Το γιγαντιαίο φράγμα-οχυρό που ηλεκτροδοτεί την Ισπανία

Χτίστηκε το 1970 και υψώνεται στα 202 μέτρα: Το φράγμα Almendra είναι το υψηλότερο της Ισπανίας και ένα από τα μεγαλύτερα έργα της Ευρώπης.

Στην καρδιά της Καστίλης και Λεόν, στη βορειοδυτική Ισπανία, βρίσκεται ένα από τα εντυπωσιακότερα έργα υδροηλεκτρικής μηχανικής της χώρας. Πρόκειται για το φράγμα Almendra, μια γιγαντιαία κατασκευή στον ποταμό Tormes, που ξεχωρίζει όχι μόνο για το μέγεθός της αλλά και για την ιστορία πίσω από την κατασκευή της.

Το φράγμα, γνωστό και ως Salto de Villarino, φτάνει σε ύψος τα 202 μέτρα, γεγονός που το καθιστά το υψηλότερο φράγμα της Ισπανίας. Έχει μήκος 567 μέτρα, ενώ ο ταμιευτήρας του μπορεί να συγκρατήσει περίπου 2.649 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού. Η τεράστια καμπύλη του τσιμεντένιου τοίχου, σε συνδυασμό με το τοπίο γύρω του, δημιουργεί μια εικόνα που θα μπορούσε εύκολα να θυμίσει σκηνικό από το «Game of Thrones».

Ένα έργο που χρειάστηκε έξι χρόνια για να ολοκληρωθεί

Η κατασκευή του φράγματος πραγματοποιήθηκε μεταξύ 1964 και 1970. Για να δημιουργηθεί ο απαραίτητος χώρος για την κατασκευή χρειάστηκε να απομακρυνθούν περίπου 1,5 εκατομμύριο κυβικά μέτρα υλικών. Η συνολική επιφάνεια του ταμιευτήρα φτάνει περίπου τα 8.650 εκτάρια, ενώ το φράγμα κατασκευάστηκε ως κατασκευή τύπου θόλου, ώστε να μπορεί να αντέχει τις τεράστιες πιέσεις που ασκεί ο όγκος του νερού. Για την ολοκλήρωση του έργου χρησιμοποιήθηκαν περισσότερα από 2,4 εκατομμύρια κυβικά μέτρα σκυροδέματος, καθιστώντας το ένα από τα μεγαλύτερα έργα υδροηλεκτρικής μηχανικής που κατασκευάστηκαν στην Ισπανία.

Η Almendra δεν είναι απλώς ένας τεράστιος τοίχος που συγκρατεί νερό. Αποτελεί μέρος ενός πολύ μεγαλύτερου υδροηλεκτρικού συστήματος. Ένας υπόγειος αγωγός μήκους περίπου 15 χιλιομέτρων συνδέει τον ταμιευτήρα με τον ποταμό Duero και την υδροηλεκτρική μονάδα στην περιοχή Villarino de los Aires. Ο αγωγός έχει διάμετρο περίπου 7,5 μέτρα και κατασκευάστηκε μέσα στον βράχο, με εσωτερική επένδυση από σκυρόδεμα. Εκεί βρίσκεται και το στοιχείο που κάνει το σύστημα ακόμη πιο ιδιαίτερο: οι τουρμπίνες δεν βρίσκονται ακριβώς δίπλα στο φράγμα.

Το υδροηλεκτρικό σύστημα έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε οι τουρμπίνες να μπορούν να λειτουργούν προς δύο κατευθύνσεις. Όταν περιστρέφονται προς τη μία κατεύθυνση, χρησιμοποιούν την κίνηση του νερού για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Όταν λειτουργούν αντίστροφα, μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την άντληση νερού, μεταφέροντάς το ξανά προς τα πάνω και επιτρέποντας ουσιαστικά την αποθήκευση ενέργειας μέσα από το υδροηλεκτρικό σύστημα. Η εγκατάσταση μπορεί να μετακινεί έως και 232.000 λίτρα νερού το δευτερόλεπτο, γεγονός που δείχνει την κλίμακα της υποδομής. Για τους εργαζομένους που απασχολήθηκαν στην εγκατάσταση δημιουργήθηκαν μάλιστα οικισμοί, μεταξύ άλλων οι La Rachita και Santa Catalina, κοντά στο Villarino de los Aires.

Το χωριό που χάθηκε κάτω από τα νερά

Πίσω όμως από το εντυπωσιακό τεχνικό επίτευγμα υπάρχει και μια λιγότερο γνωστή ιστορία. Η δημιουργία του ταμιευτήρα είχε ως αποτέλεσμα την εγκατάλειψη του Argusino, ενός χωριού που βρισκόταν στην περιοχή. Σχεδόν 400 κάτοικοι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους πριν από τη δημιουργία του φράγματος. Το 1968 η περιοχή του χωριού κατακλύστηκε από τα νερά του ταμιευτήρα. Στη συνέχεια, η έκταση που ανήκε στο Argusino μοιράστηκε διοικητικά μεταξύ των δήμων Villa del Buey και Salce. Έτσι, πίσω από ένα από τα μεγαλύτερα υδροηλεκτρικά έργα της Ισπανίας κρύβεται και η ιστορία ενός ολόκληρου οικισμού που εξαφανίστηκε κάτω από το νερό.

Οι τεράστιες διαστάσεις του ταμιευτήρα έδωσαν στην περιοχή και ένα χαρακτηριστικό προσωνύμιο: «Mar de Castilla», δηλαδή «Θάλασσα της Καστίλης». Η Almendra συγκαταλέγεται στους μεγαλύτερους ταμιευτήρες της Ισπανίας ως προς τη χωρητικότητα, πίσω από μεγαλύτερες εγκαταστάσεις όπως η La Serena και η Alcántara. Σήμερα, το φράγμα αποτελεί ταυτόχρονα σημαντική υποδομή παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και ένα από τα πιο εντυπωσιακά τεχνικά μνημεία της σύγχρονης Ισπανίας, με τον τεράστιο καμπυλωτό τοίχο των 202 μέτρων να δεσπόζει πάνω από το τοπίο.