Τετάρτη 4 Νοεμβρίου 2026

Η «Οδύσσεια» του Ομήρου και ο Πλάτωνας γίνονται μαθήματα στο Χάρβαρντ


Ένα από τα πιο απαιτητικά μαθήματα του Χάρβαρντ εξελίσσεται σε εκπαιδευτικό φαινόμενο, συγκεντρώνοντας ολοένα και μεγαλύτερο ενδιαφέρον από τους πρωτοετείς φοιτητές.

Το «Humanities 10» ή «Hum 10», όπως είναι γνωστό, φέρνει τους νέους σε επαφή με κορυφαία έργα της παγκόσμιας γραμματείας και τους καλεί να διαβάσουν, να γράψουν και να συζητήσουν σε βάθος, σε μια εποχή όπου η τεχνητή νοημοσύνη και οι ψηφιακοί περισπασμοί αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο αποκτούμε και επεξεργαζόμαστε τη γνώση.

Σύμφωνα με την «Καθημερινή», η ζήτηση για συμμετοχή στο μάθημα έχει αυξηθεί εντυπωσιακά, με τις αιτήσεις να καταγράφουν άνοδο 40% το φετινό φθινόπωρο. Περίπου 180 πρωτοετείς διεκδικούν τις μόλις 90 διαθέσιμες θέσεις, ενώ η διαδικασία επιλογής περιλαμβάνει και την υποβολή γραπτής έκθεσης.

Σύμφωνα με την Wall Street Journal, το ενδιαφέρον έχει λάβει διαστάσεις που ακόμη και τα μέλη της πανεπιστημιακής κοινότητας δυσκολεύονται να εξηγήσουν. Η δημοφιλία του μαθήματος ενισχύεται και από τις εμπειρίες παλαιότερων συμμετεχόντων, οι οποίοι μοιράζονται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όσα αποκόμισαν από αυτή την ιδιαίτερη εκπαιδευτική εμπειρία.

Από τον Όμηρο στον Σαίξπηρ

Το Hum 10 δεν είναι ένα εύκολο μάθημα ούτε προσφέρει μια χαλαρή διαδρομή προς έναν καλό βαθμό. Οι φοιτητές καλούνται να μελετούν ένα ολόκληρο βιβλίο κάθε εβδομάδα και να παραδίδουν συχνά γραπτές εργασίες. Η αξιολόγηση είναι αυστηρή, χωρίς τη δυνατότητα επιλογής του συστήματος «επιτυχία ή αποτυχία».

Η διδακτέα ύλη περιλαμβάνει έργα που διαμόρφωσαν τη φιλοσοφία, τη λογοτεχνία και την ανθρώπινη σκέψη. Η διαδρομή ξεκινά από την «Οδύσσεια» του Ομήρου, περνά από τον Πλάτωνα και συνεχίζεται με συγγραφείς και στοχαστές όπως ο Μισέλ ντε Μοντέν, ο Ουίλιαμ Σαίξπηρ, ο Δάντης, ο Μπαρούχ Σπινόζα και ο Τζέιμς Μπόλντουιν.

Πολλοί από τους φοιτητές που υποβάλλουν αίτηση δηλώνουν ότι θέλουν να αναμετρηθούν με κείμενα τα οποία πιθανότατα δεν θα επέλεγαν να διαβάσουν από μόνοι τους. Παράλληλα, αναζητούν έναν τρόπο να περιορίσουν τη διάσπαση της προσοχής τους και να απομακρυνθούν από τη διαρκή ροή σύντομου ψηφιακού περιεχομένου και τις προτάσεις των αλγορίθμων.

Η απάντηση στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης

Η αναζήτηση ουσιαστικής σκέψης και συγκέντρωσης φαίνεται να αποτελεί έναν από τους βασικούς λόγους που προσελκύουν τους φοιτητές. Ο καθηγητής Κλασικών Σπουδών του Χάρβαρντ Ντέιβιντ Έλμερ, ένας από τους συντονιστές του προγράμματος, εκτιμά ότι αρκετοί νέοι αισθάνονται πως το σημερινό περιβάλλον δεν ευνοεί την εις βάθος ανάγνωση, την ανάλυση και τη συγκροτημένη γραφή.

Όπως επισημαίνει, δεν είναι σαφές αν αυτή η αίσθηση συνδέεται άμεσα με την τεχνητή νοημοσύνη και το κατά πόσο η χρήση της επηρεάζει την αυτονομία των φοιτητών στη συγγραφή και στον στοχασμό. Το βέβαιο είναι ότι το Hum 10 επιδιώκει να τους φέρει ξανά αντιμέτωπους με την προσωπική προσπάθεια που απαιτεί η μελέτη ενός σύνθετου κειμένου.

«Ένα μεγάλο μέρος της ανθρώπινης εμπειρίας είναι κάτι που δεν μπορεί να σου προσφέρει η τεχνητή νοημοσύνη», αναφέρει η Πέγκι Ούρνταν, φοιτήτρια Πολιτικών Επιστημών και Νευροεπιστήμης. Για την ίδια, η αξία του μαθήματος βρίσκεται ακριβώς στην ενεργή συμμετοχή, στην προσωπική ανάγνωση και στην ανταλλαγή απόψεων.

Το μάθημα ξεκίνησε το 2008, με πρωτοβουλία καθηγητών και με τη συμβολή σημαντικών πανεπιστημιακών, μεταξύ των οποίων ο Στίβεν Γκρίνμπλατ και ο Λούις Μέναντ. Η δημιουργία του εντάχθηκε σε μια ευρύτερη προσπάθεια να αναζωπυρωθεί το ενδιαφέρον για τις ανθρωπιστικές επιστήμες, σε μια περίοδο κατά την οποία η απήχησή τους στα πανεπιστήμια υποχωρούσε.

Έκτοτε, το πρόγραμμα εξελίσσεται μέσα από τη συνεργασία μιας ομάδας καθηγητών του Χάρβαρντ. Κάθε μέλος της διδακτικής ομάδας πραγματοποιεί διαλέξεις και συντονίζει εβδομαδιαία σεμινάρια, ενώ όλοι οι διδάσκοντες συμμετέχουν στις συζητήσεις και παρακολουθούν τις παρουσιάσεις των συναδέλφων τους.

Η προετοιμασία είναι απαιτητική και για τους ίδιους τους καθηγητές. Καθένας προτείνει δύο βιβλία για την ύλη της χρονιάς, ενώ καλείται να διδάξει κείμενα που ενδέχεται να μην αποτελούν το βασικό αντικείμενο της επιστημονικής του ειδίκευσης.

Η καθηγήτρια Φιλοσοφίας Σαμάνθα Μάντερν περιγράφει την εμπειρία ως έναν συνδυασμό ενθουσιασμού και άγχους, καθώς η διδασκαλία γίνεται μπροστά σε φοιτητές αλλά και σε συναδέλφους με σημαντική ακαδημαϊκή και συγγραφική διαδρομή. Όπως σημειώνει, το μάθημα αποτελεί μια εμπειρία που μπορεί να αλλάξει και τη ζωή των διδασκόντων.

Από την πλευρά του, ο Στίβεν Γκρίνμπλατ, ο οποίος διδάσκει στο Χάρβαρντ από το 1998, τονίζει ότι η επαφή με τους πρωτοετείς φοιτητές έχει κάτι ξεχωριστό. Ο ενθουσιασμός τους και η αίσθηση ότι ανακαλύπτουν για πρώτη φορά ιδέες και κείμενα λειτουργούν αναζωογονητικά και για τους καθηγητές.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

ΤΑ ΣΧΟΛΙΑ ΑΝΑΡΤΩΝΤΑΙ ME ΜΙΚΡΗ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΛΕΓΧΟΥ