Ο δορυφόρος «Mars Express» κατέγραψε νέο, λεπτομερές βίντεο κρατήρα στον Άρη που εγκλωβίστηκε ο Mark Watney

Ο ευρωπαϊκός δορυφόρος Mars Express κατέγραψε νέες, εντυπωσιακές εικόνες πετώντας σε χαμηλό ύψος πάνω από μια γεωλογική περιοχή του Άρη, η οποία διαμορφώθηκε από αρχαίες ροές νερού πριν από δισεκατομμύρια χρόνια.

Το Mars Express εκτοξεύτηκε το 2003 και λειτουργεί υπό την εποπτεία της Ευρωπαϊκής Διαστημικής Υπηρεσίας (ESA). Είναι εξοπλισμένο με την κάμερα υψηλής ανάλυσης High Resolution Stereo Camera (HRSC), η οποία καταγράφει την επιφάνεια του Άρη από πολλαπλές γωνίες, επιτρέποντας τη δημιουργία τρισδιάστατων έγχρωμων απεικονίσεων.

Κατά τη διάρκεια μιας χαμηλής διέλευσης στην ιδιαίτερα ελλειπτική τροχιά του, το Mars Express πέταξε πάνω από τα Νότια Υψίπεδα του Άρη και τον κρατήρα Σκιαπαρέλι (Schiaparelli), έναν από τους μεγαλύτερους κρατήρες πρόσκρουσης στον πλανήτη.

Ο κρατήρας Σκιαπαρέλι βρίσκεται σε μια περιοχή των Νοτίων Υψιπέδων με εξαιρετικά μεγάλο αριθμό κρατήρων. Εκεί, ένα θερμότερο και πιο υγρό κλίμα στο μακρινό παρελθόν επέτρεπε την ύπαρξη ροών νερού, οι οποίες διαμόρφωσαν το ανάγλυφο του πλανήτη πριν από περίπου 3,7 δισεκατομμύρια χρόνια, σύμφωνα με την ESA.

Ο Σκιαπαρέλι έχει διάμετρο μεγαλύτερη από 460 χιλιόμετρα και έχει αποκτήσει και μια θέση στη φανταστική λογοτεχνία. Εκεί τοποθετείται η περιοχή όπου ο αστροναύτης Μαρκ Γουότνεϊ, ο πρωταγωνιστής του μυθιστορήματος The Martian του Άντι Γουίρ, εγκαταλείπεται στον Άρη.

Ο κρατήρας έχει επίσης δώσει το όνομά του στο ευρωπαϊκό διαστημικό σκάφος προσεδάφισης Schiaparelli, το οποίο συνετρίβη στην επιφάνεια του Άρη το 2016. Ωστόσο, το σκάφος δεν είχε προορισμό τον συγκεκριμένο κρατήρα.

Και ο κρατήρας και το σκάφος πήραν το όνομά τους από τον Ιταλό αστρονόμο Τζιοβάνι Σκιαπαρέλι (1835-1910), ο οποίος πραγματοποίησε λεπτομερείς παρατηρήσεις του Άρη κατά την ιδιαίτερα κοντινή προσέγγιση του πλανήτη στη Γη το 1877.

Ο Σκιαπαρέλι δημιούργησε έναν χάρτη του Άρη στον οποίο κατέγραψε τα λεγόμενα «canali», την ιταλική λέξη για τα «κανάλια» ή τις «διόδους». Επρόκειτο για σκοτεινές γραμμές που παρατηρούσε στην επιφάνεια του πλανήτη και πίστευε ότι σχετίζονταν με νερό. Η λέξη μεταφράστηκε αργότερα λανθασμένα στα αγγλικά ως «canals», δηλαδή τεχνητά κανάλια, γεγονός που τροφοδότησε τις εικασίες ότι στον Άρη μπορεί να υπήρχε ένας προηγμένος πολιτισμός που είχε κατασκευάσει τεχνητές υποδομές.

Η συγκεκριμένη υπόθεση καταρρίφθηκε από μεταγενέστερες παρατηρήσεις. Μέχρι σήμερα, πάντως, δεν έχει εντοπιστεί στον Άρη κανένα στοιχείο που να υποδεικνύει ότι υπήρξε ποτέ νοήμων ζωή στον πλανήτη.

Αυτό που έχει αποδειχθεί είναι ότι ο Άρης είχε πράγματι στο παρελθόν ενεργές ποσότητες νερού στην επιφάνειά του. Η συμβολή του Σκιαπαρέλι στην αστρονομία ήταν τόσο σημαντική ώστε το όνομά του δόθηκε σε έναν από τους κρατήρες του Κόκκινου Πλανήτη.

Παρά την τεράστια διάμετρό του, ο κρατήρας Σκιαπαρέλι θεωρείται ρηχός σε σύγκριση με άλλους κρατήρες αντίστοιχου μεγέθους στον Άρη. Στο παρελθόν ήταν πολύ βαθύτερος, όμως κατά τη διάρκεια δισεκατομμυρίων ετών γέμισε με υλικά που μεταφέρθηκαν και συσσωρεύτηκαν στο εσωτερικό του.

Ανάμεσα σε αυτά περιλαμβάνονται ιζήματα που μεταφέρθηκαν από τον άνεμο και αρχαίες ροές νερού, υλικά από ηφαιστειακές εκρήξεις, αλλά και συντρίμμια από προσκρούσεις αστεροειδών.

Εκτός από το εντυπωσιακό νέο υλικό, το βίντεο της ESA εξηγεί και τον τρόπο με τον οποίο το Mars Express χρησιμοποιεί την High Resolution Stereo Camera για να παρατηρεί ταυτόχρονα την επιφάνεια του Άρη από πέντε διαφορετικές γωνίες και σε ένα φάσμα τεσσάρων χρωμάτων.

Οι χαμηλές διελεύσεις επιτρέπουν στο Mars Express να συλλέγει τρισδιάστατα δεδομένα που καλύπτουν περιοχές μήκους από εκατοντάδες έως και χιλιάδες χιλιόμετρα, με πλάτος δεκάδων χιλιομέτρων. Στη συνέχεια, τα δεδομένα αυτά συνδυάζονται μεταξύ τους, δημιουργώντας ολοκληρωμένους χάρτες μεγάλων περιοχών.

Οι χάρτες προστίθενται σταδιακά στο ολοένα πιο λεπτομερές μοντέλο της επιφάνειας ολόκληρου του Άρη, βοηθώντας τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα πώς διαμορφώθηκε ο Κόκκινος Πλανήτης και πώς εξελίχθηκε το κλίμα και το νερό του κατά τη διάρκεια δισεκατομμυρίων ετών.