Τι κρύβεται πίσω από τα μυστηριώδη διακοσμημένα χέρια στους βράχους του Αμαζονίου

Τα αποτυπώματα χεριών συγκαταλέγονται στις αρχαιότερες και πιο διαδεδομένες μορφές προϊστορικής βραχοτέχνης, καθώς εμφανίζονται σε αρχαίες τοποθεσίες σε ολόκληρο τον κόσμο. Ορισμένα από αυτά τα αποτυπώματα, ωστόσο, ξεχωρίζουν λόγω της ασυνήθιστης διακόσμησής τους, και νέα έρευνα αρχίζει να ρίχνει φως στις αρχαίες πεποιθήσεις που συνδέονταν με αυτά τα εντυπωσιακά έργα τέχνης.

Οι άνθρωποι αφήνουν πολύχρωμα αποτυπώματα των χεριών τους σε βράχους και τοίχους εδώ και χιλιάδες χρόνια. Μάλιστα, η αρχαιότερη γνωστή βραχοτέχνη στον κόσμο αποτελείται από μια σειρά αποτυπωμάτων χεριών στην Ινδονησία. Προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει ότι συχνά τα έργα αυτά δημιουργούνταν από παιδιά, αν και θεωρείται πιθανό ορισμένα μοτίβα χεριών να ήταν έργο κοινοτικών ηγετών και να εξυπηρετούσαν τελετουργικούς σκοπούς.

Η εντυπωσιακή γκαλερί βραχογραφιών της Λα Λιντόσα

Στον κολομβιανό Αμαζόνιο βρίσκεται η ορεινή περιοχή Σερανία ντε λα Λιντόσα (Serranía de la Lindosa), οι βραχώδεις επιφάνειες της οποίας είναι διακοσμημένες με χιλιάδες παραστάσεις που χρονολογούνται περίπου 11.000 χρόνια πριν. Πρόκειται ίσως για ένα από τα πιο εντυπωσιακά σύνολα βραχοτέχνης στον κόσμο, το οποίο έχει συνδεθεί στο παρελθόν με σαμανικές πρακτικές.

Μέσα από συνεντεύξεις με ηλικιωμένους εκπροσώπους αυτόχθονων φυλών, ανθρωπολόγοι διαπίστωσαν ότι πολλά από τα μοτίβα της Λα Λιντόσα απεικονίζουν σαμανικές μεταμορφώσεις. Σύμφωνα με αυτές τις ερμηνείες, προϊστορικοί ηγέτες παρουσιάζονται να εισέρχονται σε μια πνευματική διάσταση και να λαμβάνουν τη μορφή ισχυρών ζώων, όπως ιαγουάρων ή φιδιών.

Τα μυστηριώδη διακοσμημένα χέρια

Σε νέα μελέτη, οι ερευνητές επικεντρώθηκαν στα ασυνήθιστα διακοσμημένα αποτυπώματα χεριών που βρίσκονται σε δύο από τις σημαντικότερες βραχώδεις επιφάνειες της Σερανία ντε λα Λιντόσα.

Οι τοποθεσίες, γνωστές ως Cerro Azul και Paredones del Potrero, περιλαμβάνουν συνολικά 496 αποτυπώματα χεριών. Από αυτά, τα 348, δηλαδή το 70%, φέρουν εντυπωσιακά σχέδια στις παλάμες και στα δάχτυλα. Συγκεκριμένα, 256 από τα αποτυπώματα περιλαμβάνουν σπειροειδή μοτίβα, ενώ γραμμικά σχέδια, όπως ζιγκ-ζαγκ και ελλείψεις, εμφανίζονται σε 84 περιπτώσεις.

Η θέση τους υποδηλώνει ιδιαίτερη σημασία

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η πλειονότητα των αποτυπωμάτων εντοπίστηκε σε ύψος μεταξύ 2 και 3 μέτρων από το έδαφος. Αυτό υποδηλώνει ότι δημιουργήθηκαν με τη βοήθεια σκάλας ή κάποιας μορφής ικριώματος, στοιχείο που ενδέχεται να φανερώνει τη σπουδαιότητά τους. Για να κατανοήσουν τη σημασία αυτών των αρχαίων σχεδίων, οι ερευνητές στράφηκαν και πάλι στους ηλικιωμένους εκπροσώπους των τοπικών αυτόχθονων κοινοτήτων.

«Σύμφωνα με τον Ουλντερίκο Ματαπί, τελετουργικό ειδικό της ομάδας Ματαπί, κάθε μοτίβο χεριού αντιπροσωπεύει μια μορφή σαμανικής γνώσης, όπως η ικανότητα καλλιέργειας της γης ή η συλλογή φαρμακευτικών φυτών, που είναι κρίσιμη για τη διαχείριση της επικράτειας», αναφέρουν οι συγγραφείς της μελέτης. «Παρομοίως, ο πρεσβύτερος των Ντεσάνα, Βίκτορ Καϊσέδο, ερμηνεύει τις στιλιστικές διαφορές μεταξύ των τύπων χεριών ως ένδειξη παρουσίας διαφορετικών “φυλών”, καθεμία από τις οποίες δήλωνε τη δική της πνευματική ή κοινωνική ταυτότητα», προσθέτουν.

Ένα παράθυρο στις κοσμολογικές αντιλήψεις του παρελθόντος

Συνολικά, οι συνεντεύξεις οδήγησαν στην εκτίμηση ότι τα αποτυπώματα χεριών «κωδικοποιούσαν κοσμολογικές αρχές και τελετουργική εξουσία» και ότι οι παραδόσεις της βραχοτέχνης αντανακλούσαν ένα αρχαίο σύστημα πεποιθήσεων, σύμφωνα με το οποίο οι βραχώδεις επιφάνειες θεωρούνταν μεταβατικές ζώνες όπου συναντώνται ο ανθρώπινος κόσμος, οι πρόγονοι και τα πνεύματα.

Οι ερευνητές, ωστόσο, αποφεύγουν να αποδώσουν συγκεκριμένες σημασίες σε μεμονωμένα σχέδια ή μοτίβα. Παρ’ όλα αυτά, η εργασία τους αναδεικνύει τη σημασία της συνεργασίας με τις τοπικές αυτόχθονες κοινότητες κατά τη μελέτη της προϊστορικής βραχοτέχνης.