Μετεωρίτης από τον Άρη ηλικίας 1,27 δισ. ετών αποκαλύπτει ένα «χαμένο» κεφάλαιο στην ιστορία του πλανήτη

Ένας μετεωρίτης από τον Άρη που βρέθηκε στην Αλγερία και χρονολογείται περίπου 1,273 δισ. χρόνια έρχεται να καλύψει ένα μεγάλο κενό στην καταγραφή των αρειανών πετρωμάτων. Ο μετεωρίτης, που έχει την ονομασία Northwest Africa 13441 (NWA 13441), ανήκει στην κατηγορία των σεργκοτίτων (shergottites), μιας ομάδας που περιλαμβάνει τα πιο άφθονα γνωστά πυριγενή πετρώματα του Άρη.

Το εύρημα θεωρείται σημαντικό, καθώς σχεδόν όλοι οι σεργκοτίτες που είχαν χρονολογηθεί μέχρι σήμερα είναι ηλικίας μικρότερης των περίπου 600 εκατομμυρίων ετών, ενώ τα αμέσως παλαιότερα γνωστά δείγματα φτάνουν περίπου τα 2,4 δισ. χρόνια. Έτσι, ανάμεσα στις δύο ομάδες υπήρχε ένα κενό περίπου 1,8 δισ. ετών, στο οποίο υπήρχαν ελάχιστα ή καθόλου γνωστά δείγματα σεργκοτιτών. Ο NWA 13441 βρίσκεται ουσιαστικά μέσα σε αυτή την άγνωστη περίοδο.

Τι αποκαλύπτει για το εσωτερικό του Άρη

Η ηλικία δεν ήταν το μόνο στοιχείο που εξέπληξε τους ερευνητές. Η ομάδα μελέτησε επίσης τα ισότοπα του νεοδυμίου, τα οποία μπορούν να λειτουργήσουν ως χημικοί «δείκτες» για την προέλευση του υλικού από το οποίο σχηματίστηκε το μάγμα. Στον συγκεκριμένο μετεωρίτη, η αρχική ισοτοπική σύσταση του νεοδυμίου ήταν ουσιαστικά χονδριτική, δηλαδή παρουσίαζε ομοιότητες με το αρχέγονο υλικό που διατηρείται στους χονδρίτες, οι οποίοι συνδέονται με τον σχηματισμό του Ηλιακού Συστήματος πριν από περίπου 4,56 δισ. χρόνια. Σύμφωνα με τους ερευνητές, κανένας άλλος γνωστός σεργκοτίτης δεν είχε παρουσιάσει την ίδια αρχική υπογραφή του νεοδυμίου.

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι το μάγμα από το οποίο σχηματίστηκε ο μετεωρίτης προήλθε από μια εσωτερική «δεξαμενή» υλικού στον Άρη που δεν είχε καταγραφεί στα προηγούμενα δείγματα. Οι ερευνητές θεωρούν ότι πρόκειται για την πρώτη άμεση ένδειξη, για τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο, μιας κυρίως χονδριτικής πηγής στον μανδύα του Άρη. Παράλληλα, οι αναλύσεις δείχνουν ότι η κρυστάλλωση του NWA 13441 ξεκίνησε κοντά στο όριο ανάμεσα στον φλοιό και τον μανδύα του πλανήτη. Το πέτρωμα είναι ένας βασάλτης πλούσιος σε ολιβίνη και φέρει έντονα σημάδια κρούσης, συμβατά με τις διαδικασίες που μπορούν να εκτοξεύσουν τμήματα της αρειανής επιφάνειας στο διάστημα.

 

Βρέθηκε στην Αλγερία το 2019

Ο NWA 13441 εντοπίστηκε στην Αλγερία το 2019, η ερευνητική ομάδα έλαβε στη συνέχεια ένα μικρό, καθαρό και θρυμματισμένο δείγμα, μαζί με μια λεπτή τομή του πετρώματος. Οι επιστήμονες χρειάστηκε αρχικά να επιβεβαιώσουν ότι το πέτρωμα προερχόταν πράγματι από τον Άρη και στη συνέχεια χρησιμοποίησαν ισοτοπικές τεχνικές υψηλής ακρίβειας για να προσδιορίσουν την ηλικία και τη χημική του σύσταση. Μέχρι σήμερα έχουν αναγνωριστεί περίπου 400 αρειανών μετεωριτών, γεγονός που καθιστά κάθε νέο δείγμα ιδιαίτερα σημαντικό για την κατανόηση της γεωλογικής εξέλιξης του πλανήτη.

Οι επιστήμονες συνεχίζουν την ανάλυση του NWA 13441 με τη μελέτη επιπλέον ισοτοπικών συστημάτων. Στόχος είναι να διαπιστωθεί πώς συνδέεται ο συγκεκριμένος μετεωρίτης με άλλα δείγματα από τον Άρη και τι μπορεί να αποκαλύψει για την πρώιμη εξέλιξη του πλανήτη. Το γεγονός ότι ο Άρης δεν διαθέτει, σε αντίθεση με τη Γη, ένα σύστημα τεκτονικών πλακών που ανακυκλώνει συνεχώς μεγάλα τμήματα του φλοιού του βοηθά επίσης να διατηρούνται τόσο αρχαία γεωλογικά ίχνη.