο Πανεπιστήμιο της Μπολόνια.

Δεκάδες εκατομμύρια ευρώ οι ζημιές από το μπλε καβούρι

Το μπλε καβούρι, αν και αποτελεί εμπορικά πολύτιμο αλίευμα στις ανατολικές ακτές των Ηνωμένων Πολιτειών, έχει εξελιχθεί σε σοβαρή απειλή για το οικοσύστημα της Μεσογείου.

Το είδος έκανε την εμφάνισή του στην περιοχή ήδη από τον προηγούμενο αιώνα, ωστόσο η θεαματική αύξηση του πληθυσμού του καταγράφηκε κυρίως την τελευταία δεκαετία.

Οι επιπτώσεις στην Ιταλία υπήρξαν ιδιαίτερα σοβαρές. Τα μπλε καβούρια καταστρέφουν αλιευτικά δίχτυα και τρέφονται με μύδια και αχιβάδες, πλήττοντας άμεσα επιχειρήσεις και παραγωγούς που εξαρτώνται από την καλλιέργεια οστρακοειδών.

Εκατοντάδες αλιευτικές επιχειρήσεις κατά μήκος των ιταλικών ακτών έχουν αναγκαστεί, σύμφωνα με τις σχετικές αναφορές, να διακόψουν τη δραστηριότητά τους, ενώ οι συνολικές απώλειες για τον κλάδο υπολογίζονται σε δεκάδες εκατομμύρια ευρώ. Η ιταλική κυβέρνηση έχει ήδη διαθέσει σημαντικά κονδύλια για τον περιορισμό του χωροκατακτητικού είδους.

Θα πετύχει ο «στρατός» των χταποδιών;

Παρά τον εντυπωσιακό αριθμό των 130.000 χταποδιών, οι ίδιοι οι επιστήμονες κρατούν χαμηλά τις προσδοκίες. Το μεγαλύτερο εμπόδιο είναι το εξαιρετικά υψηλό ποσοστό θνησιμότητας κατά τα πρώτα στάδια της ζωής τους.

Η θνησιμότητα των προνυμφών μπορεί να πλησιάσει ακόμη και το 99,9%, γεγονός που σημαίνει ότι μόνο ένα πολύ μικρό μέρος από τα χταπόδια που απελευθερώνονται ενδέχεται να επιβιώσει μέχρι την ενηλικίωση.

Ο θαλάσσιος οικολόγος του Πανεπιστημίου του Παλέρμο Τζιανλούκα Σαρά, ο οποίος δεν συμμετέχει στο πρόγραμμα Octo-Blu, χαρακτήρισε την ιδέα «ισχυρή» και «εξαιρετική», προειδοποίησε ωστόσο ότι η πραγματική επίδρασή της στο οικοσύστημα θα μπορούσε τελικά να αποδειχθεί «απολύτως αμελητέα».

Στόχος των επιστημόνων, άλλωστε, δεν είναι η πλήρης εξαφάνιση του μπλε καβουριού από την Αδριατική, κάτι που θεωρείται εξαιρετικά δύσκολο, αλλά η συγκράτηση του πληθυσμού του σε επίπεδα που θα περιορίζουν τις οικολογικές και οικονομικές επιπτώσεις.

Η ενίσχυση των χταποδιών αποτελεί μόνο ένα μέρος της συνολικής στρατηγικής, στην οποία περιλαμβάνεται και η εντατικότερη αλίευση των μπλε καβουριών.

Το ιταλικό πείραμα αποτελεί έτσι μια ιδιαίτερη απόπειρα αποκατάστασης της ισορροπίας ενός θαλάσσιου οικοσυστήματος μέσω της ενίσχυσης ενός φυσικού θηρευτή. Το κατά πόσο, όμως, τα χιλιάδες χταπόδια θα καταφέρουν πράγματι να περιορίσουν την επέλαση του μπλε καβουριού μένει να αποδειχθεί στην πράξη.