Στις 30 Ιουλίου 1963 έγινε γνωστή η αυτομόληση του Κιμ Φίλμπι από τη βρετανική μυστική υπηρεσία MI6 στη Σοβιετική Ένωση, σε μία από τις μεγαλύτερες υποθέσεις κατασκοπείας του 20ού αιώνα.
Περισσότερες από πέντε δεκαετίες αργότερα, το BBC έφερε στο φως ένα σπάνιο και μέχρι τότε αδημοσίευτο βίντεο του 1981, στο οποίο ο διαβόητος διπλός πράκτορας παραδίδει διάλεξη σε στελέχη της Στάζι, αποκαλύπτοντας τον τρόπο με τον οποίο κατάφερε να διεισδύσει στην καρδιά των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών και να μεταφέρει απόρρητες πληροφορίες στη σοβιετική KGB επί δεκαετίες.
Το συγκεκριμένο υλικό θεωρείται το μοναδικό γνωστό βίντεο στο οποίο ο κορυφαίος εκπρόσωπος της διαβόητης κατασκοπευτικής ομάδας «Οι Πέντε του Κέιμπριτζ» μιλά ανοιχτά για τη δράση και την προδοσία του, προσφέροντας μια σπάνια ματιά στον τρόπο λειτουργίας ενός από τους σημαντικότερους σοβιετικούς κατασκόπους του Ψυχρού Πολέμου.
Το μοναδικό βίντεο με τις αποκαλύψεις του Κιμ Φίλμπι
Στο βίντεο του 1981, ο Κιμ Φίλμπι εμφανίζεται πίσω από ένα αναλόγιο, φορώντας κοστούμι και χοντρά γυαλιά, απευθυνόμενος σε στελέχη της Στάζι.
«Σχεδόν όλη μου τη ζωή προσπαθούσα να αποφεύγω κάθε είδους δημοσιότητα», αναφέρει χαρακτηριστικά, σε μια δήλωση που αποκτά ιδιαίτερη σημασία δεδομένης της διπλής ζωής που έζησε.
Όπως εξήγησε ο πρώην ανταποκριτής του BBC σε θέματα ασφαλείας, Γκόρντον Κορέρα, όταν παρουσίασε το βίντεο το 2016, ο Φίλμπι παραδίδει ουσιαστικά «ένα masterclass στην προδοσία», περιγράφοντας την πορεία του από τη στρατολόγησή του από σοβιετικούς πράκτορες στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ μέχρι την ένταξή του στη MI6, από όπου διοχέτευε πολύτιμα κρατικά μυστικά στη Μόσχα.
Ο ίδιος περιγράφει με κάθε λεπτομέρεια τον τρόπο με τον οποίο αφαιρούσε απόρρητους φακέλους από τα αρχεία της υπηρεσίας.
«Κάθε βράδυ έφευγα από το γραφείο με έναν μεγάλο χαρτοφύλακα γεμάτο εκθέσεις που είχα συντάξει ο ίδιος και με φακέλους που είχα πάρει από τα πραγματικά αρχεία. Τους παρέδιδα στον σύνδεσμό μου το ίδιο βράδυ. Το επόμενο πρωί μου επέστρεφαν τους φακέλους, αφού προηγουμένως είχε φωτογραφηθεί το περιεχόμενό τους, και τους έβαζα ξανά στη θέση τους. Αυτό το έκανα συστηματικά, χρόνο με τον χρόνο», αναφέρει, μιλώντας στο BBC.
Οι «Πέντε του Κέιμπριτζ» και η προδοσία προς όφελος της KGB
Ο Κιμ Φίλμπι ανήκε στον περίφημο πυρήνα των «Πέντε του Κέιμπριτζ», μαζί με τους Ντόναλντ ΜακΛιν, Γκάι Μπέρτζες, Άντονι Μπλαντ και Τζον Κέρνκρος. Τα μέλη της ομάδας παρέδιδαν κρατικά μυστικά της Βρετανίας στο Κρεμλίνο κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και του Ψυχρού Πολέμου, ακόμη και στην περίοδο που η ναζιστική Γερμανία και η Σοβιετική Ένωση διατηρούσαν συμμαχικές σχέσεις.
Η συγγραφέας του βιβλίου Οι Απόστολοι του Στάλιν: Οι Πέντε του Κέιμπριτζ και η δημιουργία της Σοβιετικής Αυτοκρατορίας, Αντόνια Σίνιορ, υποστηρίζει ότι η εικόνα που συχνά παρουσιάζεται για την ομάδα απέχει σημαντικά από την πραγματικότητα.
