Όταν οι ΗΠΑ βομβάρδισαν ένα ενεργό ηφαίστειο: Η απελπισμένη επιχείρηση για να σωθεί μια πόλη 20.000 ανθρώπων

Υπάρχουν στιγμές που ο άνθρωπος προσπαθεί να κάνει κάτι που μοιάζει παράλογο, απλώς επειδή δεν έχει άλλη επιλογή. Το 1935, στη Χαβάη, η λάβα από το ηφαίστειο Mauna Loa κατευθυνόταν απειλητικά προς την πόλη Χίλο, θέτοντας σε κίνδυνο την υδροδότηση περίπου 20.000 κατοίκων.

Η ροή της λάβας είχε ξεκινήσει στις 21 Νοεμβρίου και κινούνταν με ρυθμό περίπου 1,5 χιλιομέτρου την ημέρα προς τις πηγές του ποταμού Wailuku. Αν έφτανε εκεί, η πόλη θα έμενε χωρίς νερό.

Η απόφαση που δεν είχε προηγούμενο

Μπροστά σε αυτό το σενάριο, ο ηφαιστειολόγος Τόμας Τζάγκερ, ιδρυτής του Παρατηρητηρίου Ηφαιστείων της Χαβάης, πρότεινε κάτι που μέχρι τότε δεν είχε δοκιμαστεί: να βομβαρδιστούν οι αγωγοί και τα κανάλια της λάβας, ώστε να αλλάξει η κατεύθυνσή της.

Το αίτημα μεταφέρθηκε στον αμερικανικό στρατό, η επιχείρηση ανατέθηκε στην Army Air Service και ο σχεδιασμός έγινε υπό την επίβλεψη του Τζορτζ Πάτον, που αργότερα θα γινόταν ένας από τους πιο γνωστούς στρατηγούς του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

 

Η επιχείρηση στον αέρα

Στις 27 Δεκεμβρίου 1935, 10 βομβαρδιστικά Keystone B-3 και B-4 απογειώθηκαν από το νησί Οάχου και πέταξαν περίπου 300 χιλιόμετρα μέχρι τη ροή λάβας στην περιοχή Humu‘ula.

Συνολικά ρίχτηκαν 40 βόμβες, από τις οποίες οι μισές ήταν εκρηκτικές και οι υπόλοιπες καπνογόνες για τον εντοπισμό των σημείων πρόσκρουσης. Από τις εκρηκτικές, 16 έπληξαν την περιοχή στόχο και 12 χτύπησαν απευθείας τους αγωγούς της λάβας.

Ο Τζάγκερ, που παρακολουθούσε την επιχείρηση από απόσταση, υποστήριξε ότι το σχέδιο πέτυχε. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του, η ταχύτητα της λάβας μειώθηκε σημαντικά και στις 2 Ιανουαρίου 1936 η ροή σταμάτησε.

Αμφιβολίες και διαφορετικές εκτιμήσεις

Δεν συμφώνησαν όλοι με αυτή την ερμηνεία. Ο γεωλόγος Χάρολντ Στερνς, που συμμετείχε στην αποστολή, εκτίμησε ότι η επιβράδυνση της λάβας ήταν συμπτωματική και όχι αποτέλεσμα των βομβαρδισμών.

Παρόμοια επιφυλακτική στάση κράτησαν και άλλοι ειδικοί της εποχής, ενώ μεταγενέστερες αναλύσεις συγκλίνουν στο ότι η επίδραση της επιχείρησης ήταν περιορισμένη ή και μηδενική.

Η Mauna Loa παραμένει μέχρι σήμερα ένα από τα πιο ενεργά ηφαίστεια στον κόσμο, με δεκάδες εκρήξεις από τον 19ο αιώνα μέχρι σήμερα, συνεχίζοντας να διαμορφώνει το ίδιο το έδαφος της Χαβάης.