Στον Νότιο Πόλο έθαψαν σεισμόμετρα σε βάθος 2.500 μέτρων για να «ακούνε» τη Γη

Επιστήμονες στον Νότιο Πόλο άνοιξαν τρύπες σε βάθος περίπου 2.500 μέτρων μέσα στον πάγο της Ανταρκτικής, για να τοποθετήσουν δύο από τα βαθύτερα σεισμόμετρα που έχουν εγκατασταθεί ποτέ στον πλανήτη.

Η επιχείρηση έγινε από τη Γεωλογική Υπηρεσία των ΗΠΑ, σε συνεργασία με το IceCube Neutrino Observatory, το Πανεπιστήμιο του Wisconsin-Madison και το National Science Foundation, με έναν στόχο που ακούγεται σχεδόν κινηματογραφικός: να μετατρέψουν ένα από τα πιο απομονωμένα σημεία της Γης σε έναν γιγαντιαίο σταθμό ακρόασης για σεισμούς, τσουνάμι και σεισμικά κύματα που ταξιδεύουν μέσα στη Γη.

Η Ανταρκτική ακούει όσα δεν φτάνουν καθαρά αλλού

Η εγκατάσταση έγινε κάτω από το παγοκάλυμμα του Νότιου Πόλου, σε μια περιοχή που χρησιμοποιείται εδώ και δεκαετίες για σεισμική έρευνα. Ο λόγος είναι απλός: όσο πιο απομονωμένο και «ήσυχο» είναι ένα σημείο, τόσο καλύτερα μπορεί να καταγράψει τις δονήσεις που ταξιδεύουν μέσα από τη Γη.

Σύμφωνα με τους επιστήμονες, η Ανταρκτική καλύπτει ένα σημαντικό γεωγραφικό κενό στο παγκόσμιο δίκτυο παρακολούθησης σεισμών. Σε τόσο απομακρυσμένες περιοχές υπάρχουν ελάχιστοι σταθμοί, άρα κάθε νέο όργανο προσθέτει πολύτιμα δεδομένα για σεισμούς που μπορεί να συμβαίνουν χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά.

Η διάνοιξη των οπών δεν έγινε με συμβατικό τρυπάνι. Οι μηχανικοί χρησιμοποίησαν ζεστό νερό υπό πίεση για να λιώσουν τον πάγο και να δημιουργήσουν το άνοιγμα. Το δύσκολο ήταν ότι είχαν ελάχιστο χρόνο στη διάθεσή τους. Μόλις ανοιχτεί μια τέτοια τρύπα στην Ανταρκτική, αρχίζει ξανά να παγώνει. Η ομάδα είχε περίπου 72 ώρες για να κατεβάσει τον εξοπλισμό, να τον τοποθετήσει σωστά και να ασφαλίσει το σύστημα.

Τα σεισμόμετρα τοποθετήθηκαν μέσα σε ειδικές μεταλλικές κάψουλες, ικανές να αντέξουν τεράστια πίεση. Σε αυτό το βάθος, ο πάγος λειτουργεί σαν φυσική ασπίδα, μειώνοντας θορύβους και παρεμβολές που στην επιφάνεια μπορούν να επηρεάσουν τις μετρήσεις, όπως οι αλλαγές στην ατμοσφαιρική πίεση και στο μαγνητικό πεδίο.

Τα νέα όργανα μπορούν να καταγράφουν σεισμικά κύματα μεγάλης περιόδου, ειδικά από ισχυρούς σεισμούς άνω των 7 Ρίχτερ. Αυτά τα κύματα δεν χάνονται αμέσως. Μπορούν να συνεχίσουν να ταξιδεύουν και να «γυρίζουν» γύρω από τη Γη για μεγάλο διάστημα, δίνοντας στους επιστήμονες πολύτιμες πληροφορίες για το πώς κινήθηκε ένα ρήγμα και αν ένας σεισμός θα μπορούσε να προκαλέσει τσουνάμι.

Η εγκατάσταση αξιοποίησε την υποδομή του IceCube, ενός μεγάλου επιστημονικού παρατηρητηρίου στον Νότιο Πόλο, που έχει φτιαχτεί για να μελετά νετρίνα, δηλαδή σχεδόν αόρατα σωματίδια που περνούν μέσα από την ύλη.

Κάτω από χιλιόμετρα πάγου, τα σεισμόμετρα θα καταγράφουν πλέον δονήσεις από ολόκληρο τον πλανήτη. Και κάπως έτσι, η πιο παγωμένη και σιωπηλή γωνιά της Γης αποκτά έναν νέο ρόλο: να ακούει όσα συμβαίνουν στα βάθη της.