«Τα Στενά θα ανοίξουν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο»: Το μήνυμα που έστειλαν οι ΗΠΑ με τις επιθέσεις στο Ιράν εν μέσω διαπραγματεύσεων

Να αποσυνδέσει τις αμερικανικές επιχειρήσεις σε περιοχές στο νότιου Ιράν από την - ακόμη εύθραυστη - εκεχειρία, επιχείρησε η Ουάσινγκτον, κάνοντας λόγο για κινήσεις «αυτοάμυνας», ενώ ο κορυφαίος διπλωμάτης της κυβέρνησης Τραμπ επανέλαβε ένα από τα πάγια αιτήματα των ΗΠΑ για να καταλήξει σε συμφωνία με την Τεχεράνη: το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.

Ο Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, τόνισε την Τρίτη ότι οι διαπραγματεύσεις για συμφωνία με το Ιράν μπορεί να «διαρκέσουν μερικές ημέρες», «παγώνοντας» τις όποιες ελπίδες για άμεσο τερματισμό της σύγκρουσης. Περιγράφοντας τις επιθέσεις σε στόχους, όπως ιρανικά σκάφη που επιχειρούσαν να τοποθετήσουν νάρκες και σε σημεία εκτόξευσης πυραύλων, ο Ρούμπιο περιέγραψε, ουσιαστικά, το μήνυμα που θέλησε να στείλει η Ουάσινγκτον, ενώ οι συζητήσεις εξελίσσονται: τα Στενά του Ορμούζ πρέπει να παραμείνουν ανοιχτά «με τον έναν ή τον άλλον τρόπο».

«Τα Στενά πρέπει να είναι ανοιχτά, θα είναι ανοιχτά με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, οπότε πρέπει να παραμένουν ανοιχτά», δήλωσε ο Ρούμπιο σε δημοσιογράφους στο αεροπλάνο του στην Τζαϊπούρ της Ινδίας.

Παρά την εκεχειρία που ισχύει από τις αρχές Απριλίου, το Κεντρικό Διοικητήριο των ΗΠΑ ανακοίνωσε τη Δευτέρα ότι πραγματοποίησε νέες επιθέσεις για «να προστατεύσει τα στρατεύματά μας από απειλές που προέρχονται από ιρανικές δυνάμεις».

Το Ιράν είπε, από την πλευρά του, ότι κατέρριψε ένα «εχθρικό» stealth drone χρησιμοποιώντας νέο σύστημα αεράμυνας, σύμφωνα με ιρανικά πρακτορεία ειδήσεων, χωρίς να διευκρινίζει την προέλευσή του.

Οι αμερικανικές επιθέσεις πραγματοποιήθηκαν ενώ ο κορυφαίος διαπραγματευτής του Ιράν, Μοχάμεντ Γκαλιμπάφ και ο Υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί βρίσκονταν στη Ντόχα για συνομιλίες με τον Πρωθυπουργό του Κατάρ σχετικά με πιθανή συμφωνία με τις ΗΠΑ για τον τερματισμό του τρίμηνου πολέμου, σύμφωνα με αξιωματούχο που ενημέρωσε για την επίσκεψη.

Ο Ρούμπιο δήλωσε νωρίτερα σε δημοσιογράφους στη Νέα Δελχί ότι οι ΗΠΑ θα δώσουν κάθε ευκαιρία στη διπλωματία να πετύχει πριν εξετάσουν το ενδεχόμενο να χειριστούν το Ιράν «με άλλο τρόπο». Αναφέρθηκε σε «πολύ συγκεκριμένο αντικείμενο στο τραπέζι», εννοώντας τις συνομιλίες για την επαναλειτουργία των Στενών και «μια πολύ πραγματική, σημαντική και χρονικά περιορισμένη διαπραγμάτευση για το πυρηνικό ζήτημα».

Σε μακροσκελή ανάρτηση στο Truth Social τη Δευτέρα, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε ότι οι συνομιλίες με το Ιράν προχωρούν «καλά», αλλά προειδοποίησε για νέες επιθέσεις σε περίπτωση αποτυχίας. «Θα είναι μόνο μια Μεγάλη Συμφωνία για όλους, ή Καμία Συμφωνία», έγραψε.

Από την πλευρά του, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου επέλεξε να κρατήσει ψηλά τους πολεμικούς τόνους, δηλώνοντας ότι το Ισραήλ θα εντείνει τις επιθέσεις κατά της φιλοϊρανικής Χεζμπολάχ στο Λίβανο. Σύντομα μετά, ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε ότι επιτίθεται σε υποδομές της Χεζμπολάχ στην Ανατολική Κοιλάδα Μπεκάα και σε άλλες περιοχές. Το Ισραήλ και ο Λίβανος συμφώνησαν σε εκεχειρία στα μέσα Απριλίου, αλλά το Ισραήλ συνεχίζει τις αεροπορικές επιδρομές που χαρακτηρίζει πράξεις αυτοάμυνας κατά της Χεζμπολάχ, η οποία δεν συμμετείχε στην εκεχειρία.

Απειλεί με «σφοδρή αντίδραση» η Τεχεράνη πέρα από την ευρύτερη περιοχή

Στο μεταξύ, το πρωί της Τρίτης, λίγες ώρες μετά τις αμερικανικές επιχειρήσεις, ο εκπρόσωπος των Ενόπλων Δυνάμεων του Ιράν, Αμπολφάζλ Σεκάρτσι, δήλωσε ότι οποιαδήποτε νέα επιθετική ενέργεια εναντίον της Τεχεράνης θα αντιμετωπιστεί με «πολύ πιο σφοδρή» αντίδραση, η οποία θα εκτείνεται πέρα από τα όρια της περιοχής. Σε σχόλια που μετέδωσε το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Fars, ο Σεκάρτσι είπε ότι σε περίπτωση νέου γύρου πολέμου, οι επιθέσεις του Ιράν θα ξεπεράσουν τα σύνορα της περιοχής και θα είναι πιο σφοδρές και βίαιες από ό,τι στους προηγούμενους γύρους.

Από την πλευρά του, ο εκπρόσωπος της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας και Εξωτερικής Πολιτικής του ιρανικού κοινοβουλίου, Εμπραχίμ Ρεζάι τόνισε ότι οι διπλωμάτες που εκπροσωπούν την Τεχεράνη στις διαμεσολαβητικές συνομιλίες με τις ΗΠΑ «πρέπει να διαπραγματευτούν από θέση νικηφόρου δύναμης».

«Ο οριστικός νικητής του πολέμου ήταν και παραμένει το γενναίο ιρανικό έθνος», δήλωσε ο Ρεζάι σε ανάρτησή του στο X. «Η υποχώρηση στον εχθρό τον κάνει μόνο πιο άγριο και επιδεινώνει τα προβλήματά μας. Παρακαλώ, μην αμβλύνετε τις κόκκινες γραμμές».

Συνομιλίες στη Ντόχα: Το δάνειο του Κατάρ, οι επιλογές για το ουράνιο και τα Στενά

Αξιωματούχος που ενημέρωσε για την επίσκεψη των Ιρανών υψηλόβαθμων αξιωματούχων στη Ντόχα δήλωσε στο Reuters ότι οι συνομιλίες επικεντρώθηκαν στα Στενά του Ορμούζ και τα αποθέματα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, ενώ ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας του Ιράν συμμετείχε για να συζητηθεί η πιθανή απελευθέρωση «παγωμένων» ιρανικών κεφαλαίων ως μέρος της τελικής συμφωνίας.

Όπως αναφέρουν αραβικά μέσα, εξακολουθούν να υπάρχουν κενά όσον αφορά το ζήτημα των κεφαλαίων που απαιτούνται για την ενίσχυση της ιρανικής οικονομίας. Σε αυτό το πλαίσιο, το Κατάρ φέρεται να προσφέρει στην Τεχεράνη δάνειο ύψους περίπου 12 δισεκατομμυρίων δολαρίων «για ανθρωπιστικές ανάγκες», αλλά στην πράξη είναι δύσκολο να διαπιστωθεί πώς θα ενεργοποιηθεί ένας μηχανισμός που θα υποχρεώνει το Ιράν να επιστρέψει τα χρήματα – και ως εκ τούτου η προσφορά θεωρείται περισσότερο έμμεση επιχορήγηση.

Στο πυρηνικό ζήτημα, ο εκπρόσωπος του ιρανικού Υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκαΐ, δήλωσε ότι θα υπάρξει διαπραγμάτευση μόνο μετά την έγκριση του βασικού πλαισίου της συμφωνίας. Ο Τραμπ έχει πει σε διάφορους τόνους ότι κύριος στόχος του πολέμου είναι να αποτρέψει το Ιράν από την ανάπτυξη πυρηνικού όπλου με το υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιό του, ενώ η Τεχεράνη συνεχώς αρνείται οποιαδήποτε τέτοια πρόθεση. Σύμφωνα με πηγές, τρεις βασικές επιλογές βρίσκονται στο τραπέζι: η πώληση του εμπλουτισμένου ουρανίου στις ΗΠΑ, η μεταφορά του σε τρίτη χώρα ή η αραίωση του υπάρχοντος υλικού, χωρίς κάποια από αυτές από τις επιλογές να έχει προκριθεί.

Ο Μπαγκαΐ τόνισε ότι η πιθανή συμφωνία δεν περιλαμβάνει συγκεκριμένες λεπτομέρειες για τη διαχείριση των Στενών του Ορμούζ, από όπου συνήθως περνά περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου.

Το Ιράν δεν θα χρεώνει διόδια για τη διέλευση πλοίων, αλλά θα υπάρχει κόστος για υπηρεσίες όπως η ναυσιπλοΐα και μέτρα προστασίας του περιβάλλοντος, σύμφωνα με πρωτόκολλο που θα συμφωνηθεί με το Ομάν, το οποίο βρίσκεται στην απέναντι όχθη της υδάτινης οδού.

Σύμφωνα με διπλωματική πηγή της Μέσης Ανατολής, η ιαπωνική εφημερίδα Nikkei ανέφερε ότι οι ΗΠΑ και το Ιράν συζητούν σχέδιο για το άνοιγμα των Στενών περίπου 30 ημέρες μετά την επίτευξη συμφωνίας για τον τερματισμό των εχθροπραξιών.

Από τις 28 Φεβρουαρίου, όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν επιθέσεις κατά του Ιράν, μόνο μερικές δεκάδες πλοία διέρχονται καθημερινά τα Στενά του Ορμούζ, σε σύγκριση με 125–140 πλοία προηγουμένως, γεγονός που έχει οδηγήσει σε αύξηση των τιμών πετρελαίου και αύξηση του κόστους καυσίμων, λιπασμάτων και τροφίμων.

Την Τρίτη το πρωί στις ασιατικές αγορές, το αμερικανικό αργό West Texas Intermediate αυξήθηκε ελαφρώς σε σχέση με την προηγούμενη μέρα, αλλά υποχώρησε 5,5% σε σχέση με την Παρασκευή.