Το μυστήριο του «Παγανθρώπου», Ότσι: Έχει μικροβιακή δραστηριότητα 5.300 χρόνια μετά

Ο Ότσι, η διάσημη παγωμένη μούμια των Άλπεων, φιλοξενεί ένα δυναμικό μικροβιακό οικοσύστημα με ζωντανούς οργανισμούς που επιβιώνουν σε «βιολογική αργή κίνηση».

Ανακαλυφθείς το 1991 σε έναν παγετώνα μεταξύ Ιταλίας και Αυστρίας, ο Ότσι έχει μετατραπεί σε μια μοναδική περίπτωση χάρη στην εξαιρετική κατάσταση διατήρησής του.

Για χιλιετίες παρέμεινε παγωμένος σε συνθήκες ακραίου ψύχους, χαμηλής υγρασίας και έλλειψης οξυγόνου, γεγονός που επιβράδυνε δραματικά τη διαδικασία της αποσύνθεσης. Ωστόσο, αυτές οι συνθήκες δεν σταμάτησαν εντελώς τη βιολογική δραστηριότητα.

Τα ευρήματα της νέας μελέτης: Τρία «στρώματα» μικροβίων

Σε πρόσφατη μελέτη αποκαλύφθηκε πως το σώμα του δεν είναι ένα αδρανές κειμήλιο, αλλά ένα βιολογικό σύστημα στο οποίο επιμένει η μικροβιακή δραστηριότητα. Η παλαιότερη φυσική μούμια της Ευρώπης συνεχίζει να προσφέρει επιστημονικές εκπλήξεις.

Η νέα ανάλυση, με επικεφαλής το ινστιτούτο Eurac Research ανασυνέθεσε τη μικροβιακή κοινότητα που υπάρχει στο σώμα του Ότσι. Οι ερευνητές εντόπισαν βακτήρια, μύκητες και ζύμες τόσο στο εσωτερικό όσο και στην επιφάνεια της μούμιας.

Το βασικό εύρημα είναι ότι αυτοί οι μικροοργανισμοί χωρίζονται σε τρεις μεγάλες ομάδες:

• Αρχικά μικρόβια που κατοικούσαν στο σώμα του όσο ήταν εν ζωή, ειδικά στο έντερο
• Μικροοργανισμούς που αποίκισαν το πτώμα κατά τη διάρκεια της παραμονής του στον παγετώνα
• Μοντέρνα μικρόβια που εισήχθησαν μετά την ανακάλυψή του και κατά τη συντήρησή του στο εργαστήριο

Αυτό το μείγμα μετατρέπει τον Ότσι σε ένα «οικοσύστημα», παρά σε μια παγωμένη κάψουλα χρόνου. Απαντώντας στο πώς μπορεί να διατηρηθεί η μικροβιακή δραστηριότητα για χιλιάδες χρόνια σε τόσο ακραίες συνθήκες, οι επιστήμονες περιγράφουν μια κατάσταση εξαιρετικά επιβραδυμένου μεταβολισμού.

Ιδιαίτερα εντυπωσιακή είναι η παρουσία μυκήτων προσαρμοσμένων στο ψύχος, ικανών να επιβιώσουν και να αναπτυχθούν σε θερμοκρασίες υπό το μηδέν, ορισμένοι εκ των οποίων καλλιεργήθηκαν με επιτυχία στο εργαστήριο αποδεικνύοντας ότι παραμένουν βιώσιμοι μέχρι σήμερα.

«Παράθυρο» στο παρελθόν του ανθρώπινου μικροβιώματος

Στο έντερο του Ότσι βρέθηκαν βακτήρια που έχουν ουσιαστικά εξαφανιστεί από τις σύγχρονες εκβιομηχανισμένες κοινωνίες, καθώς συνδέονται με προβιομηχανικές δίαιτες και τρόπους ζωής.

Αυτό καθιστά τη μούμια ένα εξαιρετικό παράθυρο στο παρελθόν του ανθρώπινου μικροβιώματος, επιτρέποντας τη σύγκριση της μικροχλωρίδας πριν από 5.000 χρόνια με τη σημερινή, η οποία έχει αλλοιωθεί βαθιά από την εκβιομηχάνιση, τα αντιβιοτικά και τη σύγχρονη διατροφή.

Καταλήγοντας, το γεγονός πως ορισμένα μικρόβια επιβίωσαν για χιλιετίες ανοίγει την πόρτα για εφαρμογές στη βιοτεχνολογία, καθώς οι ακραιόφιλοι μύκητες που ανιχνεύθηκαν θα μπορούσαν να έχουν βιομηχανικές χρήσεις, από τη ζύμωση έως διαδικασίες σε ακραίες συνθήκες.