Νέα επιστημονικά ευρήματα αλλάζουν ριζικά την εικόνα που επικρατούσε επί δεκαετίες για τον πολιτισμό των Μάγια, τόσο ως προς το μέγεθος του πληθυσμού τους όσο και ως προς την οργάνωση, την ανθεκτικότητα και την ιστορική τους εξέλιξη.
Σύμφωνα με μελέτη που επικαλείται ο Guardian και δημοσιεύθηκε το 2024 από ομάδα αρχαιολόγων υπό τον Φρανσίσκο Εστράδα-Μπέλι και τον συνεργάτη του Μαρκέλο Α. Κανούτο, ο πληθυσμός των πεδινών περιοχών των Μάγια κατά την Κλασική Περίοδο (600-900 μ.Χ.) ενδέχεται να έφτανε έως και τα 16 εκατομμύρια ανθρώπους. Πρόκειται για αριθμό πολλαπλάσιο των παλαιότερων εκτιμήσεων, οι οποίες μιλούσαν για περίπου 2 εκατομμύρια κατοίκους.
Η περιοχή αυτή περιλαμβάνει τμήματα του σημερινού νότιου Μεξικού, του Μπελίζ και της βόρειας Γουατεμάλας. Αν οι νέες εκτιμήσεις επιβεβαιωθούν, τότε στις πεδινές περιοχές των Μάγια ζούσαν περισσότεροι άνθρωποι απ’ ό,τι στην ιταλική χερσόνησο κατά την ακμή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, σε μια έκταση περίπου τριπλάσια μικρότερη.
Η συμβολή της τεχνολογίας Lidar
Καθοριστικό ρόλο στην αναθεώρηση των δεδομένων έπαιξε η τεχνολογία Lidar (Light Detection and Ranging), η οποία επιτρέπει τη χαρτογράφηση του εδάφους κάτω από πυκνή βλάστηση μέσω εναέριων σαρώσεων με λέιζερ.
Στην περίπτωση της πόλης Χολμούλ στη βορειοανατολική Γουατεμάλα, η παραδοσιακή χαρτογράφηση είχε εντοπίσει περίπου 1.000 δομές έπειτα από 16 χρόνια επιτόπιας έρευνας. Ωστόσο, μέσα σε μόλις τρεις ημέρες αεροφωτογραφήσεων με Lidar, εντοπίστηκαν περισσότερες από 7.000 κατασκευές, μεταξύ των οποίων κατοικίες, αναβαθμίδες καλλιεργειών, δρόμοι, οχυρώσεις και υδραυλικά έργα.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι οι πεδινές περιοχές δεν ήταν αραιοκατοικημένες, αλλά αποτελούσαν ένα συνεχές δίκτυο οικισμών, αγροτικών εκτάσεων και υποδομών, που συνδέονταν με εκτεταμένο σύστημα δρόμων και αναχωμάτων.
Ανατροπή της «θεωρίας των περιβαλλοντικών περιορισμών»
Για δεκαετίες, η κυρίαρχη θεωρία στην ανθρωπολογία υποστήριζε ότι τα τροπικά δάση χαμηλού υψομέτρου, με τα φτωχά σε θρεπτικά συστατικά εδάφη, δεν μπορούσαν να υποστηρίξουν μεγάλους και σύνθετους πολιτισμούς. Η άποψη αυτή επηρέασε έντονα την ερμηνεία των Μάγια.
Ωστόσο, η αποκρυπτογράφηση των ιερογλυφικών επιγραφών από τη δεκαετία του 1980 και οι πρόσφατες τεχνολογικές ανακαλύψεις έδειξαν ότι οι Μάγια διέθεταν πολύπλοκη πολιτική οργάνωση, βασιλείς, δυναστείες, πολεμικές συγκρούσεις και εκτεταμένα εμπορικά δίκτυα.
Παράλληλα, νέα δεδομένα για τις γεωργικές πρακτικές τους δείχνουν ότι αξιοποιούσαν αναβαθμίδες, κανάλια, ανυψωμένα χωράφια και διαχείριση υγροτόπων, εφαρμόζοντας ποικιλία καλλιεργειών και προσαρμοσμένες τεχνικές που αποδείχθηκαν βιώσιμες για αιώνες.
Κατάρρευση ή μετασχηματισμός;
Η παραδοσιακή αφήγηση περί «κατάρρευσης» του πολιτισμού των Μάγια μετά το 869 μ.Χ., όταν χρονολογείται η τελευταία στήλη στο Τικάλ, επανεξετάζεται. Πλέον, αρκετοί ερευνητές μιλούν για περίοδο παρακμής και αναδιοργάνωσης, γνωστή ως Τελική Κλασική Περίοδος, κατά την οποία πληθυσμοί μετακινήθηκαν προς βορειότερες και νοτιότερες περιοχές.
Πόλεις όπως το Τσιτσέν Ιτζά, το Ουσμάλ και το Μαγιαπάν γνώρισαν άνθηση μετά την εγκατάλειψη των μεγάλων πεδινών κέντρων. Σύμφωνα με ερευνητές, πρόκειται περισσότερο για μετασχηματισμό και γεωγραφική ανακατανομή παρά για ξαφνική εξαφάνιση.
Οι αιτίες της παρακμής παραμένουν αντικείμενο συζήτησης. Έχουν προταθεί παράγοντες όπως η μεταβολή εμπορικών διαδρομών, οι εσωτερικές συγκρούσεις, η εξάντληση των φυσικών πόρων, οι περίοδοι ξηρασίας και η απώλεια εμπιστοσύνης στην πολιτική ηγεσία.
Το παρόν των Μάγια
Σήμερα, περισσότεροι από 11 εκατομμύρια άνθρωποι σε Μεξικό, Γουατεμάλα, Μπελίζ, Ελ Σαλβαδόρ, Ονδούρα και ΗΠΑ ανήκουν σε πληθυσμούς Μάγια ή άλλες ιθαγενείς ομάδες, όπως οι Σίνκα και οι Γκαριφούνα. Στη Γουατεμάλα, οι Μάγια αποτελούν επίσημα το 44% του πληθυσμού.
Η ιστορία του πολιτισμού τους παραμένει πολιτικά φορτισμένη, καθώς συνδέεται με αιτήματα αναγνώρισης, αυτοδιάθεσης και ιστορικής δικαίωσης, ιδιαίτερα μετά τον εμφύλιο πόλεμο στη Γουατεμάλα (1960-1996), ο οποίος στοίχισε τη ζωή σε περίπου 200.000 ανθρώπους, στην πλειονότητά τους Μάγια.
Οι πρόσφατες αρχαιολογικές ανακαλύψεις δεν επηρεάζουν μόνο την επιστημονική κατανόηση του παρελθόντος, αλλά και τη σύγχρονη συζήτηση για την ταυτότητα και τη θέση των απογόνων των Μάγια στη σημερινή κοινωνία.
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι η μετατόπιση της έρευνας από το ερώτημα «γιατί κατέρρευσαν» στο «πώς επέζησαν» ανοίγει νέο κεφάλαιο στην κατανόηση ενός από τους σημαντικότερους πολιτισμούς της αρχαιότητας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
ΤΑ ΣΧΟΛΙΑ ΑΝΑΡΤΩΝΤΑΙ ME ΜΙΚΡΗ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΛΕΓΧΟΥ