Ρουμπίνια και ζαφείρια στην επιφάνεια του Άρη;

Ευρήματα από αποστολές της NASA δείχνουν ότι στον Άρη μπορεί να σχηματίζονται ορυκτά παρόμοια με ρουμπίνια, ζαφείρια και οπάλιο, παρέχοντας νέες σημαντικές πληροφορίες για το γεωλογικό του παρελθόν του πλανήτη.

Πρόσφατες αναλύσεις δεδομένων από το ρόβερ Perseverance της NASA δείχνουν ότι ο «Κόκκινος Πλανήτης» ενδέχεται να φιλοξενεί ίχνη από τα ίδια ορυκτά που συνθέτουν τα ρουμπίνια, τα ζαφείρια και το οπάλιο στη Γη.

Το ρόβερ Perseverance της NASA, γνωστό και ως Percy, που ανίχνευσε τα ίχνη ορυκτών στον «Κόκκινο Πλανήτη». Photo: Pixabay

Αναλυτικότερα, όπως αναφέρει το Scientific American, με τη χρήση φασματόμετρου μέσης υπέρυθρης ζώνης ακτινοβολίας του ρόβερ, γνωστού ως Percy, ανιχνεύθηκαν σε ανοιχτόχρωμα βότσαλα μέσα στον κρατήρα Jezero υψηλές ποσότητες κορουνδίου, μια μορφή οξειδωμένου αλουμινίου. Αυτή είναι η οικογένεια ορυκτών που περιλαμβάνει ακριβούς πολύτιμους λίθους όπως ρουμπίνια και ζαφείρια. Ωστόσο, τα ευρήματα είναι εξαιρετικά μικρά, συχνά σε μικροκλίμακα, και δεν παρουσιάζουν τη διαύγεια ή τη δομή που θα τους έδινε εμπορική αξία.

Ορυκτά που αποκαλύπτουν το παρελθόν

Η σημασία τους δεν βρίσκεται στην αισθητική ή οικονομική τους αξία, αλλά στις συνθήκες κάτω από τις οποίες δημιουργήθηκαν. Στη Γη, ο σχηματισμός τέτοιων ορυκτών απαιτεί έντονη πίεση και υψηλές θερμοκρασίες, συνθήκες που συνήθως σχετίζονται με τη δράση τεκτονικών πλακών και γεωλογικά ενεργών περιοχών. Ο Άρης, όμως, δεν διαθέτει ενεργή τεκτονική όπως η Γη. Για τον λόγο αυτό, οι επιστήμονες θεωρούν ότι τέτοιοι σχηματισμοί μπορεί να προέκυψαν από βίαιες προσκρούσεις αστεροειδούς, κατά την οποία το αλουμίνιο στον αστεροειδή συγχωνεύτηκε γρήγορα με ορυκτά του Άρη.

Η Κάντις Μπέντφορντ, ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο Περντού και εκ των συντακτών της έκθεσης που δημοσιεύθηκε στο Journal of Geophysical Research, εξήγησε πως τα ορυκτά στον Άρη δεν είναι στην πραγματικότητα πολύτιμα, επειδή δημιουργούνται σε δευτερόλεπτα από την πρόσκρουση. Όπως είπε, είναι πολύ διαφορετικά από τους λίθους που βρίσκονται στη Γη, δεν έχουν την ίδια λάμψη και τείνουν να είναι μικροσκοπικά για να εφαρμοστούν σε κοσμήματα, με κάποια να είναι μικρότερα του ενός χιλιοστού. Την ίδια στιγμή, στοιχεία που συγκεντρώθηκαν από τον δορυφόρο Mars Reconnaissance Orbiter, αλλά και τον Πέρσι, αναδεικνύουν την πιθανή παρουσία οπαλίου. Όπως και στην περίπτωση του κορουνδίου, και σε αυτή πρόκειται απλώς για ίχνη, αλλά το ενδιαφέρον είναι άλλο.

Ετσι θα μπορούσε να είναι σχηματισμένος κρατήρας στο μακρινό παρελθόν στην επιφάνεια του πλανήτη Άρη. Photo: Commons.wikimedia/ NASA/JPL-Caltech

Τα ορυκτά αυτά στη Γη σχηματίζονται όταν νερό διεισδύει σε ρωγμές πετρωμάτων και στη συνέχεια εξατμίζεται, αφήνοντας πίσω του αποθέσεις που με τον χρόνο δημιουργούν χαρακτηριστικές δομές. Η πιθανή ανίχνευσή τους στον Άρη αποτελεί μια ισχυρή ένδειξη ότι στο παρελθόν ο πλανήτης διέθετε σημαντικές ποσότητες νερού, πιθανώς σε υπόγειες δεξαμενές ή επιφανειακά συστήματα που έχουν πλέον χαθεί. Εξάλλου, παλαιότερη αποστολή στον Άρη με το Mars Phoenix Lander επιβεβαίωσε την παρουσία πάγου στον πλανήτη.

Διαπλανητικά ταξίδια αγορών;

Παρότι τέτοιες ανακαλύψεις προκαλούν ενθουσιασμό και δημιουργούν εικόνες ενός πλανήτη γεμάτο θησαυρούς, η επιστημονική κοινότητα είναι επιφυλακτική. Όπως αναφέρουν οι ερευνητές, στον Άρη δε βρίσκονται πολύτιμοι λίθοι όπως στην Γη και ακόμα και αν ίσχυε κάτι τέτοιο, η εξόρυξή τους στον Κόκκινο Πλανήτη δε θα είχε νόημα, αφού τα κόστη μιας τέτοιας διαδικασίας θα ήταν άσκοπη.

Μολονότι δε μπορούν να αξιοποιηθούν, προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες στους ειδικούς για το γεωλογικό παρελθόν του πλανήτη, τη σύνθεση και το σχηματισμό του. Οι επιστήμονες επισημαίνουν πως ακόμα και αν η εύρεση περαιτέρω στοιχείων θα βοηθούσε σημαντικά, αυτό σημαίνει ότι θα έπρεπε να φτάσει στη Γη δείγμα για ανάλυση με ηλεκτρονικό μικροσκόπιο. Κάτι τέτοιο, ωστόσο, φαντάζει σενάριο… επιστημονικής φαντασίας, αφού τους περασμένους μήνες, όπως επισημαίνει το δημοσίευμα, η αμερικανική κυβέρνηση ακύρωσε προγραμματισμένη αποστολή, παρά τα χρόνια σχεδιασμού και τα εκατομμύρια δολάρια που δαπανήθηκαν για αυτόν τον στόχο.