Μετέτρεψαν την «άχρηστη» άμμο της ερήμου σε τούβλα: Οι ειδικοί μιλούν για επανάσταση

«Άχρηστη». Έτσι χαρακτήριζε επί δεκαετίες η κατασκευαστική βιομηχανία την άμμο της ερήμου. Κι όμως, ένα υλικό που καλύπτει τεράστιες εκτάσεις στον αραβικό κόσμο ίσως αποδειχθεί ένα από τα πιο πολύτιμα όπλα στη μάχη για πιο βιώσιμες πόλεις.

Ερευνητές στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανακοίνωσαν ότι κατάφεραν να μετατρέψουν την άμμο της ερήμου σε οικολογικά τούβλα υψηλής αντοχής, τα οποία σκληραίνουν χωρίς τη χρήση κλιβάνων και χωρίς να βασίζονται στο παραδοσιακό τσιμέντο Portland, ένα από τα πιο επιβαρυντικά υλικά για το περιβάλλον.

Το επίτευγμα φιλοδοξεί να λύσει ένα πρόβλημα που έμοιαζε παράδοξο. Παρότι χώρες όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα περιβάλλονται από ατελείωτες εκτάσεις άμμου, μεγάλο μέρος της δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί στις συμβατικές κατασκευές. Οι κόκκοι της έχουν γίνει υπερβολικά λείοι και στρογγυλοί ύστερα από χιλιάδες χρόνια διάβρωσης από τον άνεμο, γεγονός που μειώνει σημαντικά την πρόσφυση που απαιτείται για την παραγωγή ανθεκτικού σκυροδέματος.

Η άμμος που δεν έχτιζε πόλεις

Αυτός είναι και ο λόγος που αρκετά κράτη του Κόλπου αναγκάζονται εδώ και χρόνια να εισάγουν τεράστιες ποσότητες κατάλληλης άμμου από άλλες περιοχές του πλανήτη, παρότι διαθέτουν μερικές από τις μεγαλύτερες ερήμους στον κόσμο.

Η ομάδα του Πανεπιστημίου της Σάρτζα επιχείρησε να ανατρέψει αυτή τη λογική. Χρησιμοποίησε τοπική άμμο και τη συνδύασε με αλκαλικά ενεργοποιημένα συνδετικά υλικά, μια τεχνολογία που επιτρέπει τη δημιουργία στερεών δομών μέσω χημικών αντιδράσεων χωρίς την ανάγκη συμβατικού τσιμέντου.

Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι τα τούβλα σκληραίνουν σε θερμοκρασία δωματίου. Δεν απαιτούνται φούρνοι, κλίβανοι ή άλλες ενεργοβόρες διαδικασίες, κάτι που μειώνει σημαντικά το ενεργειακό κόστος της παραγωγής.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι τα νέα υλικά παρουσίασαν υψηλότερη μηχανική αντοχή, χαμηλότερη απορρόφηση νερού και καλύτερη συμπεριφορά σε δοκιμές ανθεκτικότητας σε σχέση με συμβατικά δομικά υλικά.

Η μάχη με το τσιμέντο και το CO₂

Η σημασία της ανακάλυψης δεν περιορίζεται μόνο στην αξιοποίηση μιας άφθονης πρώτης ύλης. Το τσιμέντο Portland θεωρείται ένας από τους μεγαλύτερους «ενόχους» για τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα παγκοσμίως, με αρκετές μελέτες να εκτιμούν ότι ευθύνεται για περίπου το 8%-10% των παγκόσμιων εκπομπών CO₂.

Η νέα τεχνολογία φιλοδοξεί να μειώσει τόσο τις εκπομπές που προκύπτουν από την παραγωγή δομικών υλικών όσο και εκείνες που συνδέονται με τη μεταφορά πρώτων υλών. Παράλληλα, αξιοποιεί βιομηχανικά υποπροϊόντα όπως σκωρίες και στάχτες, ενισχύοντας τις αρχές της κυκλικής οικονομίας.

Το επόμενο βήμα είναι οι πιλοτικές εφαρμογές σε πραγματικά έργα. Αν τα αποτελέσματα επιβεβαιωθούν και εκτός εργαστηρίων, η άμμος που επί δεκαετίες θεωρούνταν άχρηστη μπορεί να μετατραπεί σε ένα από τα βασικά υλικά δόμησης των πόλεων του μέλλοντος, ιδιαίτερα στις άνυδρες περιοχές του πλανήτη όπου οι φυσικοί πόροι γίνονται ολοένα και πιο πολύτιμοι.