Τον 19ο αιώνα, οι άνθρωποι τρόμαζαν υπερβολικά πολύ με τα κουμπιά, μία τεχνολογία που εμφανίστηκε και τους έκανε δύσπιστους, όσον αφορά την ευκολία και την πνευματική νωθρότητα.
Σήμερα το θεωρούμε την επιτομή της απλότητας, όμως η εμφάνιση του «κουμπιού» στα τέλη του 19ου αιώνα προκάλεσε αντιδράσεις παρόμοιες με αυτές που βλέπουμε σήμερα για την τεχνητή νοημοσύνη, με πολλούς να φοβούνται πως η «ευκολία» θα κατέστρεφε την ανθρώπινη πρωτοβουλία και γνώση.
Κάθε μεγάλη εξέλιξη στην ιστορία συνοδεύεται διαχρονικά από έναν δικό της ηθικό πανικό. Ο Σωκράτης κάποτε θρηνούσε για την εξάπλωση της γραφής, ισχυριζόμενος ότι θα κατέστρεφε την ανθρώπινη μνήμη. Τον 18ο αιώνα, η γέννηση του μυθιστορήματος έκανε πολλούς να φοβούνται ότι οι νέες γυναίκες θα οδηγούνταν σε μαζικές αυτοκτονίες, ενώ αργότερα τα τρένα που έτρεχαν με το... εξωφρενικό όριο των 50 μιλίων την ώρα θεωρούνταν επικίνδυνα για τη σωματική ακεραιότητα των ταξιδιωτών.
Το πάτημα ενός κουμπιού δεν αποτέλεσε εξαίρεση σε αυτόν τον κανόνα, όταν άρχισε να εμφανίζεται παντού, σε κουδούνια, διακόπτες, ξυπνητήρια και φακούς.
Τι έκανε τους ανθρώπους να είναι δύσπιστοι μπροστά στα κουμπιά;
Στις αρχές του 20ού αιώνα, η εκπαιδευτικός και ακτιβίστρια Dorothy Canfield Fisher εξέφρασε σοβαρές επιφυλάξεις για το γεγονός ότι κάποιος μπορούσε απλώς να πατάει ένα κουμπί και να εξυπηρετείται, χωρίς να έχει καμία ευθύνη για το τι συμβαίνει «πίσω από αυτό».
Η ανησυχία της ήταν ότι η εξάρτηση από το ηλεκτρικό κουμπί και τους «σκλάβους» του θα έκανε τους ανθρώπους νωθρούς, καταστρέφοντας την περιέργεια και την ικανότητά τους να κατανοούν τη λειτουργία των πραγμάτων.
Όπως επισημαίνει η καθηγήτρια Rachel Plotnick, στα τέλη του 19ου αιώνα πολλοί απλοί άνθρωποι είχαν βασικές γνώσεις ηλεκτρισμού. Στα σχολεία, οι μαθητές διδάσκονταν πώς να κατασκευάζουν ηλεκτρικά κουδούνια και διακόπτες ως μέρος του προγράμματος φυσικών επιστημών. Μάλιστα, περιοδικά της εποχής δημοσίευαν οδηγίες για παιδιά, εξηγώντας πώς ένα αγόρι θα μπορούσε να φτιάξει ένα προσωρινό κουμπί από δύο κομμάτια ορείχαλκου ή σιδήρου μέσα σε λίγα λεπτά.
Η επικράτηση του καπιταλισμού και της «μαγείας» της ευκολίας
Παρά τις αντιδράσεις, το κουμπί επικράτησε λόγω των αναγκών της αγοράς. Η βιομηχανία του ηλεκτρισμού προώθησε τα κουμπιά ως μια «φιλική» και αβίαστη πρόσοψη της ηλεκτρικής ενέργειας, που δεν απαιτούσε καμία τεχνική γνώση από τον χρήστη. Εταιρείες όπως η Kodak εκμεταλλεύτηκαν αυτή την τάση με το ιστορικό σλόγκαν: «Εσείς πατάτε το κουμπί, εμείς κάνουμε τα υπόλοιπα».
Η ευκολία νίκησε τελικά την περιέργεια. Παρά τις προσπάθειες ειδικών στις δεκαετίες του 1910 και 1920 να ενθαρρύνουν την κατανόηση των μηχανισμών, ο κόσμος είχε πλέον συνηθίσει τη συμβολική δύναμη του «on/off».
Η βαθύτερη γνώση έγινε περιττή για τη μάζα, οδηγώντας στη σημερινή εποχή όπου ελάχιστοι γνωρίζουν τι ακριβώς συμβαίνει όταν καλούν ένα ασανσέρ ή αλλάζουν κανάλι στην τηλεόραση.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
ΤΑ ΣΧΟΛΙΑ ΑΝΑΡΤΩΝΤΑΙ ME ΜΙΚΡΗ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΛΕΓΧΟΥ