Μνημόνιο Συνεργασίας υπέγραψαν ΓΓΕΕ και Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών

Τεκμηρίωση, ειδησεογραφικός γραμματισμός

και θωράκιση της ενημέρωσης των πολιτών οι κοινοί στόχοι

Τις βάσεις για μια συνεργασία που συνδέει την επιστημονική τεκμηρίωση με τη δημόσια πολιτική επικοινωνίας και ενημέρωσης θέτει το τριετές Μνημόνιο Συνεργασίας που υπέγραψαν την Πέμπτη 2 Ιουλίου 2026, ο Γενικός Γραμματέας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης, κ. Δημήτρης Κιρμικίρογλου, και ο Διευθυντής του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου, Καθηγητής κ. Δημοσθένης Σαρηγιάννης. Στο επίκεντρο της συνεργασίας ΓΓΕΕ-ΕΙΕ βρίσκεται η αναβάθμιση της ενημέρωσης των πολιτών: Η αξιοποίηση της ερευνητικής τεχνογνωσίας του ΕΙΕ και του πλούσιου ιστορικού αρχείου της ΓΓΕΕ, ώστε η χάραξη πολιτικής στον χώρο της Ενημέρωσης να στηρίζεται σε δεδομένα και επιστημονική τεκμηρίωση (evidence-based policy), να ενισχύεται ο ειδησεογραφικός γραμματισμός των πολιτών και να αναπτύσσονται κοινές δράσεις απέναντι στην παραπληροφόρηση.

Ειδικότερα, το Μνημόνιο εστιάζει σε τέσσερις αλληλένδετους άξονες:

1. Ειδησεογραφικός γραμματισμός (media literacy): Αφορά την οργάνωση εκπαιδευτικών προγραμμάτων και εργαστηρίων και την ανάπτυξη υλικού για μαθητές, φοιτητές, εκπαιδευτικούς αλλά και το ευρύ κοινό, με αντικείμενο την ενίσχυση της κριτικής ικανότητας των πολιτών απέναντι στη ροή της πληροφορίας και με στόχο να καλλιεργηθεί η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο παράγονται, κυκλοφορούν και τεκμηριώνονται οι ειδήσεις. Οι δράσεις αυτές συνδέονται με την Εθνική Στρατηγική για την Παιδεία στα Μέσα, ενισχύοντας τη συνεκτική εφαρμογή της.

2. Τεκμηρίωση για τη χάραξη πολιτικής (evidence-based policy): Με αξιοποίηση της επιστημονικής μεθοδολογίας του ΕΙΕ και του τεκμηριωτικού υλικού της ΓΓΕΕ, προκειμένου η δημόσια πολιτική στον τομέα της επικοινωνίας και της ενημέρωσης να στηρίζεται σε δεδομένα και τεκμηριωμένη γνώση, θα αναπτυχθούν κοινές ερευνητικές δράσεις για το ελληνικό πληροφοριακό και ειδησεογραφικό περιβάλλον.

3. Κοινές δράσεις απέναντι στην παραπληροφόρηση: Η συνεργασία στη μελέτη, στην τεκμηρίωση και στην ανάδειξη εργαλείων αντιμετώπισης της παραπληροφόρησης, με αξιοποίηση τόσο της ιστορικής εμπειρίας —όπως η μελέτη φαινομένων λογοκρισίας και ελέγχου της πληροφορίας— όσο και σύγχρονων ερευνητικών προσεγγίσεων, στοχεύει στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας της κοινωνίας απέναντι στη χειραγώγηση της πληροφορίας.

4. Σύνδεση με τη Δημόσια Επικοινωνία και Ενημέρωση: Τα αλληλένδετα πεδία και δράσεις συνεργασίας συνδέονται με τη δημόσια επικοινωνία, μέσα από επιστημονικές εκδηλώσεις, εκθέσεις και εκδόσεις. Επίσης μέσα από την ψηφιοποίηση και διεύρυνση της προσβασιμότητας του Αρχείου, καθώς και τη διεθνή δικτύωση και την κοινή διεκδίκηση εθνικών και ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων.

Για την παρακολούθηση και τον συντονισμό της συνεργασίας συμφωνήθηκε η συγκρότηση Συντονιστικής Επιτροπής με εκπροσώπους των δύο φορέων, ενώ οι επιμέρους δράσεις θα εξειδικεύονται με Ειδικά Πρωτόκολλα Συνεργασίας.

Μεταξύ των δράσεων που ήδη έχουν δρομολογηθεί ξεχωρίζουν οι «Διάλογοι της Πνύκας», μια πρωτοβουλία για την ανάδειξη τρόπων διεξαγωγής του απαλλαγμένου από τη ρητορική μίσους δημόσιου διαλόγου, με κανόνες και μεθοδολογία που καλλιεργούν τον νηφάλιο, τεκμηριωμένο αντίλογο. Παράλληλα, σχεδιάζονται δράσεις ευαισθητοποίησης απευθυνόμενες στο ευρύ κοινό οι οποίες, με ψηφιακό και διαδραστικό τρόπο, αποδομούν ψευδοεπιστημονικά αφηγήματα, καθιστώντας τη διαδικασία ελέγχου και τεκμηρίωσης κατανοητή και προσβάσιμη. Στις ήδη ώριμες προς υλοποίηση δράσεις περιλαμβάνεται και η μελέτη των σημειωμάτων Λογοκρισίας για εκδόσεις της περιόδου 1924–1957, που έχουν αντληθεί από ένα σώμα 182 τεκμηρίων της βιβλιοθήκης της ΓΓΕΕ. Η μελέτη τους φωτίζει τις ιστορικές διαστάσεις του ελέγχου της πληροφορίας και προσφέρει πολύτιμο υπόβαθρο για την κατανόηση των σύγχρονων προκλήσεων για την Ενημέρωσης και την Παραπληροφόρηση.

Η συνεργασία θα υλοποιηθεί από το Τμήμα Αρχείων, Έρευνας και Τεκμηρίωσης της Διεύθυνσης Επικοινωνίας της ΓΓΕΕ και το Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών (ΙΙΕ) του ΕΙΕ. Το Μνημόνιο έχει δυνατότητα παράτασης ή ανανέωσης με κοινή συμφωνία των δύο μερών.