Ένα σπάνιο λουλούδι με ιστορία 4.000 ετών: Βρήκαν τους αρχαιότερους γνωστούς σπόρους του σε αγγείο

Ένα εύρημα ηλικίας περίπου 4.000 ετών ήρθε στο φως στον αρχαιολογικό χώρο του Külhöyük στην Τουρκία και ενδέχεται να αλλάξει όσα γνωρίζουμε για την ιστορία ενός από τα πιο σπάνια φυτά της χώρας.

Μέσα σε ένα κεραμικό αγγείο που χρονολογείται στην Εποχή του Μέσου Χαλκού, οι αρχαιολόγοι εντόπισαν υπολείμματα σπόρων που αποδίδονται στο είδος Centaurea tchihatcheffii. Πρόκειται για ένα λουλούδι που σήμερα απαντάται στη φύση μόνο σε μια μικρή περιοχή κοντά στην Άγκυρα. Η ταυτοποίηση των σπόρων, πάντως, θα πρέπει να επιβεβαιωθεί από τις απαιτούμενες αναλύσεις και την επιστημονική δημοσίευση των αποτελεσμάτων.

Ένα αρχαίο εύρημα κοντά στην Άγκυρα

Ο αρχαιολογικός χώρος του Külhöyük βρίσκεται στην περιοχή Oyaca, στον δήμο Gölbaşı, λίγο περισσότερο από 20 χιλιόμετρα νότια του κέντρου της Άγκυρας. Πρόκειται για έναν τεχνητό λόφο μήκους περίπου 250 μέτρων και ύψους 22 μέτρων, ο οποίος αποτελείται από διαδοχικά στρώματα ανθρώπινης κατοίκησης. Οι πρώτες κοινότητες που εγκαταστάθηκαν στην περιοχή ήταν οι Χάττι, ένας αυτόχθονος λαός της Ανατολίας, κατά την 3η χιλιετία π.Χ. Αργότερα, οι Χετταίοι επέκτειναν τον οικισμό, δημιουργώντας μεταξύ άλλων τείχη, μνημειακές κατασκευές και οχυρωμένες εισόδους.

Οι επίσημες ανασκαφές ξεκίνησαν το 1992, μετά τον εντοπισμό του χώρου κατά τη διάρκεια παράνομων ανασκαφών το 1978. Σήμερα, το Külhöyük αποτελεί ενεργό αρχαιολογικό έργο υπό την εποπτεία των τουρκικών αρχών και, σύμφωνα με το τουρκικό υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού, είναι η μοναδική χετταϊκή πόλη που ανασκάπτεται συστηματικά εντός των διοικητικών ορίων της Άγκυρας.

Το λουλούδι που κινδυνεύει να εξαφανιστεί

Το Centaurea tchihatcheffii είναι ένα ετήσιο φυτό της οικογένειας των Asteraceae, στην οποία ανήκουν μεταξύ άλλων οι μαργαρίτες και οι ηλίανθοι. Τα άνθη του έχουν αποχρώσεις του κόκκινου, του ροζ και του μωβ. Στην Τουρκία είναι γνωστό και ως «sevgi çiçeği», δηλαδή «λουλούδι της αγάπης», ενώ μια ακόμη ονομασία του, «yanardöner», παραπέμπει στους διαφορετικούς χρωματισμούς που μπορεί να εμφανίζει ανάλογα με το φως.

Το είδος χαρακτηρίζεται από την IUCN ως κρισίμως κινδυνεύον, ενώ περιλαμβάνεται και στα είδη που απολαμβάνουν αυστηρή προστασία βάσει της Σύμβασης της Βέρνης. Από το 2019 υπάρχει επίσης προστατευόμενη γεωγραφική ένδειξη για το συγκεκριμένο φυτό, με την επιτρεπόμενη καλλιέργειά του να περιορίζεται σε έκταση μόλις 1.750 τετραγωνικών μέτρων στην περιοχή Eymir

Εκτός από την προστατευόμενη περιοχή και ορισμένες μεμονωμένες καταγραφές κοντά στο Gölbek, δεν είναι γνωστό να υπάρχει άλλη άγρια πληθυσμιακή ομάδα του είδους στον κόσμο. Αν η ταυτοποίηση των αρχαίων σπόρων επιβεβαιωθεί, το εύρημα θα δείξει ότι το συγκεκριμένο λουλούδι φύτρωνε στην περιοχή ήδη από την Εποχή του Χαλκού, περίπου 3.700 χρόνια πριν από την πρώτη επιστημονική περιγραφή του είδους.Ένα μικρό λουλούδι που σήμερα βρίσκεται στο όριο της εξαφάνισης θα έχει έτσι μια ιστορία που φτάνει τουλάχιστον τέσσερις χιλιετίες πίσω.