Ερευνητές του Τμήματος Βιολογίας του ΑΠΘ αξιοποιούν σύγχρονες γενετικές μεθόδους για να διερευνήσουν περιστατικά επιθέσεων άγριων ζώων σε ανθρώπους. Αναλύοντας γενετικό υλικό που εντοπίζεται στα ρούχα των ατόμων που δέχθηκαν επίθεση, μπορούν να διαπιστώσουν ποιο ζώο βρέθηκε πίσω από κάθε περιστατικό.
Η μέθοδος έχει εφαρμοστεί ήδη σε περιστατικά στην Πάρνηθα και τη Χαλκιδική, συμβάλλοντας στην καλύτερη κατανόηση και διαχείριση τέτοιων περιστατικών.
Στο εργαστήριο της επίκουρης καθηγήτριας του Τμήματος Βιολογίας του ΑΠΘ, Δρ. Νικολέτας Καραΐσκου, μελετώνται δείγματα από αρκούδες, λύκους και ελάφια, όπως τρίχες, κόπρανα και κέρατα, με στόχο την παρακολούθηση των ζώων μέσω γενετικών αναλύσεων.
Η Νικολέτα Καραΐσκου ασχολείται με τη γενετική παρακολούθηση των μεγάλων θηλαστικών τα τελευταία 15 χρόνια, σε συνεργασία με την περιβαλλοντική οργάνωση Καλλιστώ. «Ουσιαστικά, έχει δημιουργηθεί μία βάση δεδομένων με το γενετικό αποτύπωμα ενός μεγάλου αριθμού ατόμων αρκούδας, λύκου και ελαφιού. Αυτή η βάση δεδομένων μπορεί να χρησιμοποιηθεί προκειμένου να απαντηθούν διάφορα οικολογικά και εξελικτικά ερωτήματα αλλά και πολλά που έχουν εφαρμογή στη διαχείριση όλων αυτών των ειδών, κυρίως στην αντιμετώπιση περιστατικών συγκρούσεων ανθρώπων με τα αντίστοιχα είδη», αναφέρει η ίδια.
Τα δείγματα συλλέγονται από την ομάδα πεδίου της οργάνωσης Καλλιστώ και προέρχονται είτε από νεκρά ζώα είτε από παγιδεύσεις, ενώ ένα μεγάλο μέρος των δειγμάτων προέρχεται από μη επεμβατική δειγματοληψία.
«Παρακολουθούμε τους πληθυσμούς χρησιμοποιώντας μη επεμβατικά βιολογικά δείγματα. Στην περίπτωση της αρκούδας, όταν γίνεται στοχευμένη μελέτη, τοποθετούνται συρματοπλέγματα πάνω σε στύλους της ΔΕΗ, όπου τα ζώα παρουσιάζουν μία τάση να τρίβονται πάνω τους και να μένουν οι τρίχες τους. Σε περιστατικά που έχουμε καταστροφές, όπως σε μελίσσια από αρκούδες, εκεί η ομάδα πεδίου ή η ομάδα άμεση επέμβασης, πλησιάζει τα σημεία αυτά και ψάχνει να εντοπίσει μία τούφα από τρίχες. Για τους λύκους, τα δείγματα είναι κόπρανα όπως και για τα ελάφια που μελετάμε στην Πάρνηθα, μαζί με κέρατα που απορρίπτουν τα αρσενικά».
Το DNA της άγριας ζωής
Η πιο πρόσφατη έρευνα της Νικολέτας Καραΐσκου αφορά την περιοχή της Πάρνηθας και πραγματοποιείται σε συνεργασία με τον ΟΦΥΠΕΚΑ. Στόχος είναι να μελετηθεί πώς επηρεάζει ο λύκος τον πληθυσμό των ελαφιών της περιοχής. Όσον αφορά την αρκούδα, υπάρχουν δείγματα από διάφορους πληθυσμούς, από Ροδόπη, Καστοριά μέχρι και τα Τρίκαλα.
Από τα δείγματα που συλλέγονται, απομονώνεται το DNA και ακολουθούν οι αναλύσεις προκειμένου να γίνεται καταγραφή των πληθυσμών. Για την αρκούδα, ο πληθυσμός υπολογίζεται σε περίπου 700-800 άτομα και για τον λύκο, σε 2000. Ωστόσο, σύμφωνα με την ερευνήτρια, είναι απαραίτητο να επανακτιμηθεί ο αριθμός της αρκούδας, συλλέγοντας σε μία συγκεκριμένη χρονική περίοδο δείγματα, από όλο το εύρος εξάπλωσης του είδους.
«Επειδή η μέχρι τώρα εκτίμηση του μεγέθους του πληθυσμού αρκούδας στη χώρα μας, έγινε με δείγματα που συλλέχθηκαν σποραδικά στο χώρο και το χρόνο, απαιτείται μια νέα εκτίμηση του πληθυσμού με δείγματα που θα έχουν συλλεχθεί σε μια κλειστή περίοδο που δεν θα έχουμε γεννήσεις και μετακινήσεις», εξηγεί, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Τα γενετικά δείγματα βοηθούν στον εντοπισμό των ζώων
Η γενετική παρακολούθηση έχει συμβάλει σημαντικά και στη διερεύνηση περιστατικών συγκρούσεων άγριων ζώων με ανθρώπους. Όπως εξηγεί η Νικολέτα Καραΐσκου, σε μία περίπτωση μελετήθηκαν τρίχες αρκούδας από επιθέσεις σε μελίσσια, από το Κιλκίς έως τη Μικρή Βόλβη. Οι αναλύσεις έδειξαν ότι όλες οι ζημιές είχαν προκληθεί από την ίδια αρκούδα και όχι από διαφορετικά ζώα, όπως αρχικά πίστευαν οι κάτοικοι.
Αντίστοιχα, στις επιθέσεις λύκων συλλέγονται γενετικά δείγματα ακόμη και από τα ρούχα των ανθρώπων που δέχθηκαν επίθεση, όπως συνέβη στην Πάρνηθα και στον Μαρμαρά Χαλκιδικής.
Με αυτόν τον τρόπο οι ερευνητές μπορούν να διαπιστώσουν ποιο ζώο εμπλέκεται σε κάθε περιστατικό και να βοηθήσουν τους ειδικούς άγριας ζωής να το εντοπίσουν, εφόσον χρειαστεί. Όπως επισημαίνει η Νικολέτα Καραΐσκου, συχνά πρόκειται για μεμονωμένα ζώα που εμφανίζουν ασυνήθιστη συμπεριφορά, γεγονός που καθιστά σημαντικό τον ακριβή εντοπισμό τους.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
ΤΑ ΣΧΟΛΙΑ ΑΝΑΡΤΩΝΤΑΙ ME ΜΙΚΡΗ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΛΕΓΧΟΥ