Ομόφωνη αποδοχή από τη Σύγκλητο του Πανεπιστημίου Μακεδονίας της τοποθέτησης του Τμήματος Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης

Η Σύγκλητος του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, κατά τη διάρκεια της υπ' αριθμ. 10/4.3.2026 συνεδρίασής της, ομόφωνα αποδέχθηκε την τοποθέτηση του Τμήματος Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης, η οποία διαμορφώθηκε στο πλαίσιο της διαδικασίας διαβούλευσης επί του Σχεδίου Νόμου, σχετικά με την «Ίδρυση Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών, σύσταση νέας κατηγορίας θέσεων Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης, πλαισίου λειτουργίας Ανώτερων Σχολών Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης και Ανώτερων Σχολών Μουσικής Εκπαίδευσης».

Η ομόφωνη τοποθέτηση του Τμήματος είναι η ακόλουθη:

Η Συνέλευση του Τμήματος Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης της Σχολής Κοινωνικών, Ανθρωπιστικών Επιστημών και Τεχνών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας (στο εξής: ΤΜΕΤ), σχετικά με το Σχέδιο Νόμου που αφορά την «Ίδρυση Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών, σύσταση νέας κατηγορίας θέσεων Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης, πλαίσιο λειτουργίας Ανώτερων Σχολών Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης και Ανώτερων Σχολών Μουσικής Εκπαίδευσης και άλλες ρυθμίσεις», τοποθετείται ομόφωνα ως εξής:

1.       Η διαβάθμιση των σπουδών καλλιτεχνικής εκπαίδευσης αποτελούσε ένα πάγιο αίτημα όλης της καλλιτεχνικής κοινότητας της χώρας εδώ και δεκαετίες. Υπό την έννοια αυτή, η πρόβλεψη μέσω του συγκεκριμένου νομοσχεδίου για την διαβάθμιση των σχολών ΑΣΚΕ και ΑΣΜΕ σε σχολές παροχής τίτλου σπουδών επιπέδου 5 κρίνεται θετική. Επίσης θετική κρίνεται και η ένταξη όλων αυτών των φορέων στο Υπουργείο Παιδείας, διότι θα είναι πλέον δυνατή η συνολική εποπτεία και συντονισμός της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης και η αποφυγή κάθε είδους ανισοτήτων σε επίπεδο επαγγελματικών δικαιωμάτων αποφοίτων, στα κριτήρια επιλογής φοιτητών και διδακτικού προσωπικού, στην ανάγκη πιστοποίησης προγραμμάτων σπουδών, στις προδιαγραφές κτιρίων και υποδομών κλπ.

2.       Θετική επίσης κρίνεται και η διαβάθμιση της ΑΣΠΤ σε Σχολή ΑΕΙ επιπέδου 6. Εξακολουθεί όμως να αναζητείται η μελέτη σκοπιμότητας για την ίδρυση της νέας Σχολής σύμφωνα με το Άρθρο 74 του Νόμου 4957/2022, τη στιγμή που π.χ. τα μουσικά αντικείμενα του Κρατικού Ωδείου Θεσσαλονίκης θεραπεύονται εδώ και χρόνια όχι μόνο από το ΤΜΕΤ (και μάλιστα στην ίδια πόλη) αλλά και από άλλα λειτουργούντα μουσικά Τμήματα ΑΕΙ, και μάλιστα και στους τρεις κύκλους σπουδών. Στη μελέτη σκοπιμότητας πρέπει να τεκμηριώνεται σαφώς, πού ακριβώς συνίσταται η διαφορά ανάμεσα στο σκοπό της Α.Σ.Π.Τ, όπως ακριβώς αναφέρεται στο άρθρο 1 του υπό διαβούλευση σχεδίου νόμου και στο ιδρυτικό ΦΕΚ του ΤΜΕΤ, το οποίο υπηρετεί τη Μουσική Επιστήμη και Τέχνη εδώ και 30 χρόνια. Σύμφωνα με τις αρχές της ΕΘΑΑΕ, η ίδρυση ενός νέου Τμήματος πρέπει να γίνεται, μεταξύ άλλων, «με βάση τον υφιστάμενο ακαδημαϊκό χάρτη… θα πρέπει να εξηγείται σε τί διαφοροποιείται το προτεινόμενο από τα υφιστάμενα Τμήματα και πώς επηρεάζεται από τη σημερινή κατάσταση του ακαδημαϊκού χάρτη στο εν λόγω επιστημονικό πεδίο».

3.       Εξαιρετικά θετικό κρίνεται ότι το Υπουργείο αποδέχεται, επιτέλους, ότι η εισαγωγή σε καλλιτεχνικά Τμήματα παραστατικών τεχνών μπορεί και πρέπει «να πραγματοποιείται μέσω ειδικών εξετάσεων, κατά παρέκκλιση του άρθρου 4 του ν. 4186/2013 (Α’ 193)» (άρθρο 9, παρ. 2). Αυτονόητο συνεπώς είναι να επεκτείνει την εφαρμογή αυτού του συστήματος και σε υφιστάμενα τμήματα ΑΕΙ που θεραπεύουν, μεταξύ άλλων, τα ίδια γνωστικά αντικείμενα, κάτι που αποτελεί πάγιο αίτημα του ΤΜΕΤ από την ίδρυσή του, για λόγους ισονομίας, αξιοκρατίας και διαφάνειας.

4.       Όλο το προηγούμενο διάστημα, είτε σε συναντήσεις των Προέδρων καλλιτεχνικών Τμημάτων των υφιστάμενων ΑΕΙ με την ηγεσία του Υπουργείου, είτε από διαρροές σε επίσημες ιστοσελίδες θεμάτων Παιδείας και εκπαίδευσης, υπήρχε σαφής δέσμευση από πλευράς Υπουργείου ότι α) δεν θα θιγούν τα επαγγελματικά δικαιώματα των αποφοίτων των υφιστάμενων ΑΕΙ που ήδη εδώ και 30 χρόνια θεραπεύουν τα ίδια γνωστικά αντικείμενα και β) ότι ελάχιστη και απαραίτητη προϋπόθεση για την πρόσληψη του διδακτικού προσωπικού στη νέα Σχολή θα είναι η κατοχή πτυχίου ανώτατου εκπαιδευτικού ιδρύματος. Τίποτε από αυτά δεν περιλαμβάνεται στο σχέδιο νόμου.

5.       Μέλη ΔΕΠ ΑΕΙ που θεραπεύουν ίδια γνωστικά αντικείμενα δεν μπορεί να υπάγονται σε διαφορετικά κριτήρια εκλογής και εξέλιξης. Διαφορετικά, θα πρέπει να εξηγήσει το Υπουργείο, με ποιον τρόπο θα συμπεριλαμβάνονται στα μητρώα εκλεκτόρων των Τμημάτων μέλη ΔΕΠ με εντελώς διαφορετικά κριτήρια εκλογής και εξέλιξης. Επιπλέον, η ρύθμιση της παρ. 6 του άρθρου 143 του Ν 4957/2022 αποτελεί ήδη ειδική πρόβλεψη του Νόμου για τα γνωστικά αντικείμενα των παραστατικών τεχνών σε σχέση με τις διατάξεις εκλογής των υπόλοιπων μελών ΔΕΠ. Η προτεινόμενη διάταξη (άρθρο 12 του σχεδίου νόμου) αποτελεί την εξαίρεση της εξαίρεσης για τα ίδια ακριβώς γνωστικά αντικείμενα.

6.       Πολλές από τις διατάξεις του σχεδίου νόμου είναι εξαιρετικά ασαφείς, όπως π.χ. ποια ακριβώς κριτήρια θα πρέπει να καλύπτουν τα υφιστάμενα ιδρύματα προκειμένου να μετεξελιχθούν σε ΑΣΚΕ ή ΑΣΜΕ (μέρος Γ΄ και μέρος Δ΄ του Νομοσχεδίου), ποια η διαφορά μελών ΔΕΠ χωρίς βασικό τίτλο και μελών ΕΚΑΠ, κλπ.

7.       Με τον ίδιο τρόπο που το Κράτος επιχειρεί να ρυθμίσει τα προσόντα διορισμού στην κατηγορία θέσεων ΚΕ από κατόχους τίτλων ΑΣΚΕ και ΑΣΜΕ, καλό θα ήταν να διευκρινίσει και τα σχετικά δικαιώματα των αποφοίτων ΠΕ επιπέδου 6 για τις ίδιες θέσεις (ΠΕ79.01). Θα αποκλείονται οι απόφοιτοι των ελληνικών μουσικών ΑΕΙ από θέσεις ΚΕ; Θα πρέπει να σπουδάσουν ξανά σε ΑΣΜΕ; Το πτυχίο ΑΕΙ θα κρίνεται ως ανώτερο ή απλώς θα συνεκτιμάται;

8.       Οι διατάξεις του άρθρου 2 παραβιάζουν ανοιχτές θύρες. Νομικό πλαίσιο για την παροχή εκπαίδευσης σε επίπεδο Α.Ε.Ι. στα πεδία τής μουσικής ερμηνείας και σύνθεσης υπάρχει (το ιδρυτικό ΦΕΚ του ΤΜΕΤ και τα τροποποιητικά που ακολούθησαν, όπου προβλέπεται η αναγραφή της καλλιτεχνικής ειδίκευσης ερμηνείας, διεύθυνσης, σύνθεσης κλπ. στα πτυχία των αποφοίτων του).

9.       Εξαιρετικά προβληματικές είναι οι διατάξεις των άρθρων 47 και 49, με τις οποίες προδήλως καταστρατηγείται το άρθρο 78Α παρ. 3, 4 και 5 του Νόμου 4957/2022: «Η επιλογή των υποψηφίων προς κατάταξη της παρ. 1 πραγματοποιείται αποκλειστικά με κατατακτήριες εξετάσεις….» και «το εξάμηνο κατάταξης των επιτυχόντων καθορίζεται με απόφαση της Συγκλήτου του Α.Ε.Ι… και δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερο… του πέμπτου εξαμήνου για προγράμματα σπουδών πενταετούς ή τετραετούς φοίτησης». Εφόσον οι συγκεκριμένες διατάξεις παραμείνουν, το ΤΜΕΤ επιφυλάσσεται για την άσκηση κάθε νόμιμου δικαιώματός του.

10.   Οι αποσπασματικές διατάξεις περί Διοικούσας Επιτροπής, Καλλιτεχνικού Συμβουλίου, Συμβουλίου Διοίκησης κλπ. δημιουργούν ασάφεια στο ποια ακριβώς είναι τα όργανα διοίκησης της ΑΣΠΤ, με ποιον τρόπο εκλέγονται/διορίζονται τα μέλη τους και ποιες ακριβώς είναι οι αρμοδιότητές τους. Η ασάφεια αυτή και τα ασφυκτικά χρονοδιαγράμματα που προβλέπονται θα μπορούσαν να αποφευχθούν εάν το Υπουργείο είχε ζητήσει τη γνώμη Τμημάτων ΑΕΙ που ήδη έχουν μεγάλη πείρα στη διαχείριση διοικητικών και οργανωτικών ζητημάτων των Πανεπιστημίων. Στην κατεύθυνση αυτή, το ΤΜΕΤ προτίθεται να συμβάλει με την μακρόχρονη εμπειρία του στην οργάνωση προγραμμάτων και των τριών κύκλων ώστε, στο χρονικό διάστημα μέχρι την έναρξη ακαδημαϊκής λειτουργίας της νέας Σχολής, να αποσαφηνιστούν και να διορθωθούν οι όποιες ασάφειες και προβληματικές διατάξεις του νομοσχεδίου.

Σε κάθε περίπτωση, το ΤΜΕΤ δηλώνει ότι θα προφυλάξει με κάθε μέσο, ένδικο και άλλο, τα επαγγελματικά δικαιώματα των αποφοίτων του, τη λειτουργία των προγραμμάτων του, την ακαδημαϊκή δεοντολογία και τις αρχές της ισότιμης μεταχείρισης φοιτητών και προσωπικού.