Η μαύρη επέτειος της τουρκικής εισβολής και η εκκρεμότητα με τις δύο δολοφονίες Ισαάκ και Σολωμού

Ανοικτή παραμένει η υπόθεση της δολοφονίας του Τάσου Ισαάκ και του Σολωμού Σολωμού στην Κύπρο και θα υπάρξουν σύντομα εξελίξεις, όπως διαβεβαίωσε ο πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης, υποδεχόμενος στο Προεδρικό Μέγαρο της Λευκωσίας μέλη της Πρωτοβουλίας Μνήμης Ισαάκ – Σολωμού, μετά την επιστροφή τους από πολυήμερη μοτοπορεία στην Ελλάδα. Και όλα αυτά ενώ συμπληρώνονται 52 χρόνια από την τουρκική εισβολή.

Ο Τάσος Ισαάκ δολοφονήθηκε στις 11 Αυγούστου 1996, κατά τη διάρκεια αντικατοχικής εκδήλωσης μοτοσικλετιστών στην περιοχή της Δερύνειας. Είχε εγκλωβιστεί στη νεκρή ζώνη και ξυλοκοπήθηκε μέχρι θανάτου από όχλο Τουρκοκυπρίων και μελών των Γκρίζων Λύκων, μπροστά σε μέλη της ειρηνευτικής δύναμης του ΟΗΕ και των κατοχικών αρχών. Τρεις ημέρες αργότερα, στις 14 Αυγούστου 1996, ημέρα της κηδείας του Ισαάκ, ο εξάδελφός του Σολωμός Σολωμού επέστρεψε στην περιοχή της Δερύνειας. Επιχείρησε να κατεβάσει την τουρκική σημαία από ιστό σε φυλάκιο των κατοχικών δυνάμεων και πυροβολήθηκε θανάσιμα.

«Οι δύο Ελληνοκύπριοι σκοτώθηκαν από πράκτορες του τουρκικού κράτους και ότι η χρήση βίας δεν δικαιολογούνταν»

Οι δύο δολοφονίες έγιναν σύμβολο της τουρκικής κατοχής και της ατιμωρησίας που εξακολουθεί να τη συνοδεύει. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έκρινε το 2008 την Τουρκία υπεύθυνη για παραβίαση του δικαιώματος στη ζωή, καταλήγοντας ότι οι δύο Ελληνοκύπριοι σκοτώθηκαν από πράκτορες του τουρκικού κράτους και ότι η χρήση βίας δεν δικαιολογούνταν. Παρά τις αποφάσεις και τα εντάλματα, οι ύποπτοι για τις δολοφονίες παραμένουν ουσιαστικά ατιμώρητοι και ακόμη καταζητούνται διεθνώς οκτώ άτομα, ενώ για τη δολοφονία του Σολωμού Σολωμού καταζητούνται πέντε, εκ των οποίων δύο με ερυθρές αγγελίες της Interpol.

Οι δύο δολοφονίες ήταν ένα ακόμη πλήγμα στον λαό της Κύπρου που ακόμη μετρά τις πληγές του από το 1974 και ασφαλώς δεν ξεχνά. Πολύ περισσότερο που το Κυπριακό παραμένει ακόμη εκκρεμότητα. Η κυβέρνηση της Λευκωσίας εκτιμά τώρα ως πολύ σημαντική την επικείμενη επίσκεψη του Αντόνιο Γκουτέρες, την επόμενη εβδομάδα, υπενθυμίζοντας ότι πρόκειται για την πρώτη επίσκεψη Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών στο νησί, μετά από 16 χρόνια. Η τελευταία πραγματοποιήθηκε το 2010 από τον Μπαν Κι-μουν, ο οποίος είχε μεταβεί στο νησί για να δώσει πολιτική ώθηση στις τότε διαπραγματεύσεις μεταξύ του Προέδρου Δημήτρη Χριστόφια και του Τουρκοκύπριου ηγέτη Μεχμέτ Αλί Ταλάτ, σε μια περίοδο που τα Ηνωμένα Έθνη θεωρούσαν ότι υπήρχε πραγματική προοπτική επίτευξης συμφωνίας. Προηγήθηκαν οι επανειλημμένες επισκέψεις του Κόφι Ανάν κατά την περίοδο 2002-2004, όταν ο τότε Γενικός Γραμματέας ηγήθηκε της πιο εντατικής προσπάθειας του ΟΗΕ για συνολική διευθέτηση του Κυπριακού, η οποία κατέληξε στο Σχέδιο Ανάν και στα ταυτόχρονα δημοψηφίσματα του Απριλίου του 2004.

Η θητεία του Γκουτέρες λήγει στο τέλος του 2026 και η παρούσα πρωτοβουλία θεωρείται η τελευταία προσωπική του προσπάθεια να ξεκλειδώσει μια νέα διαδικασία. Στόχος του, λοιπόν, δεν είναι μόνο να καταγράψει τις, έτσι και αλλιώς, γνωστές θέσεις των δύο πλευρών, αλλά και να διαπιστώσει μέχρι πού υπάρχουν πραγματικά περιθώρια ευελιξίας, ποιες είναι οι κόκκινες γραμμές και κατά πόσο μπορούν να δημιουργηθούν οι ελάχιστες προϋποθέσεις για μια νέα διευρυμένη πενταμερή διάσκεψη, η οποία δεν θα πραγματοποιηθεί απλώς για να επαναλάβει τις διαφωνίες του παρελθόντος, αλλά για να ανοίξει τον δρόμο προς ένα επόμενο, πιο ουσιαστικό στάδιο της διαδικασίας. Αυτό τουλάχιστον θέλει να πιστεύει και επί τούτου προσπαθεί τόσο ο ίδιος όσο και η απεσταλμένη του, Μαρία Άνχελα Ολγκίν.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος της Κύπρου, Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης, θεωρεί πως είναι εφικτή η επιδίωξη πραγματοποίησης μίας άτυπης πολυμερούς διάσκεψης, πριν από το τέλος του καλοκαιριού, εάν η Τουρκία επιδείξει εποικοδομητική στάση και εγκαταλείψει την αξίωση για λύση δύο κρατών και ότι στόχος της πολυμερούς διάσκεψης είναι η επανέναρξη των διαπραγματεύσεων από το σημείο στο οποίο είχαν διακοπεί. Κατά την πρώτη ημέρα της παρουσίας του στην Κύπρο θα πραγματοποιήσει χωριστές συναντήσεις με τους Νίκο Χριστοδουλίδη και Τουφάν Ερχιουρμάν, ενώ την επομένη θα παρακαθίσει σε κοινή συνάντηση με τους ηγέτες των δύο κοινοτήτων στην οικία του Ειδικού Αντιπροσώπου του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, η οποία βρίσκεται στη νεκρή ζώνη εντός του παλαιού αεροδρομίου της Λευκωσίας.