Όπως επισημαίνει, οι κινηματογραφικές και τηλεοπτικές απεικονίσεις τούς παρουσιάζουν ως γοητευτικούς αντιήρωες, ενώ στην πραγματικότητα ήταν άνθρωποι που πρόδωσαν τόσο τη χώρα τους όσο και τους ανθρώπους που τους εμπιστεύονταν. Σύμφωνα με την ίδια, η δράση τους συνέβαλε στην ενίσχυση της σοβιετικής επιρροής και στην υποδούλωση της μισής Ευρώπης από τον Ιωσήφ Στάλιν.
Η επιχείρηση στην Αλβανία και οι εκατοντάδες νεκροί
Κατά τη διάρκεια της ομιλίας του στη Στάζι, ο Φίλμπι παραδέχεται ότι πρόδωσε κοινή επιχείρηση της CIA και της MI6 στην Αλβανία, η οποία είχε ως αποτέλεσμα να σκοτωθούν εκατοντάδες άνθρωποι.
Στην αυτοβιογραφία του που εκδόθηκε το 1968, χαρακτήριζε μάλιστα τους Αλβανούς πράκτορες που παρέδωσε ως ανθρώπους που «μόλις είχαν κατέβει από τα δέντρα». Η εφημερίδα The New York Times είχε χαρακτηρίσει τότε το βιβλίο του «αμετανόητο και αυτάρεσκο».
Η Αντόνια Σίνιορ υποστηρίζει ότι ο Φίλμπι επέδειξε πλήρη αδιαφορία για τους ανθρώπους που οδήγησε στον θάνατο.
Η άνοδος στη MI6 και τα μυστικά που έφταναν στη Μόσχα
Αφού στρατολογήθηκε ως σοβιετικός κατάσκοπος στις αρχές της δεκαετίας του 1930 στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, ο Κιμ Φίλμπι εντάχθηκε στη MI6 το 1940 και αργότερα ανέλαβε την ηγεσία του τμήματος αντικατασκοπείας κατά της Σοβιετικής Ένωσης.
Η θέση αυτή του επέτρεψε να διοχετεύει στην KGB κρίσιμα βρετανικά και αμερικανικά μυστικά, ενώ παράλληλα υπονόμευε αντικομμουνιστικές επιχειρήσεις της Δύσης.
Η Σίνιορ αποδίδει σε μεγάλο βαθμό την ανέλιξή του σε αυτό που αποκαλεί «chapocracy», δηλαδή σε ένα κλειστό δίκτυο προνομιούχων ανδρών της βρετανικής ελίτ, όπου η κοινωνική καταγωγή και οι προσωπικές γνωριμίες είχαν μεγαλύτερη βαρύτητα από τον αυστηρό έλεγχο ασφαλείας.
Σύμφωνα με την ίδια, αυτό το σύστημα επέτρεψε στον Φίλμπι και στους υπόλοιπους της ομάδας να αποκτήσουν πρόσβαση στα πιο ευαίσθητα κρατικά μυστικά της Βρετανίας και των Ηνωμένων Πολιτειών επί 17 χρόνια.
Μεταξύ των πληροφοριών που απέκτησαν ήταν στοιχεία για την ατομική έρευνα, τα πλήρη πρακτικά του βρετανικού υπουργικού συμβουλίου, τα μυστικά του Μπλέτσλεϊ Παρκ, του βρετανικού κέντρου αποκρυπτογράφησης κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, καθώς και η ιδιωτική αλληλογραφία του Ουίνστον Τσόρτσιλ και του Φραγκλίνου Ντ. Ρούζβελτ. Δεν είναι τυχαίο, σημειώνει η Σίνιορ, ότι οι σοβιετικές υπηρεσίες πληροφοριών αποκαλούσαν εσωτερικά την ομάδα «Οι Υπέροχοι Πέντε».
Η απόδραση στη Μόσχα και η συμβουλή προς τους πράκτορες της Στάζι
Μετά την αυτομόληση των Γκάι Μπέρτζες και Ντόναλντ ΜακΛιν στη Σοβιετική Ένωση το 1951, ο Φίλμπι απομακρύνθηκε από τα καθήκοντά του και τελικά απολύθηκε από τη MI6 το 1955.
Παρ’ όλα αυτά, κατάφερε να διαφύγει στη Μόσχα το 1963.
Στο τέλος της διάλεξής του προς τα στελέχη της Στάζι αποκάλυψε ποια θεωρούσε τη σημαντικότερη συμβουλή για έναν κατάσκοπο.
