Η Amazon έχει εξελιχθεί σε έναν από τους ισχυρότερους επιχειρηματικούς κολοσσούς στον κόσμο, με παρουσία σχεδόν σε κάθε πτυχή της καθημερινής ζωής εκατομμυρίων καταναλωτών.
Από αγορές προϊόντων μέσω της τεράστιας πλατφόρμας ηλεκτρονικού εμπορίου της, μέχρι υπηρεσίες streaming, ηλεκτρονικά βιβλία Kindle και υπηρεσίες cloud μέσω της Amazon Web Services (AWS), η εταιρεία έχει δημιουργήσει ένα οικοσύστημα που δύσκολα μπορεί να ανταγωνιστεί κάποιος. Νωρίτερα μέσα στη χρονιά, η Amazon ξεπέρασε ακόμη και τη Walmart και αναδείχθηκε η μεγαλύτερη εταιρεία παγκοσμίως σε ετήσιες πωλήσεις.
Η πορεία της ξεκίνησε το 1995, όταν ο Τζεφ Μπέζος δημιούργησε ένα διαδικτυακό βιβλιοπωλείο μέσα από ένα νοικιασμένο γκαράζ. Σήμερα, όμως, το βασικό ερώτημα που τίθεται είναι γιατί η Amazon έχει τόσο περιορισμένο ανταγωνισμό στη Δύση στον τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου και αν οι καταναλωτές θα μπορούσαν να ωφεληθούν από μεγαλύτερο ανταγωνισμό στην αγορά.
Παρότι η Amazon διαθέτει ανταγωνιστές σε αρκετούς από τους τομείς στους οποίους δραστηριοποιείται, κανένας δεν φαίνεται ικανός να απειλήσει σοβαρά την κυριαρχία της. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, κολοσσοί του λιανεμπορίου όπως η Walmart και η Target έχουν αναπτύξει σημαντικά τις online δραστηριότητές τους και προσφέρουν ακόμη και δικές τους εκδοχές της συνδρομητικής υπηρεσίας Prime. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η Tesco κυριαρχεί στις online αγορές τροφίμων, ενώ στη Γερμανία η Zalando αποτελεί τον μεγαλύτερο διαδικτυακό πωλητή ρούχων. Παράλληλα, οι κινεζικές πλατφόρμες Temu και Shein έχουν εξελιχθεί σε ισχυρούς παίκτες στην αγορά των εξαιρετικά φθηνών προϊόντων.
Στον χώρο του ηλεκτρονικού εμπορίου δραστηριοποιείται και η eBay, η οποία νωρίτερα μέσα στον μήνα δέχθηκε πρόταση εξαγοράς ύψους 55,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων από την εταιρεία βιντεοπαιχνιδιών GameStop. Ωστόσο, το επιχειρηματικό μοντέλο της eBay διαφέρει σημαντικά από αυτό της Amazon, καθώς βασίζεται κυρίως σε δημοπρασίες, μεταχειρισμένα προϊόντα και συλλεκτικά αντικείμενα. Παρότι η GameStop εκτιμά ότι η eBay θα μπορούσε κάποια ημέρα να εξελιχθεί σε ισχυρότερο ανταγωνιστή της Amazon, η διαφορά μεταξύ τους παραμένει τεράστια.
Σύμφωνα με στοιχεία του προηγούμενου μήνα, η Amazon συγκεντρώνει το 40,5% όλων των online λιανικών πωλήσεων στις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ η Walmart ακολουθεί με μόλις 9,2%. Η eBay περιορίζεται περίπου στο 3%. Αντίστοιχα, στο Ηνωμένο Βασίλειο η Amazon κατέχει περίπου το 30% των online λιανικών πωλήσεων. Η Ανναμπέλ Γκάουερ, διευθύντρια του Κέντρου Ψηφιακής Οικονομίας στο πανεπιστήμιο του Σάρεϊ, σημειώνει ότι η Amazon μπορεί να μην αποτελεί αδιαμφισβήτητο μονοπώλιο, ωστόσο είναι η κυρίαρχη εταιρεία στον χώρο του ηλεκτρονικού εμπορίου και το εύρος των προϊόντων που διαθέτει δεν έχει αντίπαλο.
Οι ειδικοί εξηγούν ότι η επιτυχία της Amazon βασίστηκε σε έναν συνδυασμό παραγόντων, σύμφωνα με το BBC. Ένας από αυτούς ήταν το πλεονέκτημα του «πρώτου παίκτη». Η Amazon ήταν από τις πρώτες εταιρείες που κατάφεραν να επεκταθούν μαζικά στο online λιανεμπόριο, έχοντας από νωρίς σαφές όραμα για το πώς το διαδίκτυο θα άλλαζε ριζικά τις αγορές μέσω ταχύτητας και ευκολίας. Έτσι κατάφερε να αποκτήσει μερίδιο αγοράς πολύ πιο γρήγορα από πολλούς ανταγωνιστές της.
