Γιατί ΗΑΕ και Σαουδική Αραβία εισάγουν εκατομμύρια τόνους άμμου ενώ «πνίγονται» από ερήμους

Παρά τους αμμόλοφους που τις περιβάλλουν, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Σαουδική Αραβία εισάγουν εκατομμύρια τόνους άμμου κάθε χρόνο. Η απάντηση κρύβεται στην υφή και στις απαιτήσεις των μεγάλων κατασκευών.

Η εικόνα μοιάζει οξύμωρη: χώρες που περιβάλλονται από αχανείς εκτάσεις άμμου να δαπανούν εκατομμύρια δολάρια για να εισάγουν το ίδιο «υλικό» από το εξωτερικό. Κι όμως, αυτό ακριβώς συμβαίνει στον Περσικό Κόλπο.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κατανάλωσαν το 2023 περισσότερους από έξι εκατομμύρια τόνους άμμου, σύμφωνα με διαθέσιμα τελωνειακά στοιχεία και αναλύσεις της αγοράς πρώτων υλών. Αντίστοιχα, η Σαουδική Αραβία συγκαταλέγεται μεταξύ των βασικών παικτών στο διεθνές εμπόριο άμμου, ενισχύοντας τα φιλόδοξα κατασκευαστικά της σχέδια στο πλαίσιο του Vision 2030.

Το ερώτημα είναι εύλογο: γιατί δύο χώρες που βρίσκονται στην «καρδιά» της ερήμου χρειάζεται να εισάγουν άμμο;

Η κρίσιμη διαφορά βρίσκεται στους κόκκους

Η άμμος της ερήμου δεν είναι κατάλληλη για σκυρόδεμα. Οι κόκκοι της, έπειτα από χιλιάδες χρόνια διάβρωσης και συνεχούς μετακίνησης από τον άνεμο, έχουν γίνει εξαιρετικά λείοι και στρογγυλεμένοι. Αυτή η μορφή τους τούς επιτρέπει να «γλιστρούν» μεταξύ τους, χωρίς να «κλειδώνουν» αποτελεσματικά.

Για την παραγωγή σκυροδέματος απαιτείται άμμος με γωνιακή υφή και ακανόνιστη επιφάνεια, ώστε να επιτυγχάνεται ισχυρή συνοχή με το τσιμέντο. Η ποταμίσια ή λατομική άμμος διαθέτει αυτά τα χαρακτηριστικά, γι’ αυτό και αποτελεί την πρώτη επιλογή για ουρανοξύστες, τεχνητά νησιά και γιγαντιαία έργα υποδομής.

Στο Ντουμπάι, έργα όπως τα Νησιά Φοινικιάς και το συγκρότημα «The World» απαίτησαν τεράστιες ποσότητες εισαγόμενης άμμου. Για την κατασκευή του Μπουρτζ Χαλίφα, του υψηλότερου κτιρίου στον κόσμο, χρησιμοποιήθηκαν δεκάδες χιλιάδες τόνοι ειδικής άμμου που μεταφέρθηκαν από την Αυστραλία, καθώς το τοπικό υλικό δεν πληρούσε τις προδιαγραφές.

Το ίδιο ισχύει και για την παραγωγή γυαλιού και καθαρού πυριτίου: η έρημος δεν προσφέρει την απαιτούμενη καθαρότητα σε χαλαζία, με αποτέλεσμα χώρες όπως τα ΗΑΕ να επενδύουν σημαντικά ποσά σε εισαγωγές υψηλής ποιότητας πρώτης ύλης.

Ένας πόρος σε παγκόσμια πίεση

Η άμμος θεωρείται πλέον ο δεύτερος πιο εκμεταλλευόμενος φυσικός πόρος στον πλανήτη μετά το νερό. Υπολογίζεται ότι περίπου 50 δισεκατομμύρια τόνοι διακινούνται ετησίως παγκοσμίως, τροφοδοτώντας τη βιομηχανία κατασκευών, τις τεχνολογίες αιχμής και τα μεγάλα αστικά projects.

Η εκρηκτική ανάπτυξη μητροπόλεων στον Κόλπο - από το Ντουμπάι και το Άμπου Ντάμπι έως το Ριάντ - έχει εκτοξεύσει τη ζήτηση. Παράλληλα, η εντατική εξόρυξη ποταμίσιας και θαλάσσιας άμμου εγείρει σοβαρές περιβαλλοντικές ανησυχίες, καθώς συνδέεται με διάβρωση ακτών, αλλοίωση οικοσυστημάτων και παράνομες δραστηριότητες σε ορισμένες περιοχές του πλανήτη.

Αναζητώντας εναλλακτικές λύσεις

Μπροστά σε αυτή την αυξανόμενη πίεση, η Σαουδική Αραβία και άλλες χώρες επενδύουν σε εναλλακτικές λύσεις: ανακυκλωμένα δομικά υλικά, τεχνητή άμμο που παράγεται μέσω θραύσης πετρωμάτων και νέες τεχνολογίες σκυροδέματος με μικρότερη εξάρτηση από φυσικούς πόρους.

Οι προτάσεις αυτές εντάσσονται σε ευρύτερα σχέδια βιώσιμης ανάπτυξης, όπως το Green Vision 2030, με στόχο τη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος των κατασκευών.

Το παράδοξο, τελικά, δεν είναι ότι οι χώρες της ερήμου εισάγουν άμμο. Είναι ότι η σύγχρονη αστική ανάπτυξη απαιτεί έναν τύπο άμμου που η ίδια η έρημος δεν μπορεί να προσφέρει.