Ανακαλύφθηκε δεινόσαυρος σε μέγεθος… γάτας και αλλάζει όσα ξέραμε για την εξέλιξη

Ένας δεινόσαυρος μεγέθουγεθος… γάτας, που βρέθηκε στη βόρεια Ισπανία, καλύπτει ένα χαμένο κομμάτι της εξελικτικής ιστορίας των φυτοφάγων ειδών.

Στη βόρεια Ισπανία, σε έναν σχετικά άγνωστο μέχρι σήμερα χώρο, οι παλαιοντολόγοι έφεραν στο φως έναν δεινόσαυρο τόσο μικρό, που κανείς δεν περίμενε ότι θα μπορούσε να παίξει τόσο μεγάλο ρόλο στην κατανόηση της εξέλιξης.

Το νέο είδος έζησε πριν από περίπου 125 εκατομμύρια χρόνια, στην πρώιμη Κρητιδική περίοδο. Το μήκος του δεν ξεπερνούσε τα 50–60 εκατοστά, ενώ το ύψος του ήταν μικρότερο από 30. Ένα ζώο που σίγουρα περνούσε απαρατήρητο δίπλα στους «γίγαντες» της εποχής του, αλλά σήμερα κλέβει όλη την προσοχή.

Ένα μικρό ζώο με μεγάλη ιστορία

Τα απολιθώματα βρέθηκαν στο κοίτασμα Vegagete, κοντά στη Βιγιανουέβα ντε Καράθο, στην επαρχία της Μπούργκος. Ανήκουν σε τουλάχιστον έξι άτομα διαφορετικών ηλικιών, από νεογνά μέχρι ενήλικες, κάτι που επέτρεψε στους επιστήμονες να σχηματίσουν πλήρη εικόνα για την ανάπτυξη και τη μορφολογία του είδους.

Το κρανίο του, μήκους μόλις 5,5 εκατοστών, δείχνει μια ισχυρή σιαγόνα, προσαρμοσμένη στη μάσηση φυτικής τροφής. Παρά το μικροσκοπικό του μέγεθος, δεν πρόκειται για κάποιο «πρωτόγονο» ή ατελές ζώο, αλλά για έναν πλήρως εξελιγμένο φυτοφάγο δεινόσαυρο.

Το είδος ονομάστηκε Foskeia pelendonum, ως αναφορά στους Πελένδονες, έναν αρχαίο λαό που ζούσε στην περιοχή, αλλά και ως υπαινιγμός στον τρόπο ζωής αυτού του μικρού δεινόσαυρου.

Το χαμένο κομμάτι της εξέλιξης

Η πραγματική αξία της ανακάλυψης δεν βρίσκεται στο μέγεθος, αλλά σε αυτό που αποκαλύπτει. Το Foskeia φαίνεται να καλύπτει ένα σημαντικό εξελικτικό κενό στους ραβδοδοντίδες, μια ομάδα ορνιθόποδων που αργότερα θα εξελιχθεί σε σαφώς μεγαλύτερα είδη.

Μέχρι σήμερα επικρατούσε η άποψη ότι αυτά τα φυτοφάγα είδη ήταν εξαρχής μεγαλόσωμα. Τα νέα δεδομένα, ωστόσο, δείχνουν κάτι διαφορετικό: οι πρόγονοί τους ήταν μικροί και αυξήθηκαν σταδιακά σε μέγεθος, καθώς μειωνόταν η πίεση που δέχονταν από τους θηρευτές στα τελευταία στάδια της Κρητιδικής περιόδου.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει και ο τρόπος μετακίνησής τους. Τα νεαρά άτομα φαίνεται πως κινούνταν στα δύο πόδια, ενώ όσο μεγάλωναν υιοθετούσαν τετραποδική στάση. Μια αλλαγή που δείχνει πόσο ευέλικτη ήταν η προσαρμογή τους στο περιβάλλον.

Χωρίς εντυπωσιακά κέρατα ή τεράστια δόντια, αυτός ο μικρός δεινόσαυρος αναγκαζει την επιστήμη να αναθεωρήσει βασικές υποθέσεις για την εξέλιξη των φυτοφάγων ειδών.

Η Μπούργκος προστίθεται πλέον στα σημαντικά σημεία παλαιοντολογικής έρευνας στην Ευρώπη, αποδεικνύοντας ότι ακόμη και τα πιο «ταπεινά» ευρήματα μπορούν να αλλάξουν την εικόνα που έχουμε για εκατομμύρια χρόνια ζωής στη Γη.