Μπορεί να έχουν περάσει περισσότερα από 400 χρόνια από τότε που βυθίστηκαν, όμως τα τρία ναυάγια του Emanuel Point στην Πενσακόλα της Φλόριντα δείχνουν σήμερα ότι ένα πλοίο μπορεί να βρίσκεται στον βυθό και οι αρχαιολόγοι να μην έχουν τα κατάλληλα «μάτια» για να το δουν.
Μια νέα μελέτη εξετάζει τα μαγνητικά ίχνη που άφησαν τα τρία ναυάγια και υποστηρίζει ότι οι συνήθεις μέθοδοι αναζήτησης μπορεί να μην είναι αρκετές για τον εντοπισμό παλαιών πλοίων.
Η αποστολή του 1559 που κατέληξε στην Πενσακόλα
Τον Αύγουστο του 1559, ο Ισπανός εξερευνητής Τριστάν ντε Λούνα ι Αρελάνο έφτασε στην περιοχή της σημερινής Πενσακόλα με στόχο την εγκατάσταση ισπανικής αποικίας. Η αποστολή ξεκίνησε από τη Βερακρούζ του Μεξικού και αποτελούνταν από 11 πλοία και περίπου 1.500 στρατιώτες, αποίκους, σκλάβους και Αζτέκους συμμάχους. Η εγκατάσταση δημιουργήθηκε το 1559 και διήρκεσε μέχρι το 1561, δηλαδή 48 χρόνια πριν από την ίδρυση του Τζέιμσταουν. Μόλις έναν μήνα μετά την άφιξη, ένας ισχυρός τυφώνας έπληξε την Πενσακόλα. Πολλά από τα πλοία καταστράφηκαν ή προσάραξαν, ενώ μαζί τους χάθηκαν σημαντικές προμήθειες της αποικίας. Από τον στόλο έχουν μέχρι σήμερα εντοπιστεί τρία ναυάγια, το Emanuel Point I, το 1992, το Emanuel Point II, το 2006, και το Emanuel Point III, το 2016.
Η περίπτωση του Emanuel Point III είναι χαρακτηριστική. Οι αρχαιολόγοι πραγματοποιούσαν έρευνα στην περιοχή όπου είχε εντοπιστεί το δεύτερο ναυάγιο. Κατά τη διάρκεια της έρευνας εντόπισαν μια ανωμαλία στον βυθό. Οι δύτες κατέβηκαν για να την εξετάσουν και μέσα σε λίγα λεπτά ανέφεραν ότι οι ανιχνευτές τους «χτυπούσαν» πάνω σε κάτι που έμοιαζε με πέτρες. Στη συνέχεια εντοπίστηκαν πέτρες που χρησιμοποιούνταν για τη σταθεροποίηση του πλοίου, κεραμικά, σιδερένια κατάλοιπα και τμήματα του ξύλινου κύτους, κεραμικά, σιδερένια κατάλοιπα και τμήματα του ξύλινου σκαριού, μεταξύ άλλων τα πλαίσια και η επένδυση του κύτους. Το γεγονός ότι το ναυάγιο βρισκόταν σε σχετικά ρηχό και αμμώδη βυθό έκανε την ανακάλυψη ακόμη πιο ενδιαφέρουσα.
Το πρόβλημα με τα μαγνητόμετρα
Εδώ βρίσκεται το βασικό εύρημα της νέας μελέτης. Τα μαγνητόμετρα εντοπίζουν ανωμαλίες στο μαγνητικό πεδίο της Γης, οι οποίες μπορεί να προκαλούνται από τον σίδηρο που υπάρχει σε ένα ναυάγιο. Στην περίπτωση των Emanuel Point I, II και III, όμως, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα ναυάγια ήταν «μαγνητικά ήσυχα». Η ποσότητα του σιδήρου που είχε απομείνει ήταν πολύ μικρή, με αποτέλεσμα να δημιουργούν ασθενείς μαγνητικές ανωμαλίες και να μην ανταποκρίνονται απαραίτητα στα συνήθη κριτήρια που χρησιμοποιούνται για τον εντοπισμό ναυαγίων. Έτσι, μπορούσαν εύκολα να περάσουν απαρατήρητα στις συμβατικές υποβρύχιες έρευνες.
Ένα σύγχρονο ή σχετικά νεότερο ναυάγιο μπορεί να περιέχει αρκετό σίδηρο ώστε να δημιουργεί μια σαφή μαγνητική ανωμαλία. Όσο όμως περνούν οι αιώνες, η εικόνα αλλάζει. Στα Emanuel Point φαίνεται ότι μεγάλο μέρος του σιδήρου είτε αφαιρέθηκε μετά το ναυάγιο είτε διαβρώθηκε με την πάροδο των αιώνων. Η μελέτη αναφέρει ως πιθανή ένδειξη ένα ιστορικό έγγραφο που μιλά για την κατασκευή ενός μικρού πλοίου και μιας φρεγάτας από το ξύλο και τα καρφιά των πλοίων που είχαν βυθιστεί. Αυτό αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο μέρος του μετάλλου να είχε περισυλλεγεί σχετικά σύντομα μετά την καταστροφή. Η διάβρωση έκανε στη συνέχεια τη δουλειά της.