«Με ανέκριναν για να μου σπάσουν το ηθικό και να με αναγκάσουν να ομολογήσω. Το μόνο που έπρεπε να κάνω ήταν να κρατήσω την ψυχραιμία μου. Η συμβουλή μου είναι να λέτε σε όλους τους πράκτορές σας να μην ομολογούν ποτέ. Απλώς να τα αρνούνται όλα», είπε χαρακτηριστικά.
Γιατί δεν καταδικάστηκε ποτέ
Κανένα από τα μέλη των «Πέντε του Κέιμπριτζ» δεν οδηγήθηκε ποτέ σε δίκη για κατασκοπεία, γεγονός που επί χρόνια τροφοδότησε θεωρίες περί συγκάλυψης από το βρετανικό κατεστημένο.
Ωστόσο, η Αντόνια Σίνιορ υποστηρίζει ότι τα νεότερα αρχεία της MI5 παρουσιάζουν μια πιο σύνθετη εικόνα. Όπως αναφέρει, οι βρετανικές υπηρεσίες ασφαλείας υπέπεσαν σε λάθη, όμως το βασικό πρόβλημα ήταν η αδυναμία συγκέντρωσης αποδεικτικών στοιχείων που θα επέτρεπαν την άσκηση δίωξης.
Οι υποψίες στράφηκαν στον Φίλμπι αμέσως μετά την αυτομόληση των Μπέρτζες και ΜακΛιν. Ανακρίθηκε, τέθηκε υπό παρακολούθηση, οι συνομιλίες του καταγράφονταν και εξετάστηκε από κορυφαίο δικηγόρο. Παρά ταύτα, σύμφωνα με τη Σίνιορ, υπήρχε η πεποίθηση ότι έλεγε ψέματα, χωρίς όμως να υπάρχουν οι αποδείξεις που απαιτούσε η βρετανική Δικαιοσύνη.
Ήρωας στη Ρωσία μέχρι και σήμερα
Οι βρετανικές υπηρεσίες κατάφεραν τελικά να αποσπάσουν ομολογίες από τον Κιμ Φίλμπι, τον Άντονι Μπλαντ και τον Τζον Κέρνκρος, όμως αυτό συνέβη μόνο αφού τους είχε παρασχεθεί ασυλία από ποινική δίωξη, γεγονός που σήμαινε ότι οι ομολογίες τους δεν μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως αποδεικτικό στοιχείο στο δικαστήριο.
Η Αντόνια Σίνιορ υποστηρίζει ότι εκείνο που ουσιαστικά προστάτευσε τους «Πέντε του Κέιμπριτζ» ήταν το κράτος δικαίου στη Βρετανία, καθώς η επιμονή στην ύπαρξη αποδείξεων και στη νόμιμη διαδικασία δεν επέτρεψε την καταδίκη τους.
Μετά την αυτομόλησή του, ο Φίλμπι τιμήθηκε ως ήρωας στη Σοβιετική Ένωση, έφτασε στον βαθμό του συνταγματάρχη της KGB και μετά τον θάνατό του, το 1988, η μορφή του εμφανίστηκε ακόμη και σε σοβιετικό γραμματόσημο το 1990.
Η τιμητική αντιμετώπισή του στη Ρωσία συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Πλατεία στη Μόσχα, κοντά στην έδρα της ρωσικής Υπηρεσίας Εξωτερικών Πληροφοριών, φέρει το όνομά του, ενώ άγαλμά του έχει τοποθετηθεί κοντά στο πεδίο της μάχης του Κουρσκ. Σύμφωνα με την Αντόνια Σίνιορ, ο Βλαντίμιρ Πούτιν έχει υιοθετήσει τον Κιμ Φίλμπι ως σύμβολο του ρωσικού εθνικισμού.
Ο Κιμ Φίλμπι είναι θαμμένος στο κοιμητήριο Κουντσόβο, στα περίχωρα της Μόσχας, στη χώρα που ο ίδιος θεωρούσε πραγματική του πατρίδα. Όταν ο Γκόρντον Κορέρα επισκέφθηκε τον τάφο του το 2016, το χιονισμένο τοπίο τού θύμισε τον τίτλο του κλασικού κατασκοπευτικού μυθιστορήματος του Τζον λε Καρέ «Ο κατάσκοπος που γύρισε από το κρύο». Όπως σημείωσε χαρακτηριστικά, ο Φίλμπι ήταν «ο κατάσκοπος που μπήκε στο κρύο».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
ΤΑ ΣΧΟΛΙΑ ΑΝΑΡΤΩΝΤΑΙ ME ΜΙΚΡΗ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΛΕΓΧΟΥ