Eσείς θα δίνατε 731 ευρώ για ένα καμένο πουκάμισο με την υπογραφή Vetements;

Ένα λευκό πουκάμισο με εμφανές σημάδι από σίδερο κοστίζει 731 ευρώ και έχει γίνει θέμα συζήτησης παντού. Ο λόγος για το νέο κομμάτι του οίκου Vetements, που κατάφερε –για άλλη μία φορά– να διχάσει το Διαδίκτυο. Πριν λίγες ημέρες, η Vetements παρουσίασε ένα λευκό πουκάμισο με ένα καφέ σημάδι στο μπροστινό μέρος, σαν να έχει μείνει το σίδερο πάνω στο ύφασμα για λίγα δευτερόλεπτα παραπάνω. Η τιμή του; 731 ευρώ.

Αυτό που κάποτε θα θεωρούνταν καταστροφή ενός ρούχου, σήμερα παρουσιάζεται ως fashion statement. Για δεκαετίες, το καλοσιδερωμένο πουκάμισο ήταν συνώνυμο της επιμέλειας και της κομψότητας. Η παραμικρή τσάκιση θεωρούνταν αμέλεια. Πλέον όμως, αρκετοί σχεδιαστές αμφισβητούν αυτή την ανάγκη για «τελειότητα» και προτείνουν μια πιο χαλαρή, σχεδόν ειρωνική προσέγγιση.

Ο Guram Gvasalia, που βρίσκεται στο τιμόνι του οίκου Vetements, φαίνεται να παίζει συνειδητά με την ιδέα του «χαλασμένου» ρούχου, μετατρέποντας ένα ατύχημα της καθημερινότητας σε πολυτελές προϊόν. Για κάποιους πρόκειται για καλλιτεχνικό σχόλιο πάνω στην υπερκατανάλωση και την εμμονή με το άψογο. Για άλλους, είναι απλώς μια υπερβολή χωρίς ουσία.

Όπως ήταν αναμενόμενο, το κομμάτι προκάλεσε έντονες αντιδράσεις. Στα social media, αρκετοί χρήστες σχολίασαν ειρωνικά ότι μπορούν να «δημιουργήσουν» μόνοι τους το ίδιο αποτέλεσμα στο σπίτι, χωρίς να ξοδέψουν εκατοντάδες ευρώ. Άλλοι, ωστόσο, υπερασπίστηκαν το σχέδιο, βλέποντάς το ως εννοιολογική μόδα που αμφισβητεί τους κλασικούς κανόνες. Δεν είναι η πρώτη φορά που ο οίκος Vetements προκαλεί με τέτοιου είδους δημιουργίες. Έχει χτίσει την ταυτότητά του πάνω στην αποδόμηση βασικών κομματιών της γκαρνταρόμπας – από oversized hoodies μέχρι «απλά» t-shirts με υψηλές τιμές.

Η ιδέα, βέβαια, δεν είναι καινούργια. Ο Martin Margiela είχε ήδη από το 2007 παρουσιάσει ένα φανελάκι με εφέ καψίματος στη συλλογή του για τον οίκο Maison Margiela, με τίτλο «Iron Burn». Το κομμάτι εκείνο είχε μείνει στην ιστορία ως ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα της φιλοσοφίας του: να αμφισβητεί τι θεωρούμε «πολυτελές» και «καινούργιο». Στη λογική αυτή, τα ρούχα δεν χρειάζεται να δείχνουν άθικτα. Μπορούν να φέρουν πάνω τους τα ίχνη του χρόνου, της χρήσης, της ζωής. Αυτή η αισθητική της «φθοράς» έχει αποκτήσει ξανά δυναμική τα τελευταία χρόνια, ειδικά ανάμεσα στη Gen Z, που δείχνει προτίμηση σε distressed, ξεβαμμένα ή επίτηδες παλαιωμένα κομμάτια.

Η τάση δεν περιορίζεται στον οίκο Vetements. Τα τελευταία χρόνια βλέπουμε ολοένα και περισσότερους μεγάλους οίκους να πειραματίζονται με τσαλακωμένα πουκάμισα, κιτρινισμένα υφάσματα, ξεθωριασμένα τζιν και «κουρασμένες» τσάντες που πωλούνται σε υψηλές τιμές. Η πολυτέλεια φαίνεται να μετατοπίζεται από την τελειότητα στην ιδέα. Δεν έχει σημασία αν το ρούχο μοιάζει φθαρμένο, σημασία έχει η πρόθεση πίσω από αυτό και το αφήγημα που το συνοδεύει. Το «ελάττωμα» γίνεται σχεδιαστικό στοιχείο.

Παράλληλα, κάποιοι αναλυτές της μόδας βλέπουν πίσω από αυτή την τάση και ένα κοινωνικό μήνυμα: ίσως μια υπενθύμιση να επαναπροσδιορίσουμε τη σχέση μας με τα ρούχα, να αποδεχθούμε τις φθορές τους και να μην κυνηγάμε διαρκώς το καινούργιο. Το «καμένο» πουκάμισο των 731 ευρώ μπορεί να μοιάζει προκλητικό, όμως αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη αλλαγή στον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την αξία στη μόδα. Η ατέλεια δεν κρύβεται, αλλά προβάλλεται. Το ελάττωμα δεν διορθώνεται, αντιθέτως κοστολογείται.

Το ερώτημα παραμένει: πρόκειται για ουσιαστικό σχόλιο πάνω στην έννοια της πολυτέλειας ή για ακόμη ένα viral προϊόν που στηρίζεται στην πρόκληση; Σε κάθε περίπτωση, κατάφερε αυτό που ίσως επιδίωκε εξαρχής: να κάνει τους πάντες να μιλήσουν γι’ αυτό.