Το «ένα μέγεθος για όλους» μπορεί να είναι το πρόβλημα
Στο Emanuel Point III, περίπου 4,15 κιλά σιδήρου συνδέονταν με τη συγκεκριμένη μαγνητική ανωμαλία. Στα Emanuel Point II και III υπήρχαν επίσης μικροί σιδερένιοι σύνδεσμοι, οι οποίοι μπορούσαν να ανιχνευθούν με χειροκίνητο gradiometer μόνο σε απόσταση περίπου 9 ιντσών, δηλαδή περίπου 23 εκατοστών. Έτσι, ένα πλοίο μπορεί να βρίσκεται στον βυθό, αλλά να μην παράγει το είδος του μαγνητικού σήματος που περιμένει ο ερευνητής. Οι ερευνητές υποστηρίζουν ουσιαστικά ότι δεν μπορεί να υπάρχει ένα ενιαίο σύστημα αναζήτησης για όλα τα ναυάγια.
Αν μια αρχαιολογική έρευνα αναζητά μόνο ισχυρές μαγνητικές ανωμαλίες, ένα παλιό ξύλινο πλοίο με ελάχιστο σίδηρο μπορεί να μην εμφανιστεί ποτέ ως ενδιαφέρον στόχος. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για τα πρώιμα αποικιακά ναυάγια της Βόρειας Αμερικής, καθώς τα χαρακτηριστικά των Emanuel Point δεν φαίνεται να είναι απαραίτητα ίδια με εκείνα άλλων ναυαγίων της ίδιας περιόδου. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι δεν είναι ακόμη γνωστό αν τα συγκεκριμένα ναυάγια αποτελούν εξαίρεση ή αν η χαμηλή ανιχνευσιμότητα είναι συχνότερο φαινόμενο που έχει ως αποτέλεσμα να μην εντοπίζονται περισσότερα ναυάγια.
Υπάρχουν κι άλλα πλοία που περιμένουν στον βυθό
Και εδώ η ιστορία γίνεται ακόμη πιο ενδιαφέρουσα. Οι ιστορικές πηγές αναφέρουν ότι έξι πλοία χάθηκαν στα νερά της Πενσακόλα κατά τον τυφώνα του 1559. Μέχρι σήμερα έχουν εντοπιστεί τρία. Οι αρχαιολόγοι γνωρίζουν επομένως ότι υπάρχουν και άλλα που αναζητούνται. Οι ίδιοι οι ερευνητές της University of West Florida έχουν εξηγήσει ότι τα υπόλοιπα πλοία μπορεί να βρίσκονται σε διαφορετικά σημεία της περιοχής, καθώς ο τυφώνας θα μπορούσε να τα είχε μετακινήσει σε μεγαλύτερη απόσταση από το σημείο όπου εντοπίστηκαν τα τρία γνωστά ναυάγια. Η νέα μελέτη, επομένως, δεν υποστηρίζει ότι γνωρίζουμε πόσα ναυάγια παραμένουν κρυμμένα. Θέτει όμως ένα σημαντικό ερώτημα: μήπως ορισμένα από αυτά δεν έχουν εντοπιστεί επειδή οι αρχαιολόγοι αναζητούν ένα μαγνητικό ίχνος που πλέον δεν υπάρχει;
Υπάρχει διαθέσιμο υλικό από την ίδια την University of West Florida, με υποβρύχιες εικόνες του Emanuel Point III και την αρχαιολογική έρευνα του ναυαγίου. Η UWF έχει ενσωματώσει το σχετικό βίντεο στη σελίδα ανακοίνωσης της ανακάλυψης. Οι εικόνες από το ναυάγιο δείχνουν τα ξύλινα τμήματα του πλοίου και τα ευρήματα που εντοπίστηκαν στον βυθό. Η UWF έχει επίσης δημοσιεύσει φωτογραφικό υλικό από τις εργασίες των αρχαιολόγων στο ναυάγιο. Το σημαντικότερο συμπέρασμα της νέας έρευνας δεν είναι ότι τα μαγνητόμετρα «δεν λειτουργούν». Είναι ότι ένα πολύ παλιό ναυάγιο μπορεί να μην έχει πλέον αρκετό σίδηρο για να δώσει το αναμενόμενο μαγνητικό σήμα. Και αυτό σημαίνει ότι ο τρόπος με τον οποίο αναζητούμε σήμερα πλοία που χάθηκαν πριν από αιώνες μπορεί να αφήνει ορισμένα από αυτά αόρατα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
ΤΑ ΣΧΟΛΙΑ ΑΝΑΡΤΩΝΤΑΙ ME ΜΙΚΡΗ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΛΕΓΧΟΥ