Αυτοάνοσα Νοσήματα: Όταν το Ανοσοποιητικό σύστημα Επιτίθεται στον Οργανισμό

Το ανοσοποιητικό σύστημα αποτελεί τον βασικό μηχανισμό άμυνας του ανθρώπινου οργανισμού. Προστατεύει το σώμα από επιβλαβείς παράγοντες όπως είναι βακτήρια, ιοί, τοξίνες και καρκινικά κύτταρα. Για να ανταποκριθεί στον ρόλο του, το ανοσοποιητικό σύστημα παράγει αντισώματα που αναγνωρίζουν και καταστρέφουν τις ξένες ουσίες, γνωστές ως αντιγόνα.

Στα αυτοάνοσα νοσήματα, το ανοσοποιητικό σύστημα δυσλειτουργεί και επιτίθεται λανθασμένα στους ίδιους τους ιστούς του σώματος. Παράγονται αυτοαντισώματα ή ενεργοποιούνται ανοσολογικά κύτταρα που στρέφονται εναντίον φυσιολογικών οργάνων και κυττάρων, προκαλώντας φλεγμονή και βλάβες.

Τα αυτοάνοσα νοσήματα αποτελούν μία μεγάλη κατηγορία χρόνιων παθήσεων και συχνά συνοδεύονται από κόπωση, αδυναμία και μειωμένη ενεργητικότητα. Η παρατεταμένη φλεγμονή καταπονεί τον οργανισμό και επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα ζωής των ασθενών.

Ποιες περιοχές του σώματος προσβάλλονται

Τα αυτοάνοσα νοσήματα μπορούν να επηρεάσουν σχεδόν κάθε όργανο ή σύστημα του σώματος. Συχνότερα προσβάλλονται:

• Οι αρθρώσεις
• Οι μύες
• Το δέρμα
• Τα αιμοφόρα αγγεία
• Οι ενδοκρινείς αδένες
• Το νευρικό σύστημα
• Τα ερυθρά αιμοσφαίρια

Τα συμπτώματα διαφέρουν ανάλογα με το όργανο που επηρεάζεται, όμως αρκετές εκδηλώσεις είναι κοινές.

Συχνά συμπτώματα

Τα πιο συνηθισμένα συμπτώματα των αυτοάνοσων νοσημάτων είναι:

• Κόπωση
• Πυρετός
• Κακουχία
• Πόνοι στις αρθρώσεις
• Μυϊκή αδυναμία
• Εξανθήματα
• Απώλεια βάρους
• Δυσκολία συγκέντρωσης
• Προβλήματα γονιμότητας

Σε πολλές περιπτώσεις τα συμπτώματα εμφανίζονται σταδιακά, γεγονός που δυσκολεύει την έγκαιρη διάγνωση.

Πώς δημιουργούνται

Η εμφάνιση των αυτοάνοσων νοσημάτων σχετίζεται με συνδυασμό γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων. Οι επιστήμονες θεωρούν ότι διάφοροι μηχανισμοί μπορούν να προκαλέσουν τη λανθασμένη ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος.

Ιοί, φάρμακα, ακτινοβολία ή άλλοι παράγοντες μπορεί να αλλοιώσουν το σύστημα συναγερμού του οργανισμού με αποτέλεσμα ο οργανισμός να αντιμετωπίζει ως ξένα τα ίδια του τα κύτταρα.

 Επίσης, ορισμένα μικρόβια διαθέτουν ουσίες που μοιάζουν με φυσιολογικά συστατικά του ανθρώπινου σώματος, προκαλώντας λανθασμένη ανοσολογική αντίδραση. Σημαντικό ρόλο παίζουν ακόμη η κληρονομικότητα, οι ορμονικοί παράγοντες και η ηλικία.

