Τα πιο γλυκά-δηλητηριώδη μάτια της Ινδονησίας: Το ζώο που θεωρούνταν εξαφανισμένο για 100 χρόνια

Ένα σπάνιο πρωτεύον της Ινδονησίας, το οποίο είχε μείνει έξω από την επιστημονική βιβλιογραφία για σχεδόν έναν αιώνα, δεν είχε εξαφανιστεί. Το βραδυκίνητο της Μπάνγκα (Nycticebus bancanus) εξακολουθούσε να ζει στο νησί Μπάνγκα, ενώ περισσότερα από 90 άτομα είχαν διασωθεί την τελευταία δεκαετία από τοπικό κέντρο περίθαλψης άγριας ζωής.

Η νέα επιστημονική δημοσίευση φέρνει ξανά το είδος στο προσκήνιο, αποκαλύπτοντας παράλληλα πόσο επισφαλές είναι το μέλλον του, καθώς η καταστροφή των δασών, η εξόρυξη κασσιτέρου και η επέκταση των φυτειών φοινικέλαιου περιορίζουν τον φυσικό του βιότοπο, φέρνοντάς το όλο και συχνότερα σε επαφή με ανθρώπους.

Από το 1937 στις δεκάδες διασώσεις

Το βραδυκίνητο της Μπάνγκα χαρακτηρίζεται ως Κρισίμως Κινδυνεύον από τη Διεθνή Ένωση για τη Διατήρηση της Φύσης (IUCN), ενώ η τελευταία επιστημονική καταγραφή του είδους είχε δημοσιευτεί το 1937, γεγονός που το είχε αφήσει για δεκαετίες σχεδόν έξω από το πεδίο της επιστημονικής έρευνας. Ωστόσο, η απουσία του από τις επιστημονικές δημοσιεύσεις δεν σήμαινε ότι είχε εξαφανιστεί. Το Κέντρο Διάσωσης Άγριας Ζωής Alobi, στο νησί Μπάνγκα της Ινδονησίας, έχει περιθάλψει περισσότερα από 90 βραδυκίνητα μέσα σε δέκα χρόνια. Προηγουμένως, είχαν υπάρξει σποραδικές αναφορές, φωτογραφίες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και μια αδημοσίευτη πτυχιακή εργασία που περιέγραφε δύο ζώα στις εγκαταστάσεις του κέντρου.

Η πρόσφατη εργασία αποτελεί, σύμφωνα με τους ερευνητές, την πρώτη επιστημονική δημοσίευση που τεκμηριώνει την παρουσία του είδους έπειτα από σχεδόν 100 χρόνια. Τα ζώα εντοπίστηκαν κυρίως σε κατοικημένες περιοχές και δρόμους, με ορισμένα να έχουν διασωθεί από αιχμαλωσία, ενώ άλλα είχαν υποστεί εγκαύματα από ηλεκτρικό ρεύμα. Οι περιπτώσεις αυτές δείχνουν τις πιέσεις που αντιμετωπίζει το είδος καθώς το φυσικό του περιβάλλον συρρικνώνεται. Σύμφωνα με τον διευθυντή του κέντρου, Langka Sani, η παράνομη εξόρυξη κασσιτέρου και η εκτεταμένη αποψίλωση για τη δημιουργία φυτειών φοινικέλαιου έχουν περιορίσει σημαντικά τα δάση του νησιού.

Οι απελευθερώσεις δίνουν ελπίδα, αλλά ο κίνδυνος παραμένει

Πάνω από 90 ζώα διασώθηκαν, από τα οποία τα 86 ανάρρωσαν και απελευθερώθηκαν σε επτά επιλεγμένες τοποθεσίες, όπου υπάρχουν μεγαλύτερες εκτάσεις δάσους. Οι διασώσεις πραγματοποιήθηκαν σε τέσσερις περιοχές του νησιού, καθώς και στην πόλη Πανγκάλπινανγκ. Η γεωγραφική διασπορά των περιστατικών αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο το είδος να εξακολουθεί να συναντάται σε μεγάλο μέρος της Μπάνγκα, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι οι πληθυσμοί του είναι ασφαλείς: ενδέχεται να είναι κατακερματισμένοι, απομονωμένοι μεταξύ τους και ιδιαίτερα ευάλωτοι στην περαιτέρω απώλεια δασών.

Τα βραδυκίνητα έχουν ακόμη μία ασυνήθιστη ιδιότητα, μιας και είναι τα μόνα γνωστά δηλητηριώδη πρωτεύοντα. Για να παραγάγουν το δηλητήριό τους, γλείφουν έναν ειδικό αδένα στις μασχάλες τους και αναμειγνύουν την έκκρισή του με το σάλιο τους, ενώ το δάγκωμά τους μπορεί να προκαλέσει έντονο πόνο. Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι η επανεμφάνιση του είδους στην επιστημονική βιβλιογραφία είναι μόνο η αρχή. Χρειάζονται συστηματικές καταμετρήσεις, γενετικές μελέτες και, κυρίως, προστασία των δασών που έχουν απομείνει. Στις προτάσεις περιλαμβάνονται επίσης η δημιουργία πληθυσμού σε αιχμαλωσία για λόγους διατήρησης και η διερεύνηση γειτονικών νησιών, ώστε να διαπιστωθεί αν εκεί επιβιώνουν άγνωστοι ή παραμελημένοι πληθυσμοί.

Το βραδυκίνητο της Μπάνγκα μπορεί να μην είχε εξαφανιστεί, αλλά η επιβίωσή του δεν είναι καθόλου εξασφαλισμένη. Η πρόκληση πλέον είναι να μη μετατραπεί η μακρά απουσία του από την επιστήμη σε πραγματική εξαφάνιση.