Γιατί στη Βραζιλία απαγορεύεται στους οδηγούς να γεμίζουν μόνοι τους το ρεζερβουάρ

Εδώ και περισσότερα από 25 χρόνια, στη Βραζιλία οι οδηγοί δεν επιτρέπεται να βάζουν μόνοι τους καύσιμα, σε έναν νόμο που συνεχίζει να διχάζει.

Σε πολλές χώρες θεωρείται απολύτως φυσιολογικό να σταματάς σε ένα πρατήριο, να πιάνεις την αντλία και να γεμίζεις μόνος σου το ρεζερβουάρ. Στην Ελλάδα, παρότι δεν υπάρχει απαγόρευση, η πρακτική αυτή επίσης δεν είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη, καθώς συνήθως την αντλία χειρίζεται ο υπάλληλος του πρατηρίου. Στη Βραζιλία όμως τα πράγματα είναι διαφορετικά: εκεί ο οδηγός δεν επιτρέπεται να βάλει μόνος του καύσιμα και ο κανόνας ισχύει εδώ και περισσότερες από δύο δεκαετίες.

Συγκεκριμένα, ο κανόνας ισχύει από το 2000 και προβλέπει ότι ο ανεφοδιασμός γίνεται αποκλειστικά από υπάλληλο του πρατηρίου. Για πολλούς είναι ένας παράξενος νόμος που μοιάζει να έχει μείνει σε πρότερη εποχή. Για άλλους, είναι ένα μέτρο που εξακολουθεί να προστατεύει δουλειές και να προσφέρει ένα επιπλέον επίπεδο ασφάλειας.

Πώς γεννήθηκε αυτή η απαγόρευση

Η λογική πίσω από τον νόμο ήταν από την αρχή ξεκάθαρη. Η Βραζιλία ήθελε να προστατεύσει τις θέσεις εργασίας των εργαζομένων στα πρατήρια καυσίμων, σε μια περίοδο που η αυτοεξυπηρέτηση κέρδιζε συνεχώς έδαφος σε άλλες χώρες.

Την ώρα που στις Ηνωμένες Πολιτείες και αλλού το μοντέλο του self service άρχισε να γίνεται κανόνας, η Βραζιλία ακολούθησε τον αντίθετο δρόμο. Αντί να αφήσει την αγορά να αποφασίσει, προτίμησε να κρατήσει υποχρεωτική την παρουσία υπαλλήλου σε κάθε ανεφοδιασμό.

Όσοι υπερασπίζονται μέχρι σήμερα την απαγόρευση λένε ότι δεν πρόκειται μόνο για θέμα εργασίας. Υποστηρίζουν επίσης ότι η διαχείριση καυσίμων δεν είναι μια αθώα διαδικασία, αφού περιλαμβάνει εύφλεκτες και τοξικές ουσίες, άρα χρειάζεται εμπειρία και προσοχή. Προσθέτουν ακόμη ότι η εξυπηρέτηση από προσωπικό θεωρείται μέρος της ίδιας της υπηρεσίας που προσφέρει ένα πρατήριο.

Από την άλλη πλευρά, όσοι ζητούν να αλλάξει ο νόμος υποστηρίζουν ότι το κράτος δεν θα έπρεπε να αποφασίζει με το ζόρι πώς θα βάλει βενζίνη ο οδηγός. Η βασική τους θέση είναι ότι θα έπρεπε να υπάρχει επιλογή. Όποιος θέλει να εξυπηρετείται από υπάλληλο να το κάνει και όποιος θέλει να γεμίζει μόνος του το ρεζερβουάρ να έχει κι αυτός το δικαίωμα.

Ο ανεφοδιασμός του αυτοκινήτου σας με καύσιμα στη Βραζιλία εξακολουθεί να απαγορεύεται. Οι υπάλληλοι βενζινάδικων, η ασφάλεια και η βενζίνη συνεχίζουν τη συζήτηση για το κόστος και την ελευθερία.

Θα έπεφταν όμως έτσι οι τιμές;

Εκεί αρχίζει το πραγματικό μπέρδεμα. Παρότι πολλοί συνδέουν την αυτοεξυπηρέτηση με φθηνότερη βενζίνη, τα στοιχεία δείχνουν ότι το εργατικό κόστος στα πρατήρια είναι μικρό κομμάτι της τελικής τιμής. Η βενζίνη επιβαρύνεται πολύ περισσότερο από φόρους, κόστη παραγωγής, διύλισης, μεταφοράς και από τον ίδιο τον τρόπο που λειτουργεί η αγορά.

Γι’ αυτό και η συζήτηση στη Βραζιλία δεν έχει κλείσει. Στην πραγματικότητα, δεν αφορά μόνο το ποιος κρατά την αντλία, αλλά το αν ένας παλιός νόμος εξακολουθεί να λύνει ένα πραγματικό πρόβλημα ή αν απλώς έχει μείνει στη θέση του επειδή κανείς δεν τόλμησε να τον αλλάξει.

Ίσως τελικά η πιο λογική λύση να είναι μια μέση οδός. Ένα μικτό μοντέλο όπου θα υπάρχουν και πρατήρια με υπάλληλο και σημεία αυτοεξυπηρέτησης, ώστε ο οδηγός να επιλέγει μόνος του. Γιατί στο τέλος της ημέρας, αυτό είναι και το βασικό ερώτημα. Πρέπει να προστατεύεται η εργασία με απαγόρευση ή να δίνεται στον καταναλωτή το δικαίωμα να αποφασίζει πώς θέλει να εξυπηρετηθεί;