Συχνότερα αυτοάνοσα νοσήματα

Θυρεοειδίτιδα Hashimoto

Η θυρεοειδίτιδα Hashimoto προκαλεί φλεγμονή και σταδιακή καταστροφή του θυρεοειδούς αδένα, οδηγώντας συχνά σε υποθυρεοειδισμό. Συμπτώματα είναι η κόπωση, η αύξηση βάρους, η ξηροδερμία και η δυσανεξία στο κρύο.

Νόσος Graves

Στη νόσο Graves τα αυτοαντισώματα προκαλούν υπερλειτουργία του θυρεοειδούς αδένα. Οι ασθενείς εμφανίζουν νευρικότητα, ταχυκαρδία, εφίδρωση και απώλεια βάρους.

Ρευματοειδής Αρθρίτιδα

Η ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι χρόνια φλεγμονώδης νόσος που προσβάλλει τις αρθρώσεις. Προκαλεί πόνο, πρήξιμο και πρωινή δυσκαμψία.

Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος

Ο λύκος είναι μία πολύπλοκη αυτοάνοση νόσος που μπορεί να επηρεάσει το δέρμα, τις αρθρώσεις, τα νεφρά και άλλα όργανα. Συχνά συμπτώματα είναι η κόπωση, ο πυρετός και τα εξανθήματα.

Πολλαπλή Σκλήρυνση

Η πολλαπλή σκλήρυνση επηρεάζει το νευρικό σύστημα. Πιστεύεται ότι το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται στη μυελίνη των νεύρων, προκαλώντας αδυναμία, μουδιάσματα και προβλήματα ισορροπίας.

Διαβήτης Τύπου 1

Στον διαβήτη τύπου 1 το ανοσοποιητικό καταστρέφει τα κύτταρα του παγκρέατος που παράγουν ινσουλίνη. Για τον λόγο αυτό απαιτείται δια βίου χορήγηση ινσουλίνης.

Αυτοάνοση Ωοθηκική Ανεπάρκεια

Πρόκειται για κατάσταση κατά την οποία το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται στις ωοθήκες, προκαλώντας καταστροφή των ωοθυλακίων ή διαταραχή της λειτουργίας τους. Μπορεί να οδηγήσει σε:

• πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια,
• διακοπή περιόδου,
• υπογονιμότητα,
• χαμηλά επίπεδα οιστρογόνων,
• πρώιμη εμμηνόπαυση.

Εμφανίζεται συχνά σε γυναίκες κάτω των 40 ετών

Αυτοάνοση Ορχίτιδα

Στους άνδρες μπορεί να εμφανιστεί αυτοάνοση φλεγμονή των όρχεων, γνωστή ως αυτοάνοση ορχίτιδα. Το ανοσοποιητικό επιτίθεται στους ιστούς των όρχεων με αποτέλεσμα μείωση γονιμότητας.

Διάγνωση και θεραπεία

Η διάγνωση βασίζεται στο ιατρικό ιστορικό, στην κλινική εξέταση και σε ειδικές εξετάσεις αίματος που ανιχνεύουν αυτοαντισώματα και δείκτες φλεγμονής. Σε ορισμένες περιπτώσεις απαιτούνται απεικονιστικές εξετάσεις ή βιοψίες.

Η θεραπεία εξαρτάται από το είδος της νόσου και περιλαμβάνει φάρμακα και συμπληρώματα διατροφής που μειώνουν τη φλεγμονή και ρυθμίζουν τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Παράλληλα, σημαντικό ρόλο έχουν η σωστή διατροφή, η άσκηση, η ξεκούραση και η αποφυγή καπνίσματος και έντονου άγχους

Δρ. Αναστασία Μοσχοβάκη

Φραγκοπούλου 10 Κηφισιά, Αθήνα

Έκτακτα-νοσοκομειακά περιστατικά

24ωρη γραμματεία: 2106252770 και 6945575287

Facebook https://www.facebook.com/pages/Aναστασία-Μοσχοβάκη-Ιατρός-Ειδική-Παθολόγος
Twitter http://twitter.com/amoschovaki