Καθοριστικό ρόλο έπαιξε επίσης η στρατηγική της εταιρείας να λειτουργεί για χρόνια με ζημίες, πουλώντας προϊόντα ακόμη και κάτω του κόστους, ενώ στη συνέχεια επανεπένδυε επιθετικά τα πρώτα της κέρδη για να επιταχύνει την ανάπτυξή της. Μέχρι σήμερα η Amazon δεν έχει καταβάλει μέρισμα στους μετόχους της. Ο Ντέιβιντ Γιόφι, ομότιμος καθηγητής στη Σχολή Διοίκησης Επιχειρήσεων του Χάρβαρντ, υποστηρίζει ότι αυτή η στρατηγική περιόρισε δραστικά τον ανταγωνισμό, καθώς παραδοσιακές εταιρείες δύσκολα θα μπορούσαν να ακολουθήσουν παρόμοια πολιτική χωρίς να επηρεαστεί σοβαρά η χρηματιστηριακή τους αξία και οι σχέσεις τους με τους επενδυτές.
Σήμερα, η Amazon διαθέτει ένα ακόμη σημαντικό πλεονέκτημα: μπορεί να χρησιμοποιεί τα τεράστια έσοδα από τις πιο κερδοφόρες δραστηριότητές της, κυρίως την AWS, για να στηρίζει τη χαμηλότερου περιθωρίου κέρδους λιανική της δραστηριότητα και να επενδύει σε νέους τομείς. Παράλληλα, η επιλογή της να παρουσιάζεται ως τεχνολογική εταιρεία συνέβαλε σημαντικά στην ανάπτυξή της. Οι αλγόριθμοι, η αυτοματοποίηση και η αξιοποίηση δεδομένων αποτέλεσαν βασικά εργαλεία για την αύξηση της αποδοτικότητας και τη διαμόρφωση της εμπειρίας των πελατών.
Ο Σουνίλ Γκούπτα, επίσης καθηγητής στο Χάρβαρντ, τονίζει ότι η Amazon διαθέτει κουλτούρα τολμηρού πειραματισμού, επεκτεινόμενη συνεχώς σε νέους τομείς όπως το cloud computing, οι ηλεκτρονικές συσκευές, τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας, η παραγωγή πρωτότυπου περιεχομένου και η υγειονομική περίθαλψη, ενώ εγκαταλείπει γρήγορα ό,τι αποτυγχάνει.
Ιδιαίτερη σημασία είχαν και δύο στρατηγικές επιχειρηματικές κινήσεις. Η πρώτη ήρθε το 2000, όταν η Amazon μετατράπηκε από απλό online κατάστημα σε ηλεκτρονική πλατφόρμα που επέτρεπε σε τρίτους πωλητές να διαθέτουν τα προϊόντα τους μέσω του site της. Ο Σουνίλ Γκούπτα εξηγεί ότι αυτό δημιούργησε ένα ισχυρό «network effect». Όσο περισσότεροι πωλητές συμμετείχαν, τόσο περισσότερα προϊόντα υπήρχαν διαθέσιμα, γεγονός που κρατούσε τους πελάτες εντός της πλατφόρμας και ταυτόχρονα προσέλκυε ακόμη περισσότερους πωλητές.
Η δεύτερη κρίσιμη κίνηση ήταν η δημιουργία της υπηρεσίας Amazon Prime στις Ηνωμένες Πολιτείες το 2005 και στο Ηνωμένο Βασίλειο το 2007. Η υπηρεσία προσέφερε γρήγορες και δωρεάν παραδόσεις με αντάλλαγμα ετήσια συνδρομή κάτι που έκανε την πλατφόρμα εξαιρετικά ελκυστική για τους καταναλωτές, σύμφωνα με την Έμιλι Γουέστ, καθηγήτρια Επικοινωνίας στο πανεπιστήμιο της Μασαχουσέτης Άμχερστ. Όπως εξηγεί, όταν ο καταναλωτής διαθέτει δωρεάν αποστολές μέσω Prime, είναι πιο πιθανό να πραγματοποιεί όλες τις αναζητήσεις προϊόντων απευθείας στην Amazon.
Αν και η ίδια η υπηρεσία Prime δεν θεωρείται ιδιαίτερα κερδοφόρα, καθώς τα μεγαλύτερα κέρδη της Amazon στο ηλεκτρονικό εμπόριο προέρχονται από διαφημίσεις και χρεώσεις προς τρίτους πωλητές, το πακέτο των παροχών της έχει επεκταθεί σημαντικά. Περιλαμβάνει πρόσβαση σε τεράστια βιβλιοθήκη ταινιών και σειρών, μεταξύ αυτών και δικές της παραγωγές, καθώς και εκπτώσεις στα καταστήματα Whole Foods στις Ηνωμένες Πολιτείες, γεγονός που καθιστά ακόμη δυσκολότερη την ακύρωση της συνδρομής.
Η Ανναμπέλ Γκάουερ σημειώνει ότι η Amazon δεν είναι απλώς μία ιστοσελίδα που πουλά προϊόντα, αλλά ένα πολυεπίπεδο επιχειρηματικό οικοσύστημα στο οποίο οι διαφορετικές δραστηριότητες αλληλοενισχύονται, καθιστώντας εξαιρετικά δύσκολο για τους ανταγωνιστές να την αντιμετωπίσουν.
