Το γηραιότερο χταπόδι στον κόσμο δεν υπήρξε ποτέ: Οι επιστήμονες διορθώνουν ένα λάθος 300 εκατομμυρίων ετών

Νέα ανάλυση έδειξε ότι το απολίθωμα Pohlsepia mazonensis είχε παρερμηνευτεί για δεκαετίες, καθώς δεν ανήκε τελικά σε χταπόδι.

Το απολίθωμα που για χρόνια παρουσιαζόταν ως το αρχαιότερο χταπόδι στον κόσμο τελικά δεν ήταν χταπόδι. Νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Proceedings of the Royal Society B έδειξε ότι το Pohlsepia mazonensis, όπως είναι γνωστό το απολίθωμα, είχε παρερμηνευτεί από τους επιστήμονες για δεκαετίες.

Το απολίθωμα είχε ανακαλυφθεί το 2000 και είχε πάρει την ταυτότητα ενός αρχαίου χταποδιού κυρίως λόγω της εξωτερικής του μορφής. Τα νέα δεδομένα, όμως, δείχνουν ότι αυτή η εικόνα ήταν παραπλανητική. Σύμφωνα με τους ερευνητές, τα χαρακτηριστικά που θύμιζαν χταπόδι δεν ανήκαν στην πραγματική ανατομία του ζώου, αλλά ήταν αποτέλεσμα αποσύνθεσης που είχε διαρκέσει εβδομάδες πριν το σώμα θαφτεί και απολιθωθεί στο κοίτασμα Mazon Creek.

Το απολίθωμα που ξεγέλασε τους επιστήμονες

Για να φτάσουν στο νέο συμπέρασμα, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν φως σύγχροτρον, μια προηγμένη τεχνική που επιτρέπει την παρατήρηση του εσωτερικού των απολιθωμάτων με πολύ μεγαλύτερη λεπτομέρεια. Μέσα από αυτή την ανάλυση εντόπισαν μια ράδουλα, δηλαδή μια δομή σίτισης που μοιάζει με κορδέλα και φέρει μικρές σειρές από «δόντια».

Εκεί κρύβονταν και το κρίσιμο στοιχείο. Το απολίθωμα είχε τουλάχιστον 11 οδοντοειδή στοιχεία ανά σειρά, αριθμό που δεν ταιριάζει με τα χταπόδια. Τα χταπόδια συνήθως έχουν επτά έως εννέα τέτοια στοιχεία ανά σειρά, ενώ οι ναυτιλοειδείς οργανισμοί έχουν περίπου 13. Αυτό οδήγησε τους επιστήμονες στο συμπέρασμα ότι το Pohlsepia mazonensis δεν ήταν χταπόδι, αλλά συγγενής του ναυτίλου.

Ο Thomas Clements, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και καθηγητής ζωολογίας ασπόνδυλων στο Πανεπιστήμιο του Reading, το είπε με τον πιο καθαρό τρόπο: το πιο διάσημο απολίθωμα χταποδιού στον κόσμο δεν ήταν ποτέ χταπόδι. Όπως εξήγησε, επρόκειτο για συγγενή του ναυτίλου, που είχε αποσυντεθεί για εβδομάδες πριν απολιθωθεί, αποκτώντας έτσι μια παραπλανητική εμφάνιση.

Η ανακάλυψη έχει σημαντικές συνέπειες. Πρώτα απ’ όλα, το υποτιθέμενο «αρχαιότερο χταπόδι στον κόσμο» θα πρέπει να αφαιρεθεί από το Βιβλίο Ρεκόρ Γκίνες. Παράλληλα, τα απολιθώματα Paleocadmus από το Mazon Creek περνούν πλέον στο προσκήνιο ως τα αρχαιότερα γνωστά μαλακά μέρη ναυτιλοειδών στο αρχείο των απολιθωμάτων.

Αλλάζει όμως και η εξελικτική ιστορία των χταποδιών. Αν το Pohlsepia βγει από τη γραμμή των χταποδιών, τότε αμφισβητείται η ιδέα ότι η καταγωγή τους φτάνει τόσο πίσω, στο Παλαιοζωικό. Η επιβεβαιωμένη εμφάνισή τους μετακινείται σε μεταγενέστερη περίοδο, αλλάζοντας το χρονολόγιο που χρησιμοποιούσαν μέχρι σήμερα οι επιστήμονες.

Η υπόθεση δείχνει επίσης πόσο εύκολα η αποσύνθεση πριν από την απολίθωση μπορεί να αλλοιώσει την εικόνα ενός οργανισμού. Ένα σώμα που αλλάζει μορφή για εβδομάδες πριν θαφτεί μπορεί να αποκτήσει χαρακτηριστικά που μοιάζουν με κάτι άλλο. Και έτσι, ένα λάθος μπορεί να μείνει για δεκαετίες στην επιστήμη, μέχρι να έρθουν καλύτερα εργαλεία και να το διορθώσουν.