Το ξενοδοχείο-φάντασμα των Ιταλικών Άλπεων στα 2.160 μέτρα που παραμένει εγκαταλελειμμένο εδώ και 70 χρόνια

Στην καρδιά των ιταλικών Άλπεων, σε υψόμετρο 2.160 μέτρων, βρίσκεται ένα από τα πιο ιδιαίτερα εγκαταλελειμμένα κτίρια της Ιταλίας. Πρόκειται για το Sporthotel Paradiso, ένα ξενοδοχείο στη Val Martello του Νοτίου Τιρόλου, σχεδιασμένο από τον σπουδαίο Ιταλό αρχιτέκτονα Gio Ponti.

Το κτίριο, που σήμερα μοιάζει με έναν γιγάντιο «σκελετό» μέσα στο αλπικό τοπίο, δημιουργήθηκε τη δεκαετία του 1930 ως ένα φιλόδοξο εγχείρημα για τον ορεινό τουρισμό. Περισσότερες από επτά δεκαετίες μετά, παραμένει σε κατάσταση εγκατάλειψης.

Ένα ξενοδοχείο-πρότυπο για τον ορεινό τουρισμό

Το Sporthotel Paradiso σχεδιάστηκε από τον Gio Ponti σε συνεργασία με τους Antonio Fornaroli και Eugenio Soncini, η κατασκευή του ολοκληρώθηκε το 1936 και το ξενοδοχείο άνοιξε για το κοινό το 1937. Η ιδέα ήταν ιδιαίτερα προχωρημένη για την εποχή, το ξενοδοχείο προοριζόταν να συνδυάσει τη διαμονή, τον αθλητισμό και την άμεση επαφή με το φυσικό περιβάλλον. Βρισκόταν σε ένα απομονωμένο σημείο της Val Martello, με θέα στις κορυφές και τους παγετώνες των Άλπεων.

Σχεδιάστηκε για επισκέπτες που αναζητούσαν την ορεινή φύση, το χιόνι και τα χειμερινά σπορ, αλλά ταυτόχρονα ήθελαν τις ανέσεις ενός σύγχρονου ξενοδοχείου. Το κτίριο είχε επτά ορόφους και περισσότερα από 100 δωμάτια/θέσεις φιλοξενίας, ενώ η αρχιτεκτονική του χαρακτηριζόταν από τις έντονες οριζόντιες γραμμές, τις καμπύλες και τη μεγάλη επικλινή στέγη. Το αρχικό κτίριο είχε πράσινη πρόσοψη, όμως μετά τις μεταγενέστερες επεμβάσεις το χρώμα άλλαξε. Το 1952 η πρόσοψη βάφτηκε στο χαρακτηριστικό κόκκινο που έχει συνδεθεί έκτοτε με το κτίριο.Την ίδια περίοδο έγιναν επεκτάσεις, μεταξύ των οποίων προστέθηκαν δύο ακόμη επίπεδα και μια ημικυκλική πτέρυγα για γκαράζ.

Ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος άλλαξε την ιστορία του

Η πορεία του ξενοδοχείου διακόπηκε από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Το 1943 το κτίριο καταλήφθηκε από τον γερμανικό στρατό και χρησιμοποιήθηκε ως κέντρο κατασκοπείας. Μετά το τέλος του πολέμου έγινε προσπάθεια να επαναλειτουργήσει, όμως το εγχείρημα δεν είχε συνέχεια. Το 1952 πραγματοποιήθηκαν νέες εργασίες και επεκτάσεις, όμως ούτε αυτές κατάφεραν να δώσουν στο ξενοδοχείο τη δεύτερη ζωή που αναζητούσαν οι ιδιοκτήτες του.

Το Sporthotel Paradiso έκλεισε οριστικά το 1955. Από τότε η εγκατάλειψη άρχισε να αφήνει εμφανή τα σημάδια της πάνω στο κτίριο. Η βλάστηση εισχώρησε στους χώρους και το άλλοτε φιλόδοξο ξενοδοχείο μετατράπηκε σταδιακά σε ένα τεράστιο εγκαταλελειμμένο κτίσμα μέσα στο αλπικό τοπίο. Σήμερα αποτελεί σημείο ενδιαφέροντος για αρχιτέκτονες, φωτογράφους και λάτρεις των εγκαταλελειμμένων κτιρίων.

Ένα «γίγαντας» ανάμεσα στις Άλπεις

Η εικόνα του Sporthotel Paradiso είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακή. Το κτίριο ξεχωρίζει ανάμεσα στα δέντρα και τις χιονισμένες κορυφές, ενώ στο εσωτερικό του έχουν παραμείνει ίχνη από τον αρχικό σχεδιασμό του Gio Ponti. Οι διαφορετικοί χρωματισμοί των τοίχων και των οροφών, αλλά και στοιχεία του αρχικού σχεδιασμού, εξακολουθούν να είναι ορατά σε ορισμένα σημεία. Η Domus το περιγράφει ως ένα κτίριο που μοιάζει με «ατμόπλοιο πάνω στο χιόνι», λόγω της ιδιαίτερης μορφής του μέσα στο αλπικό τοπίο.

Η ιστορία του Sporthotel Paradiso αποτέλεσε αντικείμενο του ντοκιμαντέρ «Hotel Paradiso», σε σκηνοθεσία των Erald Dika και Thomas Saglia. Η ταινία του 2024, διάρκειας 52 λεπτών, καταγράφει την ιστορία του κτιρίου, την αρχιτεκτονική του και τη σημερινή του κατάσταση, μέσα από μαρτυρίες και εικόνες από το εσωτερικό του. Το ντοκιμαντέρ έχει προβληθεί σε φεστιβάλ και αρχιτεκτονικές διοργανώσεις στην Ιταλία, αναζωπυρώνοντας το ενδιαφέρον για την τύχη του εγκαταλελειμμένου ξενοδοχείου.

Η ιδιοκτησία έχει περάσει στην οικογένεια Fuchs von Mannstein, που συνδέεται με τη ζυθοποιία Forst, ενώ κατά καιρούς έχουν εξεταστεί διαφορετικές προτάσεις για την αξιοποίηση ή τη διάσωσή του. Το πρόβλημα είναι ότι το Sporthotel βρίσκεται μέσα στο ευαίσθητο φυσικό περιβάλλον του Εθνικού Πάρκου Stelvio. Έτσι, οποιαδήποτε προσπάθεια αποκατάστασης πρέπει να συνδυάσει την προστασία ενός σημαντικού έργου της μοντέρνας αρχιτεκτονικής με τους περιορισμούς που επιβάλλει το αλπικό περιβάλλον.