Την ίδια στιγμή, ωστόσο, υπάρχουν και καταγγελίες ότι η Amazon διατηρεί την κυριαρχία της μέσω πρακτικών που ενδέχεται να παραβιάζουν τη νομοθεσία περί ανταγωνισμού. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, τόσο η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Εμπορίου (FTC) όσο και η Πολιτεία της Καλιφόρνια έχουν καταθέσει ξεχωριστές αντιμονοπωλιακές αγωγές κατά της εταιρείας, οι οποίες αναμένεται να οδηγηθούν σε δίκη στις αρχές του 2027. Οι αρχές κατηγορούν την Amazon ότι χρησιμοποιεί παράνομες πρακτικές για να διατηρεί την κυριαρχία της και να περιορίζει τον ανταγωνισμό, ενώ η Καλιφόρνια έδωσε πρόσφατα στη δημοσιότητα μεγάλο όγκο αποδεικτικών στοιχείων.
Η Amazon απορρίπτει όλες τις κατηγορίες και δίνει μάχη στα δικαστήρια. Ένα από τα βασικά σημεία των καταγγελιών είναι ότι η εταιρεία εμποδίζει μικρότερες ή νέες πλατφόρμες να αναπτυχθούν, αποτρέποντάς τες από το να ανταγωνίζονται στις τιμές. Σύμφωνα με τις κατηγορίες, η Amazon τιμωρεί πωλητές όταν διαπιστώνει ότι διαθέτουν χαμηλότερες τιμές σε άλλες ιστοσελίδες, μειώνοντας για παράδειγμα την προβολή των προϊόντων τους στα αποτελέσματα αναζήτησης ή αφαιρώντας το λεγόμενο «Buy Box».
Οι επικριτές της υποστηρίζουν ότι αυτή η πρακτική αφαιρεί από τους καταναλωτές το κίνητρο να αναζητήσουν εναλλακτικές πλατφόρμες, καθώς οι τιμές παραμένουν ίδιες, ενώ παράλληλα εμποδίζει τους ανταγωνιστές να προσελκύσουν πωλητές μέσω χαμηλότερων χρεώσεων.
Μία από τις λύσεις που έχουν προταθεί είναι ο διαχωρισμός της Amazon σε πολλές ανεξάρτητες εταιρείες. Η Στέισι Μίτσελ, συνδιευθύντρια του αμερικανικού μη κερδοσκοπικού οργανισμού Institute for Local Self-Reliance, ο οποίος συμμετέχει στον συνασπισμό Athena που επιδιώκει αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας της Amazon, υποστηρίζει ότι μια τέτοια κίνηση θα «οξυγόνωνε την αγορά».
Παρά ταύτα, αρκετοί αναλυτές θεωρούν ότι ένα τέτοιο ενδεχόμενο παραμένει απίθανο, όπως συνέβη και με την Google, η οποία απέφυγε τελικά τη διάσπαση στην πρόσφατη υπόθεση ανταγωνισμού που αντιμετώπισε.
Οι περισσότεροι ειδικοί συμφωνούν πάντως ότι, με αρκετά κεφάλαια και χρόνο, μία εταιρεία θα μπορούσε θεωρητικά να δημιουργήσει μία παρόμοια πλατφόρμα ηλεκτρονικού εμπορίου. Μάλιστα, για εταιρείες όπως η Walmart κάτι τέτοιο θα ήταν πιο εύκολο, καθώς ήδη υιοθετούν στοιχεία της στρατηγικής της Amazon.
Ωστόσο, η επόμενη μεγάλη απειλή για την Amazon ενδέχεται να μην προέλθει από κάποιον παραδοσιακό λιανοπωλητή. Οι εξελίξεις στην τεχνητή νοημοσύνη δημιουργούν μία εντελώς διαφορετική εμπειρία αγορών, καθώς το ηλεκτρονικό εμπόριο αρχίζει να ενσωματώνεται απευθείας σε generative AI πλατφόρμες όπως το ChatGPT, επιτρέποντας στους χρήστες να πραγματοποιούν αγορές χωρίς να εγκαταλείπουν τις ίδιες τις εφαρμογές. Σύμφωνα με αναλυτές, αυτή η αλλαγή θα μπορούσε στο μέλλον να απειλήσει την κυριαρχία της Amazon στο online λιανεμπόριο.
Ο Ντέιβιντ Γιόφι συνοψίζει ότι η Amazon δεν είναι απαραίτητα μία εταιρεία απέναντι στην οποία είναι αδύνατο να ανταγωνιστεί κάποιος, ωστόσο η σημερινή της θέση στην αγορά παραμένει εξαιρετικά ισχυρή.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
ΤΑ ΣΧΟΛΙΑ ΑΝΑΡΤΩΝΤΑΙ ME ΜΙΚΡΗ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΛΕΓΧΟΥ