Ολοκληρώθηκαν στη Βουλή των Ελλήνων οι εργασίες της Επιτροπής Ισότητας του Συμβουλίου της Ευρώπης

Με τη διεξαγωγή της Διάσκεψης «Η Δύναμη της Μνήμης: Αντιμετωπίζοντας τον Αντιτσιγγανισμό μέσω της Πολιτιστικής Κληρονομιάς και του Πολιτισμού», ολοκληρώθηκαν στην Αθήνα οι εργασίες της Επιτροπής Ισότητας και Μη Διακρίσεων της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης (ΚΣΣΕ). Η διήμερη συνεδρίαση, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 28 και 29 Μαΐου 2026 στην αίθουσα Γερουσίας της Βουλής των Ελλήνων, διοργανώθηκε κατόπιν πρωτοβουλίας του βουλευτή και Γενικού Εισηγητή της ΚΣΣΕ για τους Ρομά & τους Ταξιδευτές, κ. Γεωργίου Σταμάτη.

Ανοίγοντας τη συνεδρίαση ως Γενικός Εισηγητής της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης για τους Ρομά & Ταξιδευτές και ως βουλευτής, κ. Γ.  Σταμάτης υπογράμμισε ότι «η μνήμη δεν είναι απλώς μια ηθική υποχρέωση· Είναι ένα πολιτικό και πρακτικό εργαλείο» τονίζοντας ότι «η συστηματική διδασκαλία της ιστορίας, η ανάδειξη των περασμένων αδικιών και η έμπρακτη στήριξη της πολιτιστικής κληρονομιάς των Ρομά αποτελούν τα βασικά μέσα για την εξάλειψη των στερεοτύπων και την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής που θα οδηγήσουν τελικά στη διαμόρφωση πιο δίκαιων και ίσων κοινωνιών». Παράλληλα, σημείωσε ότι η στήριξη των κοινοτήτων Ρομά και η ανάδειξη της ιστορίας τους παραμένει στις άμεσες προτεραιότητες της Συνέλευσης, εκφράζοντας την προσδοκία ότι η Διάσκεψη θα αποδώσει συγκεκριμένες και εφαρμόσιμες συστάσεις από την πλευρά των κοινοβουλευτικών.

Στο πλαίσιο των εργασιών της Επιτροπής, η Πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης (ΚΣΣΕ), κ. Petra Bayr εστίασε στον τρόπο με τον οποίο οι σύγχρονες κοινωνίες διαχειρίζονται τη συλλογική τους μνήμη, επισημαίνοντας ότι «η μακροχρόνια αποσιώπηση της ιστορίας των Σίντι και των Ρομά από το ευρωπαϊκό αφήγημα του Ολοκαυτώματος δεν αποτελεί απλώς μια ιστορική παράλειψη, αλλά μια σοβαρή ηθική αστοχία».

Η κ. Bayr ανέδειξε τον καθοριστικό ρόλο του πολιτισμού και των τεχνών στην ανατροπή των στερεοτύπων που επί δεκαετίες παρουσίαζαν τους πληθυσμούς αυτούς μόνο μέσα από το πρίσμα της εγκληματικότητας και της περιθωριοποίησης, συμπληρώνοντας ότι «η ανθρώπινη αξιοπρέπεια δεν μπορεί να εφαρμόζεται επιλεκτικά». Η ίδια, μάλιστα, έφερε ως παράδειγμα τη διάλυση της οργάνωσης “Memorial” στη Ρωσία για να καταδείξει πόσο εύκολα μπορεί να αλλοιωθεί η ιστορία όταν, όπως είπε, «η μνήμη δεν προστατεύεται ενεργά» για να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι «μια κοινωνία που αντλεί διδάγματα από το παρελθόν της, θωρακίζεται απέναντι στον αυταρχισμό και τη βία, ανοίγοντας τον δρόμο για ένα μέλλον χωρίς αποκλεισμούς».

Με τη σειρά του, ο Επίτροπος για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα του Συμβουλίου της Ευρώπης κ. Michael O'Flaherty, μέσω βιντεοσκοπημένου μηνύματος, εξήρε το έργο και την ηγεσία του κ. Γ. Σταμάτη στην εκπροσώπηση των 12 εκατ. Ρομά και Ταξιδευτών της PACE σημειώνοντας ότι «η διατήρηση της μνήμης του Ναζιστικού Ολοκαυτώματος εις βάρος των Ρομά είναι απαραίτητη για την αποτελεσματικότερη προάσπιση των δικαιωμάτων τους ειδικά σε μια περίοδο όπου το μίσος και ο αντιτσιγγανισμός γνωρίζουν ανησυχητική έξαρση σε ολόκληρη την Γηραιά Ήπειρο.

Ο κ. O'Flaherty δεν δίστασε να αναφερθεί  στις τρέχουσες συνθήκες διαβίωσής τους στην Ευρώπη, κάνοντας λόγο για αξιοθρήνητη στέγαση, αποκλεισμούς από την αγορά εργασίας και αδυναμία αξιοπρεπούς πρόσβασης το σύστημα υγείας, φαινόμενα που όπως είπε αποτελούν μια διαρκή ηθική και πολιτική πρόκληση για την Ευρώπη και εγείρουν την άμεση λήψη δραστικών μέτρων.

Κλείνοντας, ο Επίτροπος για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα της ΚΣΣΕ υποστήριξε ότι η σύμπραξη μεταξύ των κοινοτήτων των Ρομά και των ευρωπαϊκών θεσμών πρέπει να καθοδηγείται από τις ίδιες τις κοινότητες που βάλλονται και να βασίζεται στις διεθνείς προδιαγραφές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ώστε η ιστορική γνώση να λειτουργήσει ως ασπίδα ενάντια στην επανάληψη παρόμοιων φαινομένων στο μέλλον.

Στο πλαίσιο της Διάσκεψης, οι εργασίες διαρθρώθηκαν σε δύο κεντρικές θεματικές συνεδρίες. Στην πρώτη με τίτλο: «Η Μνήμη ως Αντίσταση: Διατηρώντας την Ιστορία των Ρομά και των Ταξιδευτών για την Αντιμετώπιση του Αντιτσιγγανισμού», οι ομιλητές ανέλυσαν πώς η καταγραφή των ιστορικών ντοκουμέντων λειτουργεί ως ανάχωμα στην κρατική λήθη, συνδέοντας τα εγκλήματα του παρελθόντος με τις σύγχρονες μορφές ρατσισμού.

Στη δεύτερη συνεδρία με θέμα: «Διεκδικώντας ξανά το Αφήγημα: Ο Πολιτισμός και η Ταυτότητα των Ρομά ως Μέσα Ενίσχυσης της Συμπερίληψης», η συζήτηση επικεντρώθηκε στην ανατροπή των στερεοτύπων μέσα από την ίδια την κοινότητα. Οι συμμετέχοντες ανέδειξαν τη σημασία της λογοτεχνίας, της γαστρονομίας, της νομικής προστασίας και της ενεργοποίησης της νεολαίας, τονίζοντας ότι η προβολή θετικών προτύπων και η ορατότητα στα μέσα ενημέρωσης μπορούν να μετατρέψουν την πολιτισμική ταυτότητα σε όχημα ισότιμης κοινωνικής ενσωμάτωσης.