Ο ποντικός που επιβιώνει σε μεγαλύτερα υψόμετρα από οποιοδήποτε άλλο θηλαστικό

Οι επιστήμονες ανακάλυψαν πώς ένα μικροσκοπικό τρωκτικό μπορεί να επιβιώσει σε υψόμετρα που είναι αφιλόξενα για άλλα ζώα. Ο ποντικός των Άνδεων διαθέτει συγκεκριμένες προσαρμογές που του επιτρέπουν να ευδοκιμεί ψηλότερα από οποιοδήποτε άλλο θηλαστικό στον πλανήτη.

Η ζωή σε μεγάλο υψόμετρο είναι εξαιρετικά σκληρή. Η ηλιακή ακτινοβολία είναι υψηλή, η τροφή σπάνια, οι θερμοκρασίες πολικές και το οξυγόνο λιγοστό. Στα 5.000 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, η διαθεσιμότητα οξυγόνου είναι η μισή από αυτή που υπάρχει στο επίπεδο της θάλασσας, κάτι που προκαλεί αναπνευστική αλκάλωση και ναυτία στα περισσότερα θηλαστικά.

Πώς ένας ποντικός κατέρριψε τα επιστημονικά δεδομένα

Για το μεγαλύτερο μέρος του 20ού αιώνα, οι επιστήμονες πίστευαν ότι το μόνο θηλαστικό που μπορούσε να αντέξει σε τέτοια υψόμετρα ήταν η πίκα των Ιμαλαΐων. Όμως, μεταξύ 2020 και 2023, οι ερευνητές εντόπισαν τον ποντικό των Άνδεων να ζει σε υψόμετρο 6.739 μέτρων, στην κορυφή του ηφαιστείου Γιουγιαϊγιάκο, στα σύνορα Αργεντινής και Χιλής. Σε αυτό το ύψος, τα επίπεδα οξυγόνου βρίσκονται μόλις στο 44% σε σχέση με την επιφάνεια της θάλασσας.

«Ήταν εντελώς απροσδόκητο. Οι άνθρωποι δεν πίστευαν ότι τα θηλαστικά θα μπορούσαν να επιβιώσουν σε αυτά τα υψόμετρα, αλλά είναι εκεί», δήλωσε ο Γκράχαμ Σκοτ, καθηγητής στο Τμήμα Βιολογίας του Πανεπιστημίου McMaster.

Ο αξιοπερίεργος τρόπος που τα κάνει να αντέχουν σε τέτοιο υψόμετρο

Νέα μελέτη έδειξε πως το τρωκτικό χρησιμοποιεί έναν συνδυασμό μεταβολικών και γενετικών προσαρμογών. Σε εργαστηριακά πειράματα που προσομοίωσαν το ψύχος και την έλλειψη οξυγόνου, οι ποντικοί των υψηλών υψομέτρων παρήγαγαν σημαντικά περισσότερη θερμότητα σώματος, εμφανίζοντας μεγαλύτερη δραστηριότητα στους μύες και στο καφέ λίπος τους.

«Μοιάζουν περισσότερο με μαραθωνοδρόμο παρά με σπρίντερ. Τα μυϊκά τους κύτταρα είναι γεμάτα μιτοχόνδρια που τους επιτρέπουν να διατηρούν τη δραστηριότητα παραγωγής θερμότητας για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα», εξήγησε ο Σκοτ.

Η πιο παράξενη ανακάλυψη, όμως, αφορούσε τη διατροφή τους. Η τροφή σε τέτοιο υψόμετρο είναι περιορισμένη, αλλά αυτοί οι ποντικοί επιβιώνουν τρώγοντας λειχήνες, σπόρους και έντομα που μεταφέρει ο άνεμος. Η γενετική ανάλυση έδειξε ότι έχουν αναπτύξει μεταλλάξεις στα γονίδια που εμπλέκονται στον μεταβολισμό των τροφών, με αποτέλεσμα να μπορούν να αποτοξινώνουν φυτικές ενώσεις που κανονικά θα ήταν επιβλαβείς για άλλα ζώα.