Γιατί οι ΗΠΑ είχαν κάποτε έως και 10.000 διαφορετικά είδη δολαρίων: Πώς επήλθε η λύση

Στα μέσα του 19ου αιώνα κυκλοφορούσαν στις ΗΠΑ έως και 8.000 διαφορετικά χαρτονομίσματα, με αξία που άλλαζε από πόλη σε πόλη. Το χάος αυτό τελείωσε μόνο όταν ο πόλεμος επέβαλε ενιαίο δολάριο.

Για να θεωρηθεί ένα κράτος «κανονική» χώρα δεν απαιτείται υποχρεωτικά επίσημο νόμισμα, όμως σίγουρα είναι κάτι που βοηθάει. Γι' αυτό και το Κογκρέσο των ΗΠΑ, ήδη από το 1792, όρισε το δολάριο ως βασική νομισματική μονάδα.

Η απόφαση, ωστόσο, δεν έλυσε το πρόβλημα. Μέχρι τη δεκαετία του 1850 κυκλοφορούσαν στη χώρα έως και 8.000 διαφορετικά είδη τραπεζογραμματίων, εκδομένα από τράπεζες, εταιρείες και τοπικούς φορείς, με αξίες που συχνά μεταβάλλονταν ανάλογα με τον τόπο και τον εκδότη.

Η «μάστιγα» του χαρτονομίσματος στα πρώτα χρόνια

Το χάος είχε ξεκινήσει ήδη πριν από το Σύνταγμα. Στα τέλη του 18ου αιώνα κυκλοφορούσαν χαρτονομίσματα χωρίς ενιαία ρύθμιση για την αξία ή την αξιοπιστία τους. Σε ορισμένες πολιτείες εκδόθηκαν τόσο μεγάλες ποσότητες που η αξία τους κατέρρευσε γρήγορα. Ακόμα και κοινότητες τιμωρούσαν μέλη τους επειδή ξεχρέωναν με «κακό» χαρτονόμισμα αντί για μεταλλικά νομίσματα.

Το Σύνταγμα τελικά αφαίρεσε από τις πολιτείες το δικαίωμα να κόβουν νόμισμα και το έδωσε σε ομοσπονδιακούς τραπεζικούς θεσμούς. Όμως μία-δύο εθνικές τράπεζες δεν μπορούσαν να καλύψουν τις ανάγκες μιας χώρας που αναπτυσσόταν ραγδαία.

Έκρηξη τραπεζών, έκρηξη χαρτονομισμάτων: Πορτοφόλι γεμάτο, αλλά πόσο άξιζε;

Παράλληλα ξεφύτρωναν εκατοντάδες τράπεζες με άδειες πολιτειών. Από τρεις τράπεζες κατά την επικύρωση του Συντάγματος, οι ΗΠΑ έφτασαν σε περισσότερες από 2.000 μέχρι το 1860.

Κάθε τράπεζα μπορούσε να εκδίδει τα δικά της χαρτονομίσματα. Επιπλέον, κυκλοφορούσαν «ημι-νόμιμα» χαρτιά πληρωμής από εμπόρους, εταιρείες και δήμους, τα λεγόμενα shinplasters, συχνά αμφίβολης αξίας.

Η αξία ενός χαρτονομίσματος δεν εξαρτιόταν μόνο από τον αριθμό που έγραφε. Έπαιζαν ρόλο:

• η απόσταση από την τράπεζα που το εξέδωσε
• η φήμη της τράπεζας
• οι τοπικοί κανονισμοί
• η πιθανότητα απάτης ή χρεοκοπίας

Ταξιδιωτικές μαρτυρίες της εποχής περιγράφουν αλλεπάλληλες ανταλλαγές χαρτονομισμάτων με απώλειες σε κάθε σύνορο πολιτείας. Ένα χαρτονόμισμα μπορούσε να γίνει δεκτό το πρωί και να απορριφθεί το απόγευμα λίγα χιλιόμετρα μακριά. Οι πολίτες έπρεπε να είναι ειδικοί στο να αναγνωρίζουν σχέδια, σφραγίδες και υπογραφές.

Ο Εμφύλιος Πόλεμος έφερε την ενιαία λύση: Πώς τυποποιήθηκε τελικά το δολάριο;

Το τέλος της νομισματικής αναρχίας δεν ήρθε από μεταρρύθμιση, αλλά από ανάγκη. Με την έναρξη του Εμφυλίου Πολέμου, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση έμεινε από πόρους.

Το 1862 τύπωσε 150 εκατομμύρια δολάρια σε κρατικά χαρτονομίσματα, τα περίφημα «greenbacks», που χρησιμοποιήθηκαν για πληρωμή στρατιωτών και προμηθειών. Για πρώτη φορά, μεγάλος αριθμός πολιτειών αποδεχόταν το ίδιο χαρτονόμισμα, εκδομένο από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση. Ταυτόχρονα δημιουργήθηκαν εθνικές τράπεζες υπό ομοσπονδιακή εποπτεία, οι οποίες υποχρεώνονταν να στηρίζουν κρατικά ομόλογα.

Τα μέτρα θεωρήθηκαν αρχικά προσωρινά λόγω πολέμου. Όμως είχαν ένα απρόσμενο αποτέλεσμα, αφού έκαναν το χαρτονόμισμα αξιόπιστο και ενιαίο. Για πρώτη φορά τα χαρτονομίσματα είχαν την ίδια μορφή παντού, η αξία τους ήταν πάντα σταθερή και ο εκδότης ήταν το